پل‌های تاریخی
بجستان، شهرستانی با قدمت دیرینه در خراسان رضوی، دارای تاریخی غنی و پر فراز و نشیب است. کاوش‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که این منطقه از دوران پیش از تاریخ مسکونی بوده و تمدن‌های مختلفی در آن شکوفا شده‌اند. بجستان مشاهیر و بزرگان زیادی در زمینه‌های مختلف علمی، فرهنگی و مذهبی داشته است. از جمله این مشاهیر می‌توان به خواجه عبدالله انصاری، عارف نامدار ایرانی، اشاره کرد.
پل "کسیان" یا "دوقوز گوز" (به معنی نه چشمه) در نزدیکی روستای کسیان در استان آذربایجان غربی و بر روی رودخانه آغ چای واقع شده است. این پل که قدمت آن به دوران صفویان باز می‌گردد، به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی شناخته می‌شود.
پل خاتون، نام یکی از پل‌های تاریخی ایران است که در دو کیلومتری شهر خوی در استان آذربایجان غربی و بر روی رودخانه قطور واقع شده است. این پل که قدمت آن به دوران سلجوقیان باز می‌گردد، به عنوان یکی از شاهکارهای معماری ایرانی و از جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی شناخته می‌شود.
پل تاریخی کوار، که به نام پل ساسانی کوار نیز شناخته می‌شود، در جنوب شهر کوار و در استان فارس واقع شده است. این پل که قدمت آن به دوران ساسانیان باز می‌گردد، بر روی رودخانه قره آغاج (سکان، ثکان) بنا شده و یکی از آثار ملی ایران با شماره ثبت 947 است.
پل خشتی لنگرود بر روی رودخانه لنگرود در شهر لنگرود استان گیلان واقع شده است. قدمت دقیق این پل مشخص نیست، اما برخی ساخت آن را به دوره ایلخانی نسبت می‌دهند. در تاریخ خانی، به وجود پل چوبی بر روی رودخانه لنگرود در سال 912 هجری قمری اشاره شده است که با نظر فوق منافات دارد.
پل خداآفرین در نزدیکی روستای ساریجالو از توابع بخش منجوان شهرستان خداآفرین، در نقطه صفر مرزی ایران و جمهوری آذربایجان، بر روی رودخانه ارس واقع شده است. این پل که حلقه اتصال آذربایجان ایران به قفقاز است، از دیرباز نقشی مهم در تردد و تجارت بین دو منطقه داشته است.
پل خشتی لوشان در شهر لوشان، واقع در منتهی الیه جنوب استان گیلان و در مسیر رشت به قزوین، بر روی رودخانه شاهرود احداث شده است. این پل که در فاصله 93 کیلومتری مرکز استان گیلان قرار دارد، از دیرباز نقشی حیاتی در تردد کاروانيان و مسافران گیلان به داخل فلات ایران داشته و امروزه نیز عبور و مرور مردم دو طرف رودخانه را تسهیل می‌کند.
در دامنه شرقی قافلانکوه، در فاصله ۲۰ کیلومتری شهر میانه، پل میانه، گویی نگینی از معماری ایرانی بر روی رودخانه قزل اوزن خودنمایی می‌کند. این پل که قدمت آن به دوران صفوی باز می‌گردد، با سه دهانه بزرگ و محکم، پایه‌های استوار آجری و اتاق‌های کوچک و زیبا در داخل پایه‌ها، هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند.
لرستان از گذشته یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های ارتباطی غرب ایران بوده است. از دوره هخامنشی، زمانی که قلمرو گسترده این حکومت به راه‌های ارتباطی میان مراکز مهمی مانند شوش، همدان و بابل نیاز داشت، مسیرهای عبوری لرستان اهمیت پیدا کردند. این اهمیت در دوره‌های بعد نیز ادامه یافت و در روزگار ساسانی، مسیر ارتباطی اصفهان به تیسفون از شاپورخواست و رود کشکان عبور می‌کرد.
پل هفت چشمه اردبیل یکی از پل‌های تاریخی به‌جامانده از دوران صفوی است که بر روی رودخانه بالیقلوچای در محدوده شهری اردبیل قرار دارد. این پل با نام‌های «پل داش کسن»، «پل یدی گوز»، «یدی گوزلی»، «ججین» و «کورپی قرمزی» نیز شناخته می‌شود و با هفت دهانه آجری و موج‌شکن‌های سنگی، یکی از نمونه‌های ارزشمند پل‌سازی دوره صفوی در اردبیل به شمار می‌رود.
پل میر بهاالدین در جنوب شهر زنجان و در ابتدای مسیر زنجان به بیجار، بر روی زنجان‌رود قرار دارد. این پل تاریخی که با نام‌های «پل کهنه» و «پل اژدهاتو» نیز شناخته می‌شود، از یادگارهای دوره قاجار و یکی از پل‌های تاریخی ارزشمند استان زنجان است. پل در سال‌های پایانی قرن سیزدهم هجری قمری و در دوره ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد و امروزه در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد.
پل سردار یکی از سه پل روی رودخانه زنجان‌رود است که در پیرامون شهر زنجان و بر سر راه به تکاب و تخت سلیمان قرار دارد. این یادگار دوره قاجار که نامش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در گویش بومی با نام «قلتوق» شناخته می‌شود. قلتوق نام روستایی در بخش مرکزی زنجان است که دژی قاجاری نیز دارد.
با ورود به شهر کرج از سمت خاوری، پلی تاریخی به چشم میآید که به نام های «پل دختر»، «پل سلیمانیه»، «پل شاه عباسی» و «پل خاتون» شناخته می‌شود. ساخت پل دختر کرج به دوران سلجوقیان می رسد. این پل که در کنار ساختمان «صمصام» جای دارد یادگاری برجای مانده از سده های پنجم و ششم، بر سر راه ری به قزوین است.
پل ورسک یکی از مشهورترین سازه‌های مهندسی راه‌آهن ایران در شهرستان سوادکوه استان مازندران است. این پل در مسیر راه‌آهن شمال، در نزدیکی روستای ورسک و در محدوده کوهستانی عباس‌آباد قرار گرفته و دو دامنه کوه را در ارتفاعی چشمگیر از کف دره به یکدیگر متصل می‌کند.
پل زمان خان یکی از شناخته‌شده‌ترین پل‌های تاریخی استان چهارمحال و بختیاری است که بر روی رودخانه زاینده‌رود و در نزدیکی شهر سامان ساخته شده است. این پل در فاصله حدود ۲۲ کیلومتری شمال شهرکرد و حدود پنج کیلومتری شهر سامان قرار دارد و از گذشته یکی از مسیرهای مهم عبور از زاینده‌رود در این منطقه بوده است.
سی‌وسه‌پل یکی از مشهورترین بناهای تاریخی اصفهان و از شناخته‌شده‌ترین پل‌های تاریخی ایران است که بر روی زاینده‌رود ساخته شده و دو سوی خیابان تاریخی چهارباغ را به یکدیگر متصل می‌کند. این پل در دوره صفوی و در زمان شاه عباس اول ساخته شد و نام آن با «الله‌وردی‌خان»، سردار نامدار صفوی و بانی ساخت پل، پیوند خورده است.
پل قدیم دزفول یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی استان خوزستان و یکی از شاخص‌ترین سازه‌های تاریخی شهر دزفول است که بر روی رودخانه دز قرار گرفته است. این پل با حدود ۱۸۰۰ سال قدمت، بخشی از تاریخ معماری و مهندسی دوره ساسانی را در خود حفظ کرده و هنوز هم یکی از مهم‌ترین نمادهای تاریخی شهر به شمار می‌رود. قرار گرفتن پل در کنار رودخانه پرآب دز و در میان بافت تاریخی شهر، باعث شده بازدید از آن تنها تماشای یک سازه تاریخی نباشد و به تجربه‌ای جذاب از ترکیب معماری، طبیعت و تاریخ تبدیل شود.
پل خواجو یکی از مشهورترین بناهای تاریخی اصفهان و از برجسته‌ترین آثار معماری دوره صفوی است که بر روی رودخانه زاینده‌رود ساخته شده است. این پل در دوره شاه عباس دوم صفوی و در حدود سال ۱۰۶۰ هجری قمری ساخته شد و از همان ابتدا تنها یک مسیر ارتباطی برای عبور از رودخانه نبود؛ بلکه مجموعه‌ای از کارکردهای عمرانی، معماری، تفریحی و اجتماعی را در خود جای داده بود.
پل سفید یا پل هلالی در مركز شهر اهواز اولین پل معلق ایران، به‌عنوان چهارمین پل فلزی معلق دنیا، کمتر از پنجاه سال پس از احداث و افتتاح پل بروکلین (اولین پل فلزی جهان)، به دست خانواده مهندسی آلمانی در سال 1315 بر روی رودخانه زیبای کارون با دو قوس بتنی 12 و 20 متری و بر روی پایه‌ای بتنی ساخته شده است.