پارکها و مناطق حفاظتشده
در فاصلهای نهچندان دور از پایتخت تاجیکستان، جایی میان کوههای حصار و رودخانههای خروشان، منطقهای قرار گرفته که بسیاری از گردشگران آن را یکی از زیباترین جلوههای طبیعت تاجیکستان میدانند؛ دره رامیت (Ramit Valley). برای مسافری که چند روزی را در دوشنبه سپری کرده است، رامیت فرصتی است برای فاصله گرفتن از فضای شهری و تجربه چهرهای دیگر از تاجیکستان؛ سرزمینی که فقط با بناهای تاریخی و شهرهای جاده ابریشم شناخته نمیشود.
در میان جاذبههای کمتر شناختهشده تاجیکستان، مکانهایی وجود دارند که ارزش آنها تنها به زیبایی طبیعت محدود نمیشود؛ بلکه هر قدم در آنها مانند ورق زدن کتابی چند میلیون ساله است. دره شیرکنت یکی از همین مکانهاست؛ منطقهای که در آن میتوان همزمان طبیعت کوهستانی، آثار تاریخی، فرهنگ روستایی و یکی از مهمترین شواهد حضور دایناسورها در آسیای مرکزی را مشاهده کرد.
پارک پانفیلوف یکی از مهمترین و شناختهشدهترین فضاهای عمومی شهر آلماتی است؛ پارکی که در نگاه اول با درختان کهنسال، مسیرهای پیادهروی، فضای آرام و معماری تاریخی اطراف خود توجه هر بازدیدکنندهای را جلب میکند، اما اهمیت واقعی آن بسیار فراتر از یک فضای سبز شهری است. این پارک یادآور بخشی از تاریخ معاصر قزاقستان و اتحاد جماهیر شوروی است و به یاد سربازانی نامگذاری شده که در جریان جنگ جهانی دوم جان خود را از دست دادند.
پارک ملی بورابای (Burabay National Park) یکی از زیباترین مناطق طبیعی قزاقستان و یکی از محبوبترین مقاصد گردشگری داخلی این کشور است. این منطقه که در شمال قزاقستان و در استان آقمولا (Akmola Region) قرار گرفته، به دلیل ترکیب منحصربهفرد دریاچههای زلال، جنگلهای کاج، صخرههای گرانیتی و کوههای کمارتفاع، به «مروارید قزاقستان» شهرت یافته است. بورابای تفاوت بزرگی با بسیاری از مناطق طبیعی قزاقستان دارد. تصویری که بسیاری از مسافران از این کشور دارند، سرزمینی وسیع با دشتهای خشک و استپهای بیپایان است
پارک ملی آلتین اِمِل (Altyn-Emel National Park) یکی از بزرگترین و منحصربهفردترین مناطق حفاظتشده قزاقستان است که در جنوب شرقی این کشور و در نزدیکی شهر آلماتی قرار گرفته است. این پارک با مساحتی بیش از ۴۶۰۰ کیلومتر مربع، مجموعهای خارقالعاده از مناظر طبیعی را در خود جای داده است؛ از بیابانهای وسیع و تپههای شنی گرفته تا کوههای رنگارنگ، درههای خشک، چشمههای طبیعی و زیستگاه گونههای کمیاب جانوری. شهرت جهانی آلتین اِمِل بیشتر به دلیل وجود تپههای شنی آوازخوان (Singing Dunes) است؛
دریاچههای کولسای (Kolsai Lakes) یکی از زیباترین جاذبههای طبیعی قزاقستان و از مشهورترین مناطق کوهستانی آسیای مرکزی هستند. این مجموعه از سه دریاچه کوهستانی تشکیل شده که در دل جنگلهای انبوه صنوبر، دامنههای سرسبز و کوههای باشکوه تیانشان قرار گرفتهاند. به دلیل زیبایی خیرهکننده و آب زلال، کولسای را «مرواریدهای تیانشان» مینامند.
دریاچه کایندی، دریاچهای غرقشده در قزاقستان با درختان غوطهور و مناظری چشمنواز، مقصدی بینظیر برای طبیعتگردان است. این راهنمای کامل بازدید، اطلاعات ضروری درباره مسیرها، بهترین زمان سفر و نکات مهم بازدید را ارائه میدهد.
دره چارین (Charyn Canyon) یکی از مشهورترین جاذبههای طبیعی قزاقستان و بدون تردید یکی از زیباترین درههای آسیا است. این دره که در حدود ۲۰۰ کیلومتری شرق آلماتی قرار دارد، به دلیل دیوارههای سنگی عظیم، ستونهای صخرهای شگفتانگیز و چشماندازهای منحصربهفرد، لقب «گرند کنیون قزاقستان» را به خود اختصاص داده است.
در بخش دوم فصل پنجم، از ساحل دریاچه ایسیککول فاصله میگیریم و وارد قلب طبیعت بکر و کوهستانی قرقیزستان میشویم؛ جایی که برخی از زیباترین مناظر آسیای مرکزی انتظار گردشگران را میکشند. در این بخش با پارک ملی آلا آرچا، درّه جتیاوغوز، درّه آلتینآراشان، دریاچه آلاکول و دره اسکاژکا (دره افسانهای) آشنا خواهید شد.
انتخاب زمان مناسب سفر به قرقیزستان، بیش از هر کشور دیگری بر کیفیت سفر شما تأثیر میگذارد. دلیل این موضوع، شرایط خاص جغرافیایی این کشور است. قرقیزستان یکی از مرتفعترین کشورهای جهان محسوب میشود و بیش از ۹۰ درصد مساحت آن را کوهستانها تشکیل میدهند. همین اختلاف ارتفاع زیاد باعث شده است که آبوهوا در نقاط مختلف کشور تفاوت چشمگیری داشته باشد؛ بهگونهای که ممکن است در بیشکک هوا تابستانی و گرم باشد، اما تنها چند ساعت آنسوتر در سونکول یا کلسو، شبها به دمای نزدیک صفر درجه برسد.
وقتی نام ازبکستان به میان میآید، ذهن بیشتر گردشگران بهسرعت به سمت میدان ریگستان، بخارا، خیوه و گنبدهای فیروزهای سمرقند میرود. این تصور اگرچه درست است، اما تنها بخشی از زیباییهای این کشور را نشان میدهد. ازبکستان علاوه بر میراث تاریخی ارزشمند، از طبیعتی متنوع و شگفتانگیز نیز برخوردار است.
سریلانکا، کشور سواحل بیانتها، آثار تاریخی متعدد، مردم مهمان نواز و غذاهای لذیذ و ارزان است. کشورهای بسیار کمی در دنیا هستند که به اندازه سریلانکا، جاذبهها و آثاری دارند که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده باشد. فرهنگ بیش از ۲۰۰۰ ساله سریلانکا را میتوانید در بقایای آثار تاریخی تماشا کنید.
پارک ملی کیباله، واقع در غرب اوگاندا، یکی از مهمترین مقاصد اکوتوریسم این کشور است که بهدلیل تراکم بالای جمعیت شامپانزهها و تنوع خیرهکنندهی پریماتها شهرت جهانی دارد. این پارک با مساحتی حدود ۷۹۶ کیلومتر مربع، ترکیبی از جنگلهای بارانی استوایی، تالابها و علفزارها است و بهعنوان یکی از بهترین نقاط جهان برای تماشای میمونها و شامپانزهها در زیستگاه طبیعی شناخته میشود.
پارک ملی آکاگرا، که بهعنوان یکی از زیباترین پارکهای شرق و مرکز آفریقا شناخته میشود، دارای تنوع زیستی خارقالعادهای است؛ از گلههای بزرگ گیاهخواران که در دشتهای باز چرا میکنند تا پرندگان نادر و گریزپایی که در مردابهای آن زندگی میکنند. از سال ۲۰۱۰ که «آفریکن پارکس» مدیریت این پارک را بر عهده گرفته، جمعیت حیاتوحش بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
عمارت کلاه فرنگی در جنوب محوطه پارک شهر (پارک محتشم) قرار دارد. این عمارت در کنار رودخانه گوهررود و با مساحتی حدود 15700 مترمربع ساخته شده است. در احداث این پارک، توجه به خیابانبندی، فواصل بین درختان و محوطهسازی و استفاده از روشهای علمی، باعث شده تا این پارک یکی از زیباترین و بزرگترین پارکهای ایران باشد.
کشور کنیا که در شرق آفریقا در کنار اقیانوس هند واقع شده است، از دیرباز یکی از محبوبترین کشورهای این قاره برای بازدید بوده است که یکی از بهترین مکانها برای سافاری در جهان است که با رزرو تور گروهی گردشگری کنیا میتوانید یکی از بهترین تجربههای گردشگری خود را رقم بزنید. پارکهای ملی آن بسیار متنوع است، از کوهها و بیابانها گرفته تا تالابها، دشتها و دریاچهها.
کنیا یک مقصد حیات وحش در جهان است که با رزرو تور کنیا میتوانید از سافاریهای حیات وحش آن دیدن کنید. مانند بسیاری از کشورهای آفریقایی، تنوع حیات وحش کنیا در گروههای پستانداران، پرندگان، ماهیها، خزندگان، دوزیستان و حشرات بسیار زیاد است. بسیاری از گونههای حیات وحش نمادین آفریقا بومی کنیا هستند، از جمله شیر، اسب آبی، فیل، بوفالو، گورخر و زرافه. یکی از عمدهترین دلایل برای دریافت ویزای توریستی کنیا و سفر به کنیا، دیدن حیات وحش شگفتانگیز و منحصر به فرد آن در حین سافاری است.
کنیا یکی از جذابترین مقاصد آفریقایی است که با ویزای آنلاین توریستی کنیا میتوانید به آن سفر کنید. یکی از اهداف این سفر فراموش نشدنی، بررسی مقاصد حیات وحش مشهور جهان در یکی از کشورهای برتر سافاری آفریقا، کنیا میباشد. هر دو پارک ملی آمبوسلی و ماساییمارا دو مورد از پربازدیدترین پارکهای کنیا هستند. کمپهای گنجانده شده برای هر کدام در مکانهای حفاظتی خصوصی قرار دارند. بهترین راه برای فرار از جمعیت و لذت بردن از مناظر بکر در کمپهای کلاسیک سافاری.
سفر به این کشور آفریقایی و خصوصا با خرید تور کنیا باید در لیست مقاصد گردشگری همه افرادی که به سفر و ماجراجویی علاقمند هستند، باشد. این کشور خیره کننده دارای فرهنگ و میراث غنی است و به بازدیدکنندگان این امکان را میدهد تا بینشی از تاریخ استعماری، فرهنگ رنگارنگ ماسایی، و مصنوعات ماقبل تاریخ خود داشته باشند. مردم محلی خونگرم و صمیمی هستند و گردشگران میتوانند راهنمایان تور آگاه را استخدام کنند تا اطمینان حاصل کنند که بازدید آنها مفید و پربار است.
مرز شمالی کنیا وحشیترین منطقه این کشور است. گستره عظیم بیابان خشک و نیمه بیابانی تنها توسط دامداران بسیار عشایری مانند پوکوت، تورکانا، سامبورو و سویی اشغال شده است. شترها در کنار گاوهای سرسخت و گله دارانشان در امتداد مسیرهای خاکی شیاردار راه میروند. رشته کوههای عظیم، وسعت بزرگ دریاچه تورکانا و مایل به مایل صحرای سخت وجود دارد. بیشتر مناطق مرزی شمالی کنیا برای گردشگران عادی غیرقابل دسترس است، و تنها سختکوهترین کولهگردانها به این منطقه سفر میکنند.
این پارک ملی در مرز میان استانهای Sabaragamuwa و Uva قرار دارد. این پارک بهمنظور حفاظت از حیوانات وحشی ساخته شده است. این مجموعه حفاظت شده، مساحتی در حدود ۳۰ هزار هکتار را در بر میگیرد. این منطقه پیش از اینکه بهعنوان پارک ملی و پناهگاه حیات وحش انتخاب شود، برای کشاورزی تناوبی مورد استفاده قرار میگرفته است. این پارک در ۱۶۵ کیلومتری کلمبو قرار دارد و یکی از مهمترین زیستگاههای پرندگان آبی و فیلهای سریلانکایی است.
پارک ملی یالا، پربازدیدترین و دومین پارک ملی بزرگ سریلانکا است. این پارک به پنج قسمت تقسیم شده که در حال حاضر دو قسمت از آن برای بازدید عموم باز است. هرکدام از این بخشها نام جداگانهای دارند. بخش اول پارک ملی روهونا (Ruhuna) و بخش دوم پارک ملی کومانا (Kumana) یا یالای شرقی نام دارد. این مجموعه در نواحی جنوب شرقی این کشور واقع شده و در استان جنوبی و استان اووا (Uva) قرار گرفته است. این پارک وسعتی معادل ۹۷۹ کیلومتر مربع دارد و در ۳۰۰ کیلومتری کلمبو واقع شده است.
این پرورشگاه فیل محلی برای نگهداری و حفاظت از فیلهای آسیایی است که در دهکده پیناوالا در ۱۳ کیلومتری شهر Kegalle در استان Sabaragamuwa قرار دارد. در سال ۲۰۱۱، ۸۸ فیل شامل ۳۹ فیل نر و ۴۹ فیل ماده از ۳ نسل در این مجموعه زندگی میکردند. این پرورشگاه بهمنظور حفاظت و مراقبت از فیلهایی پایهگذاری شد که بدون غذا، از پدر و مادر خود دور افتاده بودند و در جنگلهای سریلانکا رها شده بودند. این مجموعه در سال ۱۹۷۵ توسط دپارتمان حفاظت از حیات وحش سریلانکا، ساخته شده است.
این مقاله به بررسی ناحیه شهرستان تاجیکستان میپردازد و راهنمای جامعی درباره تونلها، گردنهها، بونجیکت و کوساولیسای ارائه میدهد تا بازدیدکنندگان اطلاعات لازم برای سفر و گردش در این منطقه را به دست آورند.
ناحیه آشت در شمال ولایت سغد و در بخش مرزی تاجیکستان با ازبکستان قرار دارد. مرکز اداری آن شهرک شیدان است و این ناحیه از دامنههای جنوبی رشتهکوه قرهما تا بخشهای شمالی حوزه فرغانه امتداد دارد. بر پایه سالنامه رسمی آمار تاجیکستان، مساحت آشت حدود ۲٫۸ هزار کیلومتر مربع و جمعیت آن در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۸۲٫۱ هزار نفر بوده است.
ناحيه عينی به خاطر وجود مناطق بكر و زيبا و مسيرهای دسترسی سريع از پايتخت تاجيكستان، به عنوان يكی از مهمترين مناطق گردشگری و تفريحی توريستی تاجيكستان مطرح میباشد. روستا و رودخانه يغناب، درياچههای متعدد از قبيل اسكندركول و كوههای زيبايی در اين ناحيه قرار دارند.
ناحیهای که در منابع قدیمی فارسی با نام «جرگتال» یا صورتهای نزدیک به آن دیده میشود، امروز ناحیه لخش نام دارد و یکی از ناحیههای تابع جمهوری در شرق تاجیکستان است. نام جرگتال در ۳ مارس ۲۰۱۶ به لخش تغییر کرد. بر پایه آمار رسمی، جمعیت ناحیه در ۱ ژانویه ۲۰۲۵ به ۵۸٫۲ هزار نفر رسیده و مساحت رسمی آن حدود ۴۵۸۰ کیلومتر مربع است.
ناحیهای که در منابع قدیمی فارسی با نام «طویلدره» یا «تاویلدره» دیده میشود، از سال ۲۰۱۶ ناحیه سنگور نام دارد. مرکز آن همچنان روستای تاویلدره است. این ناحیه در شرق تاجیکستان و در دره رود خینگاب قرار گرفته و از کوهستانیترین نواحی تابع جمهوری است.
ناحیه رشت یکی از ناحیههای تابع جمهوری در شرق تاجیکستان و مرکز تاریخی دره رشت است. مرکز اداری آن شهرک غَرم است، نه «شهر رشت». ناحیهای که در گذشته غَرم نام داشت، از سال ۲۰۰۱ «رشت» نامیده میشود. تازهترین داده رسمی محلی، جمعیت ناحیه را در ۱ ژانویه ۲۰۲۶ برابر با ۱۴۷٬۶۹۳ نفر و مساحت آن را حدود ۴٫۶ هزار کیلومتر مربع اعلام میکند. رود سرخاب، دره کمرآب، ذخیرهگاه طبیعی کمرآب و درههای هائیت و یاسمان از مهمترین ویژگیهای طبیعی منطقهاند.
وحدت یکی از شهرهای تابع جمهوری در شرق دوشنبه و در دره حصار تاجیکستان است. عنوان اداری امروز شهر وحدت است، نه «ناحیه وحدت». آمار ملی، جمعیت کل قلمرو اداری وحدت را در ۱ ژانویه ۲۰۲۵ برابر با ۳۸۴٫۵ هزار نفر و مساحت آن را حدود ۳٫۷ هزار کیلومتر مربع ثبت میکند. دره رامیت، سرچشمههای رود کافرنهان و ذخیرهگاه زیستکره رامیت از مهمترین ویژگیهای طبیعی این محدودهاند.
ورزاب یکی از ناحیههای تابع جمهوری در شمال دوشنبه و در دامنه جنوبی رشتهکوه حصار است. مرکز اداری آن روستای ورزاب است. بر پایه آمار رسمی، جمعیت ناحیه در ۱ ژانویه ۲۰۲۵ برابر با ۹۵ هزار نفر و مساحت آن حدود ۱٫۶ هزار کیلومتر مربع بوده است. رود ورزاب، دره ورزاب، خواجهاوبیگرم و گردنه انزاب از شناختهشدهترین عناصر جغرافیایی و گردشگری این منطقهاند.
ناحیهای که در منابع قدیمی با نام شورآباد شناخته میشد، از سال ۲۰۱۶ «شمسالدین شاهین» نام دارد. مرکز اداری آن همچنان روستای شورآباد است. این ناحیه کوهستانی در جنوبشرق ولایت ختلان و کنار مرز افغانستان قرار گرفته و دشتجم، رود آبمیناب و دامنههای رشتهکوه حضرت شاه از مهمترین عناصر طبیعی آن هستند. آخرین رقم صریح منتشرشده در وبسایت رسمی ناحیه، جمعیت ۶۰ هزار نفر در ۱ ژانویه ۲۰۲۴ را نشان میدهد.
فرخار یکی از ناحیههای جنوب ولایت ختلان و در نزدیکی مرز افغانستان است. مرکز اداری آن شهرک فرخار است. آمار رسمی ۱ ژانویه ۲۰۲۵ جمعیت ناحیه را ۱۹۲٫۶ هزار نفر و مساحت آن را حدود ۱٫۲ هزار کیلومتر مربع ثبت میکند. رود قزلسو، دشت فرخار و منطقه حفاظتشده سیاهکوه ــ که در اسناد جدید با نام «سیاهکوه، قرهتاغ سابق» آمده ــ از مهمترین عناصر طبیعی منطقهاند.
بلجوان یکی از نواحی کوهستانی ولایت ختلان در تاجیکستان است. برخلاف مقاله قدیمی که تقریباً فقط مساحت، جمعیت و دو نام رود را ثبت کرده بود، ظرفیت اصلی بلجوان برای مسافر در چشمانداز کوهستانی، طبیعت منطقه و مسیرهای گردشگری ختلان است. منابع رسمی گردشگری تاجیکستان نیز بلجوان را در میان نواحی دارای ظرفیت گردشگری طبیعی معرفی میکنند.
مرغاب در پامیر شرقی، یکی از دورافتادهترین و مرتفعترین مناطق تاجیکستان است. شهر مرغاب مرکز ناحیه است و مسیرهای شاخصی مانند بزرگراه پامیر، گردنه آقبایتال، دریاچه قرهکول، گذرگاه مرزی کولما و بخشهایی از چشماندازهای حفاظتشده پامیر شرقی، هویت جغرافیایی و گردشگری آن را میسازند. بخش بزرگی از این سرزمین مرتفع، خشک، کمجمعیت و از نظر دسترسی وابسته به وضعیت جاده و آبوهواست.
ونج در شمالغرب ولایت خودمختار کوهستانی بدخشان، ناحیهای کوهستانی در مسیر ورود به قلب پامیر است. درههای ونج و یزگولم، رود پنج و دسترسی به پهنههای یخچالی مرتفع، مهمترین ویژگیهای جغرافیایی آن هستند. یکی از شاخصترین پدیدههای طبیعی مرتبط با این ناحیه، یخچالی است که سالها با نام فدچنکو شناخته میشد و یونسکو در منابع جدید از آن با نام ونجیخ نیز یاد میکند.