پنجکنت
با رودکی گرامی وداع کردیم و با دلی اندوهگین و با امید دیداری دیگر راهی دوشنبه شدیم. جاده خراب بود و کاروان اتومبیلهای ما با تاخیر بسیار پیش میرفتند. ساعت پنج بعدازظهر به دوراهی رسیدیم که در یک سو جاده آسفالته نو و کوتاهی بود که از میان کوهستان میگذشت و از سوی دیگر جاده قدیمی و خاکی که کوهستان را دور میزد. در جاده آسفالته شرکت ایرانی سابیر ساختن تونلی پنج کیلومتری را برنده مناقصه شده و آن را در سالهای آخر ریاست جمهوری احمدی نژاد به پایان آورده است.
در روز نهم به سوی پنجکنت راندیم. با اتومبیلهایی راحت در جادهای کوهستانی و پیچ در پیچ، و رانندهای خوش سخن که در تمام راه نوارهای موسیقی تاجیکی برایمان گذاشت با صدای خواننده مشهور و زیبای تاجیک شبنم ثریا. شهر خجند را پشت سر نهادیم با آرزوی دیداری دیگر که زادگاه کمال خجندی است و گرامی است.
پنجکنت تاجیکستان، شهری تاریخی با جمعیتی متنوع و جاذبههای دیدنی فراوان است. این راهنما به معرفی ناحیه پنجکنت، جمعیت آن، مکانهای دیدنی مهم و مسیرهای دسترسی از سمرقند میپردازد تا سفر شما را آسان و جذاب کند.
محوطه باستانی سرزم در نزدیکی پنجکنت تاجیکستان، یکی از مهمترین محوطههای پیشاتاریخی آسیای مرکزی و نخستین اثر تاجیکستان است که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. بقایای سرزم از شکلگیری یکی از مراکز اولیه شبهشهری منطقه، توسعه کشاورزی و دامداری، فلزکاری و صنایع دستی و ارتباطات دوربرد میان آسیای مرکزی، فلات ایران و دره سند حکایت میکنند. یونسکو قدمت استقرار در این محوطه را از هزاره چهارم پیش از میلاد تا پایان هزاره سوم پیش از میلاد میداند.
در میان چهرههای بزرگ فرهنگ و ادب فارسی، نام ابوعبدالله جعفر بن محمد رودکی سمرقندی جایگاهی ویژه دارد. شاعری که در دوره سامانیان زندگی کرد و آثار او را از مهمترین پایههای شکلگیری شعر کلاسیک فارسی میدانند. رودکی علاوه بر شاعری، موسیقیدان و نوازندهای توانا بود و بخش مهمی از زندگی خود را در دربار سامانیان و بهویژه در روزگار نصر بن احمد سامانی گذراند.
پنجکنت باستانی محوطه یک شهر سغدی در نزدیکی پنجکنت امروزی در استان سغد تاجیکستان است که بخش اصلی شکوفایی آن به سدههای پنجم تا هشتم میلادی بازمیگردد. کاوشهای باستانشناسی این محوطه، خانههای چنداتاقی و چندطبقه، دو معبد مهم، ارگ، خیابانها، کارگاهها، دیوارنگارهها و آثار چوبی را آشکار کرده است. شهر باستانی پنجکنت امروز یکی از اجزای ثبتشده پرونده فرامرزی «راههای ابریشم: دالان زرافشان–قرهقوم» در فهرست میراث جهانی یونسکو است.