جاذبههای تاریخی ایران
شهر محلات، واقع در استان مرکزی، بهعنوان یکی از مقاصد برتر برای بازدیدهای یکروزه شناخته میشود. این منطقه، که به خاطر گلخانههای فراوان و چشمههای آبدرمانیاش شهرت دارد، فرصت مناسبی است برای کسانی که میخواهند در کمترین زمان ممکن، از طبیعت و فرهنگهای محلی بهرهمند شوند. نزدیکی آسان و مسیرهای جادهای دلپذیر، آن را به مقصدی محبوب برای سفرهای کوتاه از تهران، اصفهان و دیگر شهرهای بزرگ تبدیل کرده است.
معدن فیروزه نیشابور، مشهور به معدن "کوه شاه" یا "معدنِ قُرُقُ"، یکی از قدیمیترین و مشهورترین معادن فیروزه در جهان است که در نزدیکی شهر نیشابور در استان خراسان رضوی واقع شده است. قدمت استخراج فیروزه از این معدن به بیش از 2000 سال پیش میرسد و این معدن در طول تاریخ به عنوان منبع اصلی فیروزه در جهان شناخته میشده است.
بند نادری، سدی تاریخی با قدمت چندین صد ساله، در 4 کیلومتری شرق شهر کلات نادری در استان خراسان رضوی واقع شده است. این سد که به دستور نادر شاه افشار در دوران افشاریه مرمت و بازسازی شده، با معماری منحصر به فرد و چشم اندازهای بدیع، به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری استان خراسان رضوی شناخته می شود.
دشت سلماس، واقع در شمال غربی ایران و در کرانههای دریاچه ارومیه، یکی از مناطق مستعد برای کشاورزی اولیه و توسعه اولین جوامع بشری در هزاره هفتم قبل از میلاد بوده است. این دشت، به عنوان شاهراهی ارتباطی بین شرق آناتولی، قفقاز جنوبی، فلات مرکزی و جنوب دریاچه ارومیه، نقشی کلیدی در تبادلات فرهنگی و اقتصادی منطقه ایفا میکرده است.
آسیابهای بشرویه، مجموعهای از آسیابهای آبی با قدمت چند صد ساله هستند که در شهرستان بشرویه واقع در استان خراسان جنوبی قرار دارند. این آسیابها که در دوران صفویه احداث شدهاند، شاهکارهایی از مهندسی ایران باستان هستند و به عنوان یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری این منطقه شناخته میشوند.
سنگ افراشتهها، که به سنگ قبر، سنگ مزار، استوانه و پلاک نیز معروف هستند، از دیرباز به عنوان نشانهای برای محدود کردن محل دفن و گرامیداشت یاد و خاطره فرد متوفی مورد استفاده قرار میگرفتهاند. این سنگها که در گذر زمان، حامل اطلاعات ارزشمندی در خصوص تاریخ، فرهنگ و باورهای جوامع مختلف شدهاند، به عنوان رازگویان خاموش تاریخ، دریچهای به سوی گذشته را به روی ما میگشایند.
کاروانسرا و آب انبار سرایان، مجموعهای تاریخی با معماری باشکوه و فضایی دلنشین، در قلب شهر سرایان واقع شده است. این مجموعه که در دوره صفویه بنا شده، یادگاری از شکوه و رونق تجارت در آن دوران است و امروزه به عنوان یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری استان خراسان جنوبی، پذیرای گردشگران و علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ است.
کاروانسرای اصفاک بشرویه، مشهور به کاروانسرای شاه عباسی، بنایی تاریخی با معماری باشکوه و عظمت کم نظیر، در دل کویر بشرویه واقع شده است. این کاروانسرا که در دوره صفویه بنا شده، یادگاری از شکوه و رونق تجارت در آن دوران است و امروزه به عنوان یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری استان خراسان جنوبی، پذیرای گردشگران و علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ است.
باغ و عمارت اکبریه بیرجند، مشهور به باغ دلگشا، بنایی تاریخی با معماری باشکوه و باغی دلنشین، در قلب شهر بیرجند واقع شده است. این باغ و عمارت که در دوره قاجار بنا شده، یادگاری از شکوه و عظمت حکمرانان آن دوران است و امروزه به عنوان یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری استان خراسان جنوبی، پذیرای گردشگران و علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ است.
قلعه شاه دژ نهبندان، مشهور به قلعه شاهی، بنایی تاریخی با معماری باشکوه و عظمت کم نظیر، در دل کویر نهبندان واقع شده است. این قلعه که در دوره قاجار بنا شده، یادگاری از شکوه و قدرت حکمرانان آن دوران است و امروزه به عنوان یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری استان خراسان جنوبی، پذیرای گردشگران و علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ است.
مدرسه علمیه علیا فردوس، مشهور به موزه مردم شناسی فردوس، بنایی تاریخی با معماری کم نظیر و تزئینات منحصر به فرد، در قلب شهر فردوس واقع شده است. این مدرسه که در دوره صفویه بنا شده، یادگاری از شکوه و عظمت آن دوران است و امروزه به عنوان موزهای از فرهنگ و تمدن مردم فردوس، پذیرای گردشگران و علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ است.
کاخ آپادانای شوش، مشهور به قصر زمستانی، یکی از باشکوهترین بناهای شوش و از مهمترین بناهای تاریخی ایران است. این کاخ که در دوران هخامنشیان بنا شده، نمادی از قدرت و عظمت این سلسله پرآوازه است. کاخ آپادانای شوش، مشهور به قصر زمستانی، یکی از باشکوهترین بناهای شوش و از مهمترین بناهای تاریخی ایران است. این کاخ که در دوران هخامنشیان بنا شده، نمادی از قدرت و عظمت این سلسله پرآوازه است.
کاخ آپادانا، مشهور به کاخ بار داریوش و خشایارشا، یکی از باشکوهترین بناهای تخت جمشید و از مهمترین بناهای تاریخی ایران است. این کاخ که در دوران هخامنشیان بنا شده، نمادی از قدرت و عظمت این سلسله پرآوازه است.
بافت تاریخی بشرویه، نگینی درخشان در استان خراسان جنوبی، یکی از معدود بافتهای خشتی ثبت و حفاظت شده است که با خانههای خشت و گلی و بادگیرهای متعدد، گویی راوی داستانی از معماری دوره تیموری و صفوی است. این بافت، انبوهی از خانههای چهار صفه کوچک و بزرگ را به نمایش میگذارد که گویی هویت و اصالت ایرانی را در خود نهفته دارند. ویژگی اساسی این بافت، علاوه بر سالم بودن، تداوم و نفوذ آن در پیرامون شهر قدیم است.
منزل مستوفی، عمارتی اعیانی از دوره قاجار، در خیابان ملاعبدالله تونی بشرویه و کوچه مستوفی شهر بشرویه واقع شده است. این بنا که متعلق به شخصی به نام مستوفی بوده، با معماری چشمگیر، بادگیرهای زیبا و ساباط در ضلع شمال شرقی، و تزئینات گچی در بخش های دیگر، به عنوان یکی از بناهای شاخص شهر بشرویه شناخته می شود.
بنا به دستور امیر اسماعیل خان شوکت الملک، بنای باشکوهی در سال 1312 هجری قمری در شهر بیرجند سر برآورد. هدف از ساخت این بنا، برپایی مراسم عزاداری سید و سالار شهیدان، حضرت اباعبدالله الحسین (ع) بود. اما 14 سال بعد، در سال 1326 هجری قمری، برادر امیر اسماعیل خان، یعنی ابراهیم خان شوکت الملک، تصمیم به تغییر کاربری این بنا گرفت. او با الهام از مدرسه دارالفنون در تهران، مدرسه شوکتیه را به عنوان یکی از اولین مدارس آموزش علوم نوین در ایران تاسیس کرد.
قلعه تاریخی بیرجند، مشهور به قلعه پایین شهر، بزرگترین بنای تاریخی شهر بیرجند است که بر فراز بلندترین تپه ی باختر شهر خودنمایی می کند. این دژ سترگ و کهن، یادگاری از دوران صفویه، برای کاربردهای نظامی ساخته شده بود و نقشی کلیدی در پاسداری از شهر ایفا می کرد.
در تنگاب فیروزآباد، نگاره ای باشکوه از مراسم تاجگذاری اردشیر بابکان، بنیانگذار سلسله ساسانی، بر جای مانده است. این نقش برجسته، لحظه ی اعطای حلقه ی سلطنت از جانب مظهر اهورامزدا به پادشاه ساسانی را به تصویر میکشد.
در 8 کیلومتری شمال غربی شهر قائمیه، در روستای قندیل، نگاره ای سنگی از دوران ساسانیان بر دل کوه نقش بسته است. این نقش برجسته، صحنه ازدواج شاپور اول، پادشاه ساسانی، با ملکه آذر اناهید (آناهیتا) را به تصویر میکشد.
میدان حسنآباد، یادگاری از دوران قاجار و پهلوی، در تقاطع خیابانهای امام خمینی (ره) و وحدت اسلامی واقع شده است. این میدان که زمانی در شمال غرب تهران قرار داشت، امروزه در مرکز پایتخت قرار گرفته و به عنوان نقطه عطفی در تاریخ و معماری شهر شناخته میشود.
قلعه سلاسل، در شمال شهرستان شوشتر و بر فراز صخرهای عظیم، یادگاری از دوران ساسانیان است. این دژ مستحکم، با خندقی عمیق در شرق و غرب و رودخانهای در غرب، در برابر حملات دشمنان تسخیرناپذیر بود.
تئاتر شهر، بزرگترین سالن نمایش تئاتر ایران، نمادی برجسته از فرهنگ و هنر در قلب تهران است. این مجموعه بینظیر در خیابان ولیعصر واقع شده و جایگاه ویژهای در توسعه هنرهای نمایشی و فرهنگ ایرانی دارد.
بازار نراق، در قلب شهر نراق در استان مرکزی، نگینی از معماری ایرانی و یادگاری از دوران قاجار است. این بازار سرپوشیده، به عنوان بزرگترین بنای تاریخی نراق، در سال ۱۳۶۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
حمام سلطان امیراحمد، یادگاری از دوران سلجوقیان و قاجار، در شهر تاریخی کاشان و در جوار امامزادهای به همین نام واقع شده است. این حمام با معماری بینظیر و تزئینات چشمنواز، هر ساله گردشگران بسیاری را به خود جذب میکند.
شهرستان دزفول، گنجینهای از بناهای آرامگاهی با سبکهای مختلف است. در میان این بناها، آرامگاهی وجود دارد که مردم محلی آن را مقبره شاهزاده ابوالقاسم مینامند، اما باستانشناسان معتقدند که آرامگاه یعقوب لیث صفاری، بنیانگذار سلسله صفاریان، است.
دانشگاه تهران، پس از دارالفنون، دومین دانشگاه در تاریخ معاصر ایران است. دارالفنون که در سال ۱۲۳۰ هجری شمسی توسط میرزا تقی خان امیرکبیر تاسیس شد، رشتههایی مانند مهندسی، داروسازی، طب و جراحی، توپخانه، پیاده نظام، سواره نظام و معدن شناسی را تدریس میکرد. اگرچه دارالفنون در سالهای بعد از توسعه بازماند، اما تجربهای ارزشمند برای ساخت دانشگاه تهران و سایر دانشگاههای ایران به روش غربی شد.
ارگ بهارستان در زمان امیر علم خان فرزند امیر علم خان اول بنا شده است. از وقایع مهم تاریخی این ارگ، پناهنده شدن لطفعلی خان زند و همراهانش به آن در زمان جنگ با آغامحمدخان قاجار است. باغ زرشکی، نامی که یادآور شکوه و زیبایی باغی بینظیر در گذشته است، باغی که زمانی ارگ بهارستان را در آغوش خود گرفته بود. ارگ بهارستان، بنایی تاریخی که با معماری باشکوه و سرگذشت پرفراز و نشیبش، هویت شهر بیرجند را رقم میزند.
باغ و عمارت بهلگرد در روستای بهلگرد، واقع در 30 کیلومتری شمال شرقی بیرجند و در مسیر جاده بیرجند به زاهدان قرار دارد. این باغ و عمارت در دوره قاجار و به عنوان تفرجگاه ییلاقی حاکم محلی به نام شوکت الملک بنا شده است. باغ و عمارت بهلگرد به عنوان یکی از آثار ارزشمند دوره قاجار، از نظر تاریخی و معماری حائز اهمیت است. این بنا اطلاعات valuable ای در مورد آداب و رسوم، دین و فرهنگ مردم آن دوره ارائه میدهد.
چهارطاقی نقارهخانه، اثری از دوران ساسانی است که در کیلومتر 4 جاده فراشبند، شهرستان فیروزآباد استان فارس واقع شده است. این بنا در گذشته جزئی از یک مجموعه بزرگ بوده که امروزه بخش زیادی از آن تخریب شده است. مجموعه چهارطاقی نقارهخانه در محوطهای به مساحت 200×100 متر قرار دارد. متاسفانه بخش اعظمی از بناهای این محوطه در طول زمان فرو ریخته و تنها آوار آنها باقی مانده است. بخش دیگری از محوطه نیز به دلیل فعالیتهای کشاورزی از بین رفته است.
آمل، شهرستانی با قدمت 3000 ساله، در استان مازندران واقع شده است. این شهر که در گذشته مرکز قوم آمارد بوده، در طول تاریخ شاهد حکومت سلسله های مختلفی از جمله اشکانیان، علویان و صفویان بوده است.
آرامگاه مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی، عارف و صوفی نامدار قرن هشتم هجری، در شهر تایباد خراسان رضوی واقع شده است. این مجموعه باشکوه که در خیابان مولانای غربی قرار دارد، شامل بخشهای مختلفی از جمله ایوان رفیع، حظیره (محل دفن) مولانا، سردر ورودی، طاق نماهای اطراف صحن داخلی، بنای حوض انبار و بنای مقبره شیخ علی، پدر مولانا، است.
بجستان، شهرستانی با قدمت دیرینه در خراسان رضوی، دارای تاریخی غنی و پر فراز و نشیب است. کاوشهای باستانشناسی نشان میدهد که این منطقه از دوران پیش از تاریخ مسکونی بوده و تمدنهای مختلفی در آن شکوفا شدهاند. بجستان مشاهیر و بزرگان زیادی در زمینههای مختلف علمی، فرهنگی و مذهبی داشته است. از جمله این مشاهیر میتوان به خواجه عبدالله انصاری، عارف نامدار ایرانی، اشاره کرد.
نقش برجسته بهرام دوم، پنجمین پادشاه ساسانی، یکی از مهمترین آثار تاریخی این دوره است که در 30 کیلومتری غرب جره و جنوب کازرون واقع شده و بیانگر هنر و تاریخ ارزشمند دوره ساسانی میباشد.
میرزا کوچک خان، از بزرگترین شخصیت های تاریخ ایران و افتخارات گیلان زمین، جان خود را در راه رفاه مردم ایران فدا کرد. آرامگاه این مبارز والامقام در گورستان سلیمان داراب رشت قرار دارد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دفتر فنی حفاظت آثار باستانی گیلان با همکاری هیئت امنا و مردم، طرح بنای یادبودی برای ایشان را تهیه و اجرا کرد.
قلعه اژدها پیکر، دژی باشکوه از دوران ساسانیان، بر فراز تپهای در شمال شهر لار استان فارس قرار دارد. این قلعه عظیم با طول ۷۰۰ و عرض ۱۷۰ متر، تاریخی پر رمز و راز را در دل خود حفظ کرده است و یادگاری ارزشمند از قرون گذشته به شمار میرود.
تنگ چوگان، منطقهای باستانی در 120 کیلومتری جنوب شیراز و 23 کیلومتری غرب کازرون، به دلیل موقعیت جغرافیایی و قرارگیری در کنار رودخانه شاپور، کوه شاپور و دوان، از نظر تدافعی و نظامی در گذشته بسیار حائز اهمیت بوده است. این منطقه در کنار جاده شاهیِ روزگار باستان احداث شده بود که تخت جمشید، استخر، شوش، فیروزآباد، بیشاپور و تیسفون را به هم متصل میکرد و از بیشاپور تا کرانه خلیجفارس امتداد مییافت.