سفر یک روزه
دره ورزاب (Varzob Valley) یکی از محبوب‌ترین مناطق طبیعی و تفریحی تاجیکستان و نزدیک‌ترین مقصد طبیعت‌گردی به شهر دوشنبه است. این منطقه که در فاصله کوتاهی از پایتخت تاجیکستان قرار دارد، سال‌هاست به عنوان محل استراحت، گردش آخر هفته و «دم‌گیری» مورد علاقه مردم محلی شناخته می‌شود. مردم دوشنبه برای فرار از شلوغی شهر، گرمای تابستان و گذراندن زمانی آرام در طبیعت، معمولاً به سمت دره ورزاب حرکت می‌کنند.
در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری غرب شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، مجموعه‌ای تاریخی قرار دارد که روایتگر بیش از چهار هزار سال زندگی، تمدن و تحولات سیاسی در دره حصار است. قلعه حصار تاجیکستان (Hissar Fortress) مهم‌ترین یادگار تاریخی این منطقه و یکی از شناخته‌شده‌ترین جاذبه‌های فرهنگی کشور به شمار می‌رود؛ بنایی که در طول قرن‌ها شاهد ظهور و سقوط حکومت‌های مختلف، عبور کاروان‌های تجاری، شکل‌گیری مراکز علمی و مذهبی و رویدادهای مهم تاریخی بوده است.
پیست اسکی شیمبولاک (Shymbulak Ski Resort) مشهورترین و محبوب‌ترین مجموعه ورزش‌های زمستانی قزاقستان است که در ارتفاعات رشته‌کوه تیان‌شان و در نزدیکی شهر آلماتی قرار گرفته است. این مجموعه نه‌تنها مهم‌ترین مقصد اسکی در قزاقستان محسوب می‌شود، بلکه یکی از شناخته‌شده‌ترین پیست‌های اسکی در آسیای مرکزی نیز به شمار می‌رود.
شهر محلات، واقع در استان مرکزی، به‌عنوان یکی از مقاصد برتر برای بازدیدهای یک‌روزه شناخته می‌شود. این منطقه، که به خاطر گلخانه‌های فراوان و چشمه‌های آب‌درمانی‌اش شهرت دارد، فرصت مناسبی است برای کسانی که می‌خواهند در کمترین زمان ممکن، از طبیعت و فرهنگ‌های محلی بهره‌مند شوند. نزدیکی آسان و مسیرهای جاده‌ای دلپذیر، آن را به مقصدی محبوب برای سفرهای کوتاه از تهران، اصفهان و دیگر شهرهای بزرگ تبدیل کرده است.
هالفتی (Halfeti) یکی از شهرهای Cittaslow (شهرهای آرام) در ترکیه است که با زیبایی منحصربه‌فرد و تاریخی غنی، گردشگران را مجذوب خود می‌کند. این شهر به‌دلیل رزهای سیاه نادرش معروف است که تنها در این منطقه رشد می‌کنند و به نام "دختر عرب گریان" شناخته می‌شوند. امروزه هالفتی به دو بخش شهر قدیم (غرق‌شده در آب) و شهر جدید تقسیم شده و ترکیبی خیره‌کننده از تاریخ، طبیعت و معماری را ارائه می‌دهد.
منزل استاد کمال الملک، نقاش بزرگ ایرانی، در روستای حسین آباد کمال، واقع در 3 کیلومتری جنوب شهر فیروزه، در استان خراسان رضوی، گنجینه‌ای از تاریخ و هنر را در خود جای داده است. این خانه که محل زندگی و سکونت استاد در سال‌های پایانی عمرش بوده، با معماری ساده و صمیمی، فضایی دلنشین و خاطره‌انگیز را برای بازدیدکنندگان تداعی می‌کند.
بند نادری، سدی تاریخی با قدمت چندین صد ساله، در 4 کیلومتری شرق شهر کلات نادری در استان خراسان رضوی واقع شده است. این سد که به دستور نادر شاه افشار در دوران افشاریه مرمت و بازسازی شده، با معماری منحصر به فرد و چشم اندازهای بدیع، به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری استان خراسان رضوی شناخته می شود.
آسیاب آبی ریگاره، سازه‌ای شگفت‌انگیز و منحصر به فرد در دل کویر نایین، استان اصفهان است. این آسیاب که قدمت آن به دوران پیش از اسلام می‌رسد، در عمق 30 متری زمین و با استفاده از تکنیک‌های حیرت‌انگیز مهندسی و معماری ساخته شده است.
آسیاب‌های بشرویه، مجموعه‌ای از آسیاب‌های آبی با قدمت چند صد ساله هستند که در شهرستان بشرویه واقع در استان خراسان جنوبی قرار دارند. این آسیاب‌ها که در دوران صفویه احداث شده‌اند، شاهکارهایی از مهندسی ایران باستان هستند و به عنوان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری این منطقه شناخته می‌شوند.
پل خشتی لنگرود بر روی رودخانه لنگرود در شهر لنگرود استان گیلان واقع شده است. قدمت دقیق این پل مشخص نیست، اما برخی ساخت آن را به دوره ایلخانی نسبت می‌دهند. در تاریخ خانی، به وجود پل چوبی بر روی رودخانه لنگرود در سال 912 هجری قمری اشاره شده است که با نظر فوق منافات دارد.
حمام گلشن لاهیجان در سال 1239 هجری قمری (زمان فتحعلی شاه قاجار) و به دستور حاج علی اکبر، حاکم وقت لاهیجان، ساخته شده است. در آن زمان، حمام‌های داخل خانه در شمال کشور به ندرت وجود داشت و فقط شاهزادگان، امرا و حاکمان صاحب منازلی با حمام بودند. حمام عمومی در آن زمان جزء مهم‌ترین نیازهای یک جامعه بود و شهر لاهیجان با توجه به سابقه طولانی خود، علاوه بر رفع نیازهای بهداشتی ساکنین خود، می‌بایستی پذیرای افراد روستاهای اطراف نیز می‌بود.
پل خداآفرین در نزدیکی روستای ساریجالو از توابع بخش منجوان شهرستان خداآفرین، در نقطه صفر مرزی ایران و جمهوری آذربایجان، بر روی رودخانه ارس واقع شده است. این پل که حلقه اتصال آذربایجان ایران به قفقاز است، از دیرباز نقشی مهم در تردد و تجارت بین دو منطقه داشته است.
پل خشتی لوشان در شهر لوشان، واقع در منتهی الیه جنوب استان گیلان و در مسیر رشت به قزوین، بر روی رودخانه شاهرود احداث شده است. این پل که در فاصله 93 کیلومتری مرکز استان گیلان قرار دارد، از دیرباز نقشی حیاتی در تردد کاروانيان و مسافران گیلان به داخل فلات ایران داشته و امروزه نیز عبور و مرور مردم دو طرف رودخانه را تسهیل می‌کند.
قلعه جوشین، دژی مستحکم و نفوذناپذیر واقع در دل کوهستان، با معماری خاص و موقعیتی استراتژیک، نمادی از تاریخ و مقاومت ایرانیان در برابر دشمنان است. این قلعه با ساختار دفاعی بی‌نظیر خود، حفظ امنیت منطقه را تضمین می‌کند.
در شهر آوج، کاروانسرای آوج، گویی نگینی از دوران صفوی بر سر راه ارتباطی قزوین-همدان، خودنمایی می‌کند. این کاروانسرا که قدمت آن به عهد صفوی و ماقبل آن باز می‌گردد، در زمره کاروانسراهای شاه عباسی قرار دارد و در طول تاریخ، شاهد عبور و مرور کاروان‌های تجاری و مسافران بسیاری بوده است.
در انتهای خیابان امام آذرشهر، در ساحل شمالی رودخانه دهخوارقان، گورستانی تاریخی به نام یوواداغی یا دوواداغی (و به روایتی مصلی داغی) واقع شده است. این تپه که پوشیده از الواح و سنگ نبشته‌های قبور است، رازهای بسیاری از سده‌های گذشته را در دل خود جای داده است.
در قلب شهر تاریخی قزوین، خیابان سپه، نخستین خیابان طراحی‌شده ایران، گویی داستانی از دل تاریخ را روایت می‌کند. این خیابان که در دوره صفوی و در زمان پایتختی قزوین احداث شد، در سال ۱۳۸۷ رسما به عنوان اولین خیابان ایران به ثبت رسید.
در حاشیه جنوبی جاده تالش به آستارا، روستای قلعه دوش، گویی نگینی تاریخی بر پهنه دشت خودنمایی می‌کند. قلعه صلصال، دژی مستحکم که رازهای نهفته در دل خود را از دوره ایلخانی تا به امروز حفظ کرده است.
قلعه لمبسر یا دژ لمسر در حدود سه کیلومتری شمال‌شرقی شهر رازمیان در الموت غربی قزوین قرار دارد و یکی از مهم‌ترین دژهای تاریخی نزاریان اسماعیلی در البرز مرکزی است. این قلعه روی سکویی طبیعی، مرتفع و نسبتاً وسیع بنا شده و دره‌های عمیق نینه‌رود و لمه‌در، بخش بزرگی از دفاع طبیعی آن را تشکیل می‌دهند.
سردر عالی قاپو مربوط به دوران سلطنت شاه طهماسب صفوی است که در سال ۹۸۳ تا ۹۳۰ هجری قمری بر تخت نشست. این بنا در زمان سلطنت شاه عباس اول صفوی، بین سال‌های ۱۰۲۸ تا ۹۸۵ هجری قمری، به شکل امروزی خود درآمد. سردر عالی قاپو، دروازه ورودی اصلی به دولتخانه و کاخ سلطنتی صفویان محسوب می‌شد. این بنای تاریخی مرکب است از ایوان بلند مجللی با طاق جناغی، و سه ردیف طاق‌نما در دو سوی آن. گوشواره‌هایی با ستون‌های آجری، در دو طبقه، نمای سردر را کامل می‌کنند.
ماسایی‌ها (سواحیلی: Wamasai) یک گروه قومی نیلوتیک هستند که در شمال، مرکز و جنوب کنیا و شمال تانزانیا ساکن هستند. آنها به دلیل اقامت در نزدیکی پارک‌های سافاری دریاچه‌های بزرگ آفریقا و آداب و رسوم و لباس‌های متمایزشان در میان شناخته شده‌ترین جمعیت‌های محلی در سطح بین‌المللی هستند. ماسایی‌ها به زبان ماا (ɔl Maa) صحبت می‌کنند، یکی از اعضای خانواده زبان‌های نیلوتیک که به زبان‌های دینکا، کالنجین و نوئر مربوط می‌شود.
نقش برجسته خان تختی در نزدیکی شهر سلماس و بر دیواره کوه پیرچاووش در محور سلماس ـ ارومیه قرار دارد. این اثر در محیطی کوهستانی حجاری شده و برخلاف بسیاری از بناهای تاریخی، خودِ صخره و موقعیت طبیعی کوه بخشی از ساختار اثر به شمار می‌آید. قرار گرفتن نقش برجسته در مسیر ارتباطی میان سلماس و ارومیه باعث شده دسترسی به آن نسبتاً آسان باشد، هرچند برای مشاهده دقیق باید از مسیر جاده خارج شد و به محدوده سنگ‌نگاره نزدیک شد.
کتابخانه ملی کرمان یکی از آثار به جا مانده از دوران پهلوی اول است؛ زمانی که چهره شهرها با قوانین جدید شهرسازی تغییر کرد و بناهای متعددی در شهرهای مختلف ایران ساخته شد. کتابخانه ملی کرمان نیز یکی از این ابنیه تاریخی است که در سال ۱۳۰۸ خورشیدی ساخته شد.
لرستان از گذشته یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های ارتباطی غرب ایران بوده است. از دوره هخامنشی، زمانی که قلمرو گسترده این حکومت به راه‌های ارتباطی میان مراکز مهمی مانند شوش، همدان و بابل نیاز داشت، مسیرهای عبوری لرستان اهمیت پیدا کردند. این اهمیت در دوره‌های بعد نیز ادامه یافت و در روزگار ساسانی، مسیر ارتباطی اصفهان به تیسفون از شاپورخواست و رود کشکان عبور می‌کرد.
اگر چه در سال‌های اخیر، ییلاقات اطراف تهران به مکانی برای فرار از گرمای تابستان و تفریح مردم تهران تبدیل شده است اما درگذشته‌ای نه چندان دور، میزبان شاهان قاجار بوده است. فیروزکوه و روستاهای اطراف آن زمانی شکارگاه فتحعلی شاه قاجار بوده، هرچند حالا دیگر خبری از شکار در این جا نیست! در این میان تنگ واشی معروف‌ترین شکارگاه منطقه بوده است.
تپه های باستانی با تپه های معمولی تفاوت بسیار دارند. لایههای مختلف باستانی در درازنای تاریخ بر روی یکدیگر ساخته شده و در طول سالیان بعد جایشان را به تمدن بعدی می‌دهند. تپه حسنلو نیز یکی از تپههای باستانی ایران است که آثار منحصربه‌فرد تاریخی مانند جام زرین حسنلو را در دل خود جای داده است. حسنلو بقایای باستانی تمدنی کهن، بر روی تپه‌ای با قطر متوسط 265 متر است که در ارتفاع ۲۰ متری قرار دارد.
پل سردار یکی از سه پل روی رودخانه زنجان‌رود است که در پیرامون شهر زنجان و بر سر راه به تکاب و تخت سلیمان قرار دارد. این یادگار دوره قاجار که نامش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در گویش بومی با نام «قلتوق» شناخته می‌شود. قلتوق نام روستایی در بخش مرکزی زنجان است که دژی قاجاری نیز دارد.
تپه باستانی «قلی‌درویش» در جنوب شرقی شهر قم و در نزدیکی جمکران قرار دارد. قلی‌درویش از اندک شمار بخش‌های کاوش‌شده پیرامون کویر مرکزی ایران است و تنها تپه سیلک در حوالی کاشان و تپه چشمه علی ری پیش از این تپه کاوش شده بودند.
قلعه قمچقای، که با نام دژ قمچقای و در برخی روایت‌های محلی با نام قلعه آیتوس نیز شناخته می‌شود، یکی از شگفت‌انگیزترین دژهای تاریخی استان کردستان است. این قلعه در منطقه کرانی شهرستان بیجار، بر فراز صخره‌ای مرتفع و مشرف به دره‌های عمیق ساخته شده و موقعیت طبیعی آن چنان است که در بخش زیادی از پیرامون، خود صخره و پرتگاه نقش دیوار دفاعی را ایفا می‌کند.
قلعه دزک که با نام کاخ قلعه دزک و قلعه امیرمفخم بختیاری نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی شهرستان کیار در استان چهارمحال و بختیاری است. این بنا در جنوب‌شرقی روستای دزک قرار دارد و در دوره قاجار به دستور لطفعلی‌خان امیرمفخم بختیاری ساخته شد. معماری قلعه ترکیبی از الگوهای معماری ایرانی و تأثیرات معماری کاخ‌ها و کوشک‌های اروپایی سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی است.
قلعه بهستان یکی از متفاوت‌ترین دژهای تاریخی استان زنجان است که در نزدیکی روستای بهستان و در کنار رودخانه قزل‌اوزن قرار دارد. این قلعه بخشی از پیکره سنگی کوه را در خود جای داده و بسیاری از فضاهای آن با تراشیدن صخره و ایجاد اتاق، دالان و پلکان شکل گرفته‌اند. همین ویژگی باعث شده است قلعه بهستان در میان نمونه‌های شاخص معماری دست‌کند ایران قرار گیرد.
قلعه بمپور ایرانشهر یکی از مهم‌ترین قلعهها در سراسر پهنه سرزمین بلوچستان به شمار می‌رود که بر فراز تپه‌ای دست‌ساز بنا شده است. این قلعه که در زمان ساخت، مجموعه‌ای نظامی به شمار میرفته، به لحاظ موقعیت استراتژیک توانایی دفاع در مقابل هجوم قشون نظامی را داشته است.
مسجد جامع تیس یا مسجد طوبی در روستای تاریخی تیس، در حدود ۵ کیلومتری شمال‌غربی چابهار و در محدوده منطقه آزاد چابهار قرار دارد. این مسجد یکی از شناخته‌شده‌ترین بناهای تاریخی روستای تیس است و به دلیل معماری متفاوت، رنگ‌های زنده و مناره تک، در میان جاذبه‌های فرهنگی سواحل مکران جایگاه ویژه‌ای دارد.
خانه تدین در کوی عباسیّه و در محدوده محله بزرگ ناسار، یکی از بخش‌های تاریخی شهر سمنان، قرار دارد. این خانه تاریخی در مجاورت راسته شمالی ـ جنوبی بازار سمنان ساخته شده و موقعیت آن در میان بافت قدیمی شهر، ارتباط نزدیکی میان خانه، بازار و فعالیت‌های بازرگانی دوره قاجار ایجاد کرده است.
خانه ملاصدرا در شهر کهک، در جنوب شهر قم و در محدوده محله تاریخی «چال حمام» قرار دارد. کهک در منطقه‌ای کوهستانی و خوش‌آب‌وهوا واقع شده و باغ‌ها، چشمه‌ها و روستاهای تاریخی پیرامون آن، این منطقه را به یکی از مقصدهای گردشگری فرهنگی و طبیعی استان قم تبدیل کرده‌اند.
در اواخر دوران صفویه و در زمان پادشاهی شاه عباس دوم (حدود ۲۵۰ سال پیش)، گروهی از ارامنه که از سوی امپراتوری عثمانی آواره شده بودند، به ایران مهاجرت کردند و برخی از آنان در شهر سنندج ساکن شدند. با استقبال از این جامعه، کلیسای سنندج به عنوان تنها کلیسای استان کردستان بنا شد. هویت معمار این بنا، همچون رازی در تاریخ پنهان مانده است. این کلیسا در محله تاریخی و مسیحی‌نشین «آغه‌زمان»، واقع در غرب خیابان نمکی سنندج قرار دارد.