دامغان

دامغان از شهرهای کهن ایران است که به دلیل قرار گرفتن در مسیر راههای تاریخی شرق و غرب، بهویژه در پیوند با جاده ابریشم، در دورههای مختلف اهمیت اقتصادی، سیاسی و نظامی داشته است. همین جایگاه راهبردی باعث شد برای حفاظت از شهر حصاری مستحکم پیرامون آن ساخته شود که امروزه بخشهایی از آن با نام باروی دامغان یا باره نادری شناخته میشود.

خانه لطفی یکی از خانههای تاریخی ارزشمند شهر دامغان در استان سمنان است که قدمت آن به دوره قاجار میرسد. این بنا با مجموعهای از حیاطهای اندرونی و بیرونی، هشتیها، ایوانهای ستوندار، اتاقهای مسکونی، اصطبل، خانه مستخدمین و آبانبار، نمونهای قابل توجه از معماری خانههای سنتی و اعیانی دامغان به شمار میرود.

برج پیر علمدار یکی از نمونه های برجسته معماری قرن پنجم ایران است. بر اساس کتیبه خط کوفی پیرامون برج ، این بنا بین سال های 417 تا 420 هجری قمری به دستور ابوحرب بختیاربن محمد، فرزند محمدابن ابراهیم ، برای پدرش ساخته شده است. براساس شعری از منوچهری، ابوحرب دامغانی حاجب دربار قابوس ابن وشمگیر« فلک المعالی» پادشاه زیاری بود که از جانب او به حکومت دامغان رسید. این برج در محله خوریا نزدیک مسجد جامع دامغان و در خیابان شهید مطهری ( ایستگاه) واقع گردیده است.

بنای آجری گنبد چهل دختر دامغان که قدمت آن به دوران سلجوقی برمی گردد در سال 466 هجری به دستور ابوشجاع موسوم به اسفاربکی بن اصفهانی ساخته شده است. این برج در مرکز شهر دامغان در خیابان امام خمینی واقع شده است. بنا دارای محیط خارجی 23 متر، قطر داخلی 5/5 متر و حدود 15 متر ارتفاع است. در قسمت تزیینات آجری بالای گنبدکتیبه ای به خط کوفی وجود دارد که ابتدای آن جمله (( امر ببناء هذالقبه الامیر الجلیل ابوشجاع اسفها)) و در قسمت آخر آن ((ثلثمائه)) آمده است.

تپه حصار دامغان یکی از مهمترین محوطههای باستانشناسی ایران و یکی از محوطههای مرجع برای مطالعه فرهنگهای پیش از تاریخ فلات ایران است. این مجموعه در حاشیه جنوبی و جنوبشرقی شهر دامغان در استان سمنان قرار دارد و لایههای باستانشناسی آن شواهدی از چند هزار سال زندگی، تولید، تجارت، فناوری و تدفین انسان را در خود حفظ کردهاند.

منطقه چشمه علی دامغان در شمال شهر دامغان و حدود 30 کیلومتری این شهر و در بین روستای آستانه وشهر دیباج واقع گردیده است. چشمه علی از طرف شمال به دو استان شمالی گلستان و مازندران راه دارد.
