سنگ لاجورد در تاجیکستان
لازوريت[2] يا همان سنگ لاجورد يا لاژورد نام دیگر این سنگ معدنی است که طیف متنوعی از نیلی، بنفش، آبی گلگندم یا سبزآبی دارد. منابع محدودی از این سنگ در جهان وجود دارد. در افغانستان، تاجیکستان، روسیه و شیلی معادني از اين سنگ پيدا شده است. بهترین سنگهای نیلی فقط در پامیر غربی و افغانستان استخراج میشود و بسیار نادر است.[3] نمونههای لاجورد معمولاً به علّت ناخالصی خالدار یا راهراه هستند. کریستالهای پریت طلایی، پریت سولفوریک این سنگ را به نحو خاصی زیبا میسازد. لاجورد هرگز شکسته نمیشود حتّی وقتی حرارت داده میشود. این ویژهگیها در زمان باستان شناخته شده بوده و برای تایید اصالت آن مورد استفاده قرار میگرفتند.
در نسخهی خطی ارمنی مربوط به قرن 17 آمده است؛ لاجورد واقعی و گرانبها آن است که بتوان آنرا 10 روز در آتش نگاه داشت بدون آنکه تغییری بر رنگ آن پدید آید.
نمونه سنگ لازوريت يا همان سنگ لاجورد
با کشف پیکرهای با گردنآویز در مقبرهی فرعون مصر و تسبیحی در مقبره سوشيان که از لاجورد بدخشان ساخته شده، ثابت میشود انسان از مدّتها پیش سنگها را میشناخته است. لاجورد زمانی برای تزئین تاجهای شاهی و ستونهای مقبرهها مورد استفاده قرار میگرفته است.
رنگ دانههای لاجوردی که بزرگترین نقّاشان برای به تصویر درآوردن آسمان درخشان از آن استفاده میکردند از لاجورد ساخته میشد. به علّت کمیابی و قیمت بالای لاجورد، زمانی در چین به همراه نقره و طلا فروخته میشد. لاجورد برای ساختن توپی بر سرپوش صاحب منصبان چینی مورد استفاده قرار میگرفت که نماد قدرت آنها محسوب میشده است. پودر سنگ لاجورد در تولید سرامیک برای مینا کاری، لعاب دادن ظروف چینی و شیشه مورد استفاده قرار میگرفت. گنبد آبی مساجد، کاشیهای سفالی، گلدستهها و مدارس در بسیاری از شهرهای آسیای مرکزی نیز حاوی مقداری از این سنگ ارزشمند است. تا اوایل قرن 20 نیز این سنگ معدنی در آسیای مرکزی دارای ارزش دارویی محسوب میشده است. تصوّر میشود که از این سنگ برای درمان بیماریهای چشم و بهبود انعقاد خون استفاده میشده است. عليرغم ارزش بسیاری که برای آن قائل میشدند مکان واقعی معادن لاجورد مدّتها نامعلوم باقی ماند. مردم مکان آن را بخارا، ترکستان، افغانستان، هند، ایران یا تبّت میدانستند. امّا اینها تنها مکانهایی بودند که این سنگ فروخته میشده است.
سنگ مهره لاجورد
کاوشهایی برای کشف این راز در اوایل قرن 19 آغاز شد. این راز با کشف معدن لاجورد سرسنگ كه در افغانستان و در 70 کیلومتری جنوب فيضآباد و 3 کیلومتری روستای گارن در سراشیبی شیب غربی رودخانه كوكچا قرار دارد بر ملا شد. لاجورد نیلیرنگ، زیبا و گرانبها در آن مکان استخراج میشده است و به لهجهی افغانی آن را نیلی مینامند.
لاجورد آبی روشن کیفیّت کمتری دارد و ضعیفترین نوع آن که رنگ مایل به سبز دارد كه آن را سوفزی مینامند. استخراج لاجورد در اواخر عهد حجر (قرن 4 قبل از میلاد) آغاز شد. جادهای که برای حمل این سنگ به دیگر کشورها مورد استفاده قرار میگرفت "جادهی بزرگ لاجورد" نام داشت. معدن سر سنگ تنها معدن جهان است که حداقل از 6500 سال پيش تا به حال بدون وقفه مورد بهرهبردارى قرار داشته است. شايد فقط معدن فيروزه نيشابور بتواند در اين زمينه با آن رقابت کند. معادن ديگرى که جديداً کشف شدهاند يکى در کنار درياچه بايکال در سيبرى و همچنين اوکال[4] در شيلى است. از نظر مرغوبيّبت باز هم بدخشان برترين است.[5] معدن سرسنگ توسط ابوریحان بیرونی توصیف و سنگ لاجور بدخشان نامیده شده است. استخراج لاجورد به روش سادهاي انجام میشد. قسمتی از معدن با آتش حرارات داده و بعد با آب سرد میشد. دینامیت نیز بعدها به همین منظور مورد استفاده قرار گرفت.
معدنها کاملاً مخفی بودند و تمام آنها اموال حاکم افغان محسوب میشدند. اینکه این معدن تنها معدن لاجورد بود یا خیر مدّتها مانند رازی باقی ماند تا اینکه در سال 1930 معدن دیگری در گورنو بدخشان، منطقه خودمختاری در تاجیکستان در 4500 متری از سطح دریا کشف شد. این معدن در جلگه رودخانه کوچک لاجورد دریا قرار داشت که از رودخانه بزرگتر بادامدارا که خود از ریزابههای رودخانهی شاهدارا میباشد، منشعب میشود. آنطور که مردم منطقه به یاد میآورند معادن لاجورد در پامیر به جز بدخشان شناخته شده بودند امّا دور از دسترس قرار داشتند. اين معادن مقدّس و حتّی کشنده محسوب میشدند. لاجور معدن افسانهای دیگری است که نام محلّی پاميری خود را حفظ کرده است. رود کوچکی واقع در درّه عمیقی که معدن در آن قرار دارد به همین نام شناخته میشود. اوّلین شرح زمینشناسی بر این معدن توسط کاشف تاجیک پامير تبار در سال 1934 نگاشته شد. گرچه اطّلاعات بدست آمده مقدماتی بود امّا نظریه روشنی نسبت به وسعت معدن ارائه میداد. مطالعات بعدی لاجور تا منطقه عظیمی از معدن لاجورد که حاوی مرمر نیز بود و تا 400 متر کشیده میشد ادامه پیدا کرد. سنگهای معدنی تنها در سطح قرار نداشتند بلکه در عمق حداقل 607 متری نیز پیدا شدند. طی دورهی شوروی لاجورد به صورت صنعتی استخراج میشده است.
 |  |
 نمونه سنگهای لاجورد معدن سرسنگ بدخشان افغانستان |  نمونه سنگهای لاجورد معدن سرسنگ بدخشان افغانستان |
[1]. lojvar
[4]. ocalle
[5] مقاله منتشر توسط خانم دكتر فرزانه بهار در سايت زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور
[6].Michael R.W. Peters (2009). Blockenweg, Deutschland. Realgems Retrieved , from Copyright © 2007 www.realgems.org [Electtronic Version] Web site ttp://www.realgems.org/list_of_gemstones/lazurite.html
منبع: کتاب دیار تاجیکان، گردآورنده: جواد عابد خراسانی
سوالات متداول برای سفر به تاجیکستان و ازبکستان
تاجیکستان که به خاطر مناظر کوهستانی خیره کننده، میراث فرهنگی و مهمان نوازی گرم خود شناخته شده است، در حال تبدیل شدن به یک مقصد سفر محبوب است. چه در حال برنامهریزی یک سفر تفریحی و چه در حال شروع یک سفر پرماجرا باشید، لازم است قبل از قدم گذاشتن در این کشور متنوع آسیای مرکزی، به خوبی آماده و آگاه باشید. هدف این نوشتار ارائه بینش در مورد سؤالات متداول برای سفر به تاجیکستان است
هزینه تور تاجیکستان و ازبکستان چقدر است؟
هزینه تور تاجیکستان و ازبکستان در طی 20 سال گذشته از سوی این شرکت تغییری نکرده است. شما میتوانید یک برنامه کامل و با تمام بازدیدها را به قیمت 1250 دلار خریداری نمایید. این هزینه شامل موارد زیر میباشد.
هتلهای پنج، چهار و بوتیک هتل
تمامی ترانسفرها در طول برنامه
هزینه کلیه بازدیدها
بیمه مسافرتی بینالمللی تا سقف 30000 یورو
صبحانه
پذیرایی
ویزا
آیا تاجیکستان و ازبکستان کشوری امن برای بازدید است؟
تاجیکستان و ازبکستان به طور کلی کشورهایی بسیار امن برای بازدید است. با این حال، مانند هر مقصد دیگری، مهم است که احتیاط کنید و از محیط اطراف خود آگاه باشید، به خصوص در مناطق شلوغ و در شب. توصیه میشود از گردهماییهای سیاسی خودداری کنید، اخبار محلی را دنبال کنید و با آداب و رسوم و هنجارهای فرهنگی محلی آشنا شوید تا سفری امن و لذت بخش را تضمین کنید.
مدارک مورد نیاز برای ورود به تاجیکستان و ازبکستان چیست؟
برای ورود به ازبکستان به پاسپورت معتبر و ویزا نیاز دارید. شرایط ویزا بسته به ملیت شما متفاوت است. برخی از کشورها توافق نامههای بدون ویزا دارند، در حالی که برخی دیگر ممکن است نیاز به دریافت ویزا از قبل یا هنگام ورود به فرودگاه بینالمللی تاشکند و دوشنبه داشته باشند. هم اکنون برای ورود به کشور تاجیکستان از مقصد ایران به صورت هوایی برای شهروندان ایرانی نیازی به ویزا نمیباشد. چک کردن وب سایتهای سفارت یا کنسولگری تاجیکستان برای بهروزترین اطلاعات در مورد شرایط ویزا ضروری است.
بهترین زمان برای سفر به تاجیکستان و ازبکستان چه زمانی است؟
زمان ایدهآل برای سفر به تاجیکستان و ازبکستان در ماههای بهار، اواخر تابستان و اوایل پاییز است. این دوره شرایط آب و هوایی مطلوبی را برای فعالیتهای بیرون از خانه، مانند پیادهروی، پیادهگردی، و کاوش در کوههای خیرهکننده پامیر ارائه میدهد. با این حال، به خاطر داشته باشید که الگوهای آب و هوا میتواند غیرقابل پیش بینی باشد، به خصوص در مناطق کوهستانی، بنابراین توصیه میشود بسته بندیهای متناسب را انجام دهید.
در تاجیکستان و ازبکستان چگونه لباس بپوشم؟
مردم تاجیکستان و ازبکستان عمدتاً مسلمان هستند و لباس پوشیدن متواضعانه به ویژه هنگام بازدید از اماکن مذهبی یا تعامل با مردم محلی محترم است. زنان باید از پوشیدن لباسهای آشکار خودداری کنند، در حالی که از مردان نیز انتظار میرود محافظه کارانه لباس بپوشند. توصیه میشود برای مقابله با آب و هوای گرم و خشک کشور، لباسهای سبک و قابل تنفس بسته بندی کنید و برای شبهای خنکتر در کوهستان، از لایههای گرم استفاده کنید.
گزینههای حمل و نقل در داخل تاجیکستان چیست؟
تاجیکستان گزینههای حمل و نقل مختلفی از جمله پروازهای داخلی، تاکسی مشترک، اتوبوس و اجاره خودرو را ارائه میدهد. در حالی که پروازهای داخلی سریع ترین راه برای سفر بین شهرهای بزرگ هستند، تاکسیها و اتوبوسهای مشترک در بین مردم محلی محبوب هستند و تجربه معتبرتری را ارائه میدهند. توجه به این نکته مهم است که جاده ها در مناطق روستایی میتوانند چالش برانگیز باشند، بنابراین اگر قصد کاوش در مناطق دور افتاده را دارید، یک وسیله نقلیه قابل اعتماد 4x4 توصیه میشود.
آیا یادگیری زبان تاجیکی ضروری است؟
اگرچه تاجیکی زبان رسمی است، اما روسی و انگلیسی به طور گسترده در شهرهای بزرگ و مناطق توریستی صحبت میشود. یادگیری چند عبارات اساسی تاجیکی همیشه مفید است، زیرا تبادل فرهنگی را تشویق میکند و تجربه سفر را افزایش میدهد. با این حال، راهنماهای انگلیسی زبان را میتوان در بسیاری از مقاصد گردشگری استخدام کرد و در طول سفر شما را به راحتی و کمک میرساند. مطلبی در خصوص نژاد، زبان و خط تاجیکها در اینجا وجود دارد.
واحد پولی که در تاجیکستان استفاده میشود چیست؟
سامانی تاجیکستان (TJS) واحد پول رسمی در تاجیکستان است. اگر چه کارتهای اعتباری در برخی از هتلها و رستورانها پذیرفته میشوند، اما توصیه میشود که پول نقد با پولهای کوچک همراه داشته باشید، مخصوصاً هنگام سفر به مناطق روستایی که ممکن است گزینههای پرداخت کارت محدود باشد. تسهیلات مبادله ارز را می توان در شهرهای بزرگ، فرودگاهها و برخی هتلها یافت. در اینجا نوشتاری در خصوص پولهای تاجیکستان وجود دارد.
جاذبههای دیدنی در تاجیکستان کدامند؟
تاجیکستان دارای انبوهی از جاذبههای خیره کننده است. برخی از مکانهایی که باید از آن دیدن کنید عبارتند از شهر باستانی پنجیکنت، بزرگراه پامیر (یکی از مرتفعترین جادههای جهان)، دریاچه اسکندرکول، و کوههای فان. کاوش در شهرهای جاده ابریشم، استروشن و خجند نیز بسیار توصیه میشود، زیرا گنجینههای تاریخی و معماری منحصر به فردی را ارائه میدهند. اطلاعات کامل در خصوص عجایب گردشگری تاجیکستان را در
اینجا بخوانید.
غذاهای سنتی تاجیکستان چیست؟
غذاهای تاجیکی نشان دهنده سنتها و طعمهای منطقه است. غذای ملی "پلو" ترکیبی خوشمزه از برنج، گوشت و سبزیجات است. «مانتی» که نوعی پیراشکی است و «ششلیک»، گوشت سیخشده که روی شعله آتش کبابی میشود، نیز محبوب هستند. فرصت را از دست ندهید تا «سامبوسا»، یک شیرینی سرخ شده با مواد پرکننده مختلف، و «شوربا»، یک سوپ دلچسب پر از طعم را بچشید.
دیدگاه خود را بنویسید