پل وِرِسک در جاده فیروزکوه، جایی در نزدیکی گردنه «گَدوک»، سازه‎ای که دو دامنه کوه را به هم وصل کرده، نظرها را به خود جلب می‎کند. ورِسک هم ‎نام روستایی در همان نزدیکی، شاهکار مهندسی پل‎سازی با عمری هشتاد ساله از اوایل سده 1300 خورشیدی تاکنون!

قرارداد ساخت راه‎آهن شمال - جنوب در اوایل سال 1312 خورشیدی با یک شرکت دانمارکی به نام «کامپساکس» بسته شد. ورسک نامی منتسب به یکی از مهندسان سازنده پل است. مهندسی که گفته می‎شود آن‎قدر به نتیجه کارش اطمینان داشت که هنگام عبور اولین قطار از روی آن، به‎همراه خانواده‎اش در زیر پل ایستاد.

ناگفته نماند که پیش‎تر چند شرکت اروپایی در ساخت راه‎آهن در میانه کوه‎های البرز ناکام مانده بودند. مشکل اصلی هم چگونگی عبور قطار از شیب تند منتهی به تونل گدوک و همچنین عبور از دره عمیق میان دو کوه بود. «یورگن ساکسیلد»، مدیر عامل کامپساکس تعهد ساخت 900 کیلومتر خط راه‎آهن را در مدت 6 سال داد و در عوض به‎عنوان دستمزد هر متر، یک و نیم گرم طلای خالص دریافت کرد! البته در نزدیکی پل ورسک قبرستانی قرار دارد که بر روی یکی از سنگ‎های آن، نام «والتر اینگر» به عنوان سازنده پل نقش بسته است.

کار با تهیه نقشه‎های هوایی از منطقه آغاز شد. برای ساخت پل ابتدا بخشی از کوه‎های اطراف را با دینامیت منفجر کردند. سپس داربست‎های چوبی نصب شد و مصالح توسط دو رشته کابل به بالا انتقال پیدا کرد. پس از آن کار با قالب‎بندی و ساخت پایه‎ها دنبال شد و با انتقال مصالح و قطعات پیش‎ساخته، ساخت قوس‎ها نیز انجام گرفت. دوپایه بتنی که در دو طرف کوه ایجاد شده بود، به هم متصل و قوس اصلی روی آن اجرا شد و درنهایت نمای آجری روی آن اجرا گردید. در ساخت این پل تجهیزات ساده‎ای مانند دریل دستی مورد استفاده قرار گرفت و جالب‎تر آن‎که در پل ورسک هیچ سازه فلزی مورد استفاده قرار نگرفت.

اما کارکرد پل ورسک، چیزی ورای سفر ایرانیان بود و خیلی زود شهرتی جهانی یافت. در طول جنگ جهانی دوم، متفقین، یعنی کشورهایی مثل انگلیس و فرانسه، برای کمک به هم‎پیمان خود، شوروی برای مقابله با آلمان نازی، بر آن شدند تا تسلیحات نظامی را از خاک ایران به بندر ترکمن رسانده و به کشتی‎های روس در دریای خزر تحویل دهند. عبور از سرزمین وسیع ایران، از طریق خط‎آهن ممکن می‎شد که اهمیت آن به حدی بود که پل ورسک، نماد پیروزی متفقین بر آلمان نازی لقب گرفت.

این تمام ماجرا نبود. با شنیدن اخباری که از جبهه‎های جنگ شوروی علیه آلمان مخابره می‎شد، حکومت رضاشاه تصمیم به مین‎گذاری تمام پل‎های مسیر خط آهن شمال به جنوب گرفت. اما با این‎که این تصمیمی بسیار محرمانه و سِری بود، هیچ‎گاه عملی نشد و با اشغال ایران توسط متفقین، مین‎ها کشف و خنثی شدند. گفته می‎شود روزانه حدود 75 قطار با بار تسلیحات نظامی از این مسیر و از فراز ورسک عبور می‎کردند.