حمامهای تاریخی

حمام سلطان امیراحمد، یادگاری از دوران سلجوقیان و قاجار، در شهر تاریخی کاشان و در جوار امامزادهای به همین نام واقع شده است. این حمام با معماری بینظیر و تزئینات چشمنواز، هر ساله گردشگران بسیاری را به خود جذب میکند.
حمام حاج داداش، یکی از قدیمیترین بناهای شهر زنجان، تنها حمام ستون سنگی این شهر است که گنبد اصلی آن بر روی چهار ستون سنگی قرار گرفته است. ورودی بنا در ضلع شمالی از درب چوبی دو لنگه به ضخامت تقریباً سه سانتیمتر است که چوب آن از درختان جنگلی تهیه شده است. گلمیخهای آهنی نیز بر روی درب تزئینات زیبایی به وجود آوردهاند.

حمام دیلمان، بنایی تاریخی با قدمت احتمالی ایلخانی، در دل بافت تاریخی شهر دیلمان واقع شده است. این حمام که به نام حمام میر بلوک نیز شناخته میشود، در سالهای اخیر توسط میرزاعلی میر بلوک از زیر خاک بیرون آورده شده و پس از مرمت، مورد بهرهبرداری مجدد قرار گرفته است.

پل خشتی نیاکو در استان مازندران، شهرستان سوادکوه، بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای نیاکو واقع شده است. قدمت این پل به دوره صفوی (حدود 400 سال پیش) میرسد. پل خشتی نیاکو از نوع پلهای آجری با طاق جناقی است. این پل دارای یک دهانه بزرگ و دو دهانه کوچک است. طول پل حدود 20 متر و عرض آن حدود 5 متر است.

حمام گلشن لاهیجان در سال 1239 هجری قمری (زمان فتحعلی شاه قاجار) و به دستور حاج علی اکبر، حاکم وقت لاهیجان، ساخته شده است. در آن زمان، حمامهای داخل خانه در شمال کشور به ندرت وجود داشت و فقط شاهزادگان، امرا و حاکمان صاحب منازلی با حمام بودند. حمام عمومی در آن زمان جزء مهمترین نیازهای یک جامعه بود و شهر لاهیجان با توجه به سابقه طولانی خود، علاوه بر رفع نیازهای بهداشتی ساکنین خود، میبایستی پذیرای افراد روستاهای اطراف نیز میبود.

در خیابان شهید مصطفی خمینی ملایر یک خانه تاریخی وجود دارد که از دوره قاجار باقی مانده است و هم اکنون به عنوان موزه ملایر (عمارت لطفعلیان) شناخته میشود. این خانه از زمان قاجار توسط محسن مصدقی، معروف به مصدق الممالک، ساخته شده است. او با استفاده از معماران ماهر آن دوره این مجموعه را ساخت و شامل سه بخش اصلی است، از جمله بخش داخلی، حسینیه و اصطبل خانه.

حمام بلور یکی از بناهای تاریخی شهر قزوین است که در محله قدیمی آخوند قرار دارد و به دلیل معماری خاص، قرارگیری بخش عمده بنا در زیرزمین و تزئینات تاریخی، از نمونههای قابل توجه گرمابههای سنتی ایران به شمار میرود. این بنا در دورههای صفوی و قاجار شکل گرفته و در دوره معاصر پس از مرمت، مدتی با عنوان موزه سنگ مورد استفاده قرار گرفته است.

همدان از شهرهای قدیمی و کهن ایران و پایتخت نخستین سلسله شاهنشاهی ایران یعنی ماد بوده است. همدان به عنوان پنجمین شهر فرهنگی توریستی ایران در سال 1385 پایتخت تاریخ و تمدن ایران نیز شد. این شهر با آب و هوایی کوهستانی در غرب ایران قرار دارد. محوطه باستانی هگمتانه، کتیبه گنجنامه و مجسمه شیرسنگی سندی است بر باستانی بودن این شهر و وجود مقبره ابوعلی سینا و بابا طاهر، گنبد علویان، آرامگاه استرومردخای، برج قربان وحمام قلعه، این ادعا را کامل میکند.

دزفول یکی از شهرهای تاریخی شمال خوزستان است؛ شهری که بخشهایی از بافت کهن آن همچنان پابرجا مانده و در میان کوچهها و محلههای قدیمی آن میتوان نمونههایی ارزشمند از معماری بومی جنوب غرب ایران را مشاهده کرد. حمام کرناسیون یکی از همین بناهای تاریخی است که پس از پایان کاربری اولیه، مرمت شد و امروزه به موزه مردمشناسی دزفول تبدیل شده است.

حمام خان یزد که با نام «گرمخانه نور» نیز شناخته میشود، یکی از بناهای تاریخی مجموعه خان در قلب شهر یزد است. این گرمابه قاجاری در محدوده خیابان قیام، میدان خان و بازارهای تاریخی یزد قرار دارد و بنای اصلی آن به سال ۱۲۱۲ هجری قمری بازمیگردد. حمام در سال ۱۲۴۲ هجری قمری نیز مرمت و تزئین شد و امروزه پس از تغییر کاربری، بهعنوان رستوران و چایخانه سنتی مورد استفاده قرار میگیرد.

روستای کردشت از توابع شهرستان جلفا در استان آذربایجان شرقی و در حاشیه رود ارس قرار دارد. این روستا به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه خود در نزدیکی مرز ایران و جمهوری آذربایجان، در دورههای مختلف تاریخی اهمیت نظامی و سیاسی داشته است. قرارگیری کردشت در مسیر ارتباطی منطقه و نزدیکی آن به رود ارس باعث شد این نقطه در جریان جنگهای ایران و روسیه در دوره قاجار نیز نقش مهمی پیدا کند.

حمام ظهیرالاسلام که با نام حمام آقانقی نیز شناخته میشود، یکی از حمامهای تاریخی شهر اردبیل است که بنای اولیه آن به دوره ایلخانی بازمیگردد. این حمام در طول چند سده دستخوش تغییر و توسعه شد و در دوره قاجار به وسیله آقانقی مؤتمنالرعایا خریداری و مرمت شد؛ از همین رو امروزه با هر دو نام ظهیرالاسلام و آقانقی شناخته میشود.

مجموعه گنجعلیخان در قلب بافت تاریخی شهر کرمان و در میان بازار قدیمی این شهر قرار دارد و یکی از کاملترین مجموعههای شهری بهجامانده از دوره صفوی در ایران است. این مجموعه در دوره حکومت شاه عباس اول صفوی و به دستور گنجعلیخان، حاکم وقت کرمان، ساخته شد و مجموعهای از فضاهای عمومی، مذهبی، تجاری و خدماتی را در کنار یکدیگر قرار داد.

حمام وکیل شیراز یکی از مشهورترین بناهای تاریخی شهر و از مهمترین یادگارهای دوره زندیه است. این حمام به دستور کریمخانزند، بنیانگذار سلسله زندیه، در مرکز شهر تاریخی شیراز ساخته شد و در کنار مسجد وکیل و بازار وکیل قرار گرفت. این سه بنا در کنار یکدیگر بخش مهمی از مجموعه شهری دوره زندیه را تشکیل میدهند و بازدید از آنها تصویری روشن از شیراز در دوران حکومت کریمخان ارائه میکند.

حمام حاج آقای تراب یا حمام دوقلو که در محله علیآباد یا کوچه سیدهاو روبروی مسجد حاج آقا تراب شهر نهاوند قرار دارد نمادی از هنر ایرانی اسلامی است که در سال ۱۲۳۰ و در زمان ناصرالدین شاه قاجار بنا نهاده شدنهاوند از شهرستانهای مهم تاریخی استان همدان به شمار میآید و نظریههای مختلفی از پیشینه تاریخی این منطقه باستانی باقی مانده است.

حمام قجر یا گرمابه قجر یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی شهر قزوین و از نمونههای شاخص گرمابههای سنتی ایران است. این بنای تاریخی که امروزه با عنوان موزه مردمشناسی قزوین شناخته میشود، علاوه بر معماری، تزئینات و ساختار پیچیده یک حمام سنتی، بخشی از شیوه زندگی، آداب و رسوم، مشاغل و تنوع فرهنگی مردم قزوین را نیز به نمایش میگذارد. حمام قجر در بافت قدیمی شهر و در خیابان عبید زاکانی قرار دارد و از جمله بناهایی است که بازدید از آن میتواند همزمان تجربهای از معماری تاریخی و مردمشناسی قزوین باشد.

ییلاق آق اُولَر و مِریان از دیدنیترین روستاهای گیلان هستند و از توابع تالش بهشمار میروند. این روستاهای ییلاقی بهویژه در فصلهای گرم سال شهرت زیادی میان طبیعتگردان دارد.
