غارها

تاریخچه قلعه جوق به طور دقیق مشخص نیست، اما قدمت آن به دوران تاریخی و  اسلامی می‌رسد. بقایای شهر باستانی، گوردخمه، برج و دستکندها در این  مجموعه، هر کدام گویای دوره‌ای خاص از تاریخ هستند. شهر تاریخی قلعه جوق،  زمانی آباد و پر رونق بوده و ساختارهای معماری آن، نشان از سبک زندگی  مردمان آن دوره دارد. گوردخمه با 15 اتاقک، محل دفن افراد در گذشته بوده و  برج سنگی، به عنوان برج دیده‌بانی یا برج خاموشان مورد استفاده قرار  می‌گرفته است.

غار شاپور یکی از شگفت‌انگیزترین دیدنی‌های تاریخی شهرستان کازرون در استان فارس است؛ غاری طبیعی که در دل کوه قرار گرفته و در دوره ساسانی تندیس باشکوه شاپور اول در آن تراشیده شده است. قرار گرفتن این مجسمه در فضای غار، همراه با چشم‌انداز کوهستان و دشت‌های اطراف، باعث شده غار شاپور هم برای علاقه‌مندان به تاریخ و باستان‌شناسی و هم برای طبیعت‌گردان جذاب باشد.

غار کَرَفتو غاری است که در شهرستان ديواندره در استان کردستان ایران قرار گرفته‌است. این غار، یک غار آهکی است که در دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته‌است. غار کرفتو بی شک یکی از جذاب ترین نقاط دیدنی مربوط به ایرانیان باستان است که بخش هایی از آن به صورت دست کند و بدون داشتن ابزار برقی شکل پیدا کرده است. این غار از نوع غارهای آهکی و طبیعی است و به احتمال زیاد در دوران سوم زمین شناسی شکل گرفته است.

در مناطق کوهستانی ایران، روستاهایی با ساختار پلکانی زیادی وجود دارند که از جمله آن‌ها روستای تاریخی «سر آقا سید» در استان چهارمحال و بختیاری است. این روستا نمایانگر فرهنگ و معماری سنتی منطقه بوده و ارزشی تاریخی و فرهنگی قابل توجه دارد.