قلعه دزک؛ کاخ امیرمفخم بختیاری و یادگار تاریخ مشروطه

مقدمه

قلعه دزک که با نام کاخ قلعه دزک و قلعه امیرمفخم بختیاری نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی شهرستان کیار در استان چهارمحال و بختیاری است. این بنا در جنوب‌شرقی روستای دزک قرار دارد و در دوره قاجار به دستور لطفعلی‌خان امیرمفخم بختیاری ساخته شد. معماری قلعه ترکیبی از الگوهای معماری ایرانی و تأثیرات معماری کاخ‌ها و کوشک‌های اروپایی سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی است. ( Visit Iran )

اهمیت قلعه دزک تنها به معماری آن محدود نمی‌شود. این بنا در دوره‌ای از تاریخ معاصر ایران با تحولات سیاسی و نهضت مشروطه ارتباط پیدا کرد و محل حضور شماری از رجال سیاسی، فرهنگی و ادبی ایران بود. علی‌اکبر دهخدا نیز مدتی در این قلعه اقامت داشت و از کتابخانه امیرمفخم برای کار بر روی لغت‌نامه دهخدا بهره برد. ( Roozgar Press )

امروزه قلعه دزک علاوه بر ارزش تاریخی و معماری، با راه‌اندازی موزه پوشاک چهارمحال و بختیاری و موزه سنگ به یکی از جاذبه‌های فرهنگی استان تبدیل شده است. ( گروه معماری هورنو )

قلعه دزک کجاست؟

قلعه دزک در  جنوب‌شرقی روستای دزک، در شهرستان کیار استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. این روستا حدود ۳۵ کیلومتر با شهرکرد، مرکز استان، فاصله دارد و در ارتفاعات زاگرس مرکزی واقع شده است. روستای دزک نیز به دلیل قرار گرفتن در میان ارتفاعات و برخورداری از چشم‌اندازهای طبیعی، یکی از روستاهای هدف گردشگری استان به شمار می‌رود. ( ميراث فرهنگي استان چهارمحال و بختياري )

موقعیت قلعه در جنوب‌شرقی روستا باعث شده است که بنا از یک سو به بافت روستایی و از سوی دیگر به چشم‌اندازهای کوهستانی منطقه اشراف داشته باشد.

چرا قلعه دزک را «دژ کوچک» می‌نامند؟

نام «دزک» از دو بخش «دز» یا «دژ» و پسوند «ک» تشکیل شده است. «دز» در زبان فارسی به معنای قلعه و حصار است و پسوند «ک» نیز می‌تواند معنای کوچک‌کنندگی داشته باشد؛ از این رو، «دزک» را می‌توان به معنای دژ کوچک دانست. ( چهارمحال و بختیاری )

با وجود نام قلعه، ساختمان امروزی بیشتر به یک کاخ ـ قلعه مسکونی و حکومتی شباهت دارد تا دژی که صرفاً با هدف دفاع نظامی ساخته شده باشد. برج‌های چهارگانه نیز بیش از آنکه بخشی از یک قلعه نظامی متعارف باشند، در ایجاد شکوه و جلوه بیرونی بنا نقش داشته‌اند.

تاریخ ساخت قلعه دزک

ساخت قلعه دزک در سال ۱۳۲۵ هجری قمری به دستور لطفعلی‌خان امیرمفخم بختیاری آغاز شد. او از خوانین هفت‌لنگ بختیاری بود و در ساخت این مجموعه از الگوهای معماری اروپایی در کنار عناصر معماری ایرانی استفاده کرد. ( Visit Iran )

بنای قلعه در طول زمان تنها به دست یک نسل تکمیل و مورد استفاده قرار نگرفت و فتحعلی‌خان سردار معظم ، فرزند امیرمفخم، نیز در این مجموعه زندگی می‌کرد. پسر او، تیمور بختیار ، که بعدها از چهره‌های نظامی شناخته‌شده ایران شد، در همین قلعه متولد شد. ( Visit Iran ) قلعه دزک در دوره‌ای که قدرت سیاسی و اجتماعی خوانین بختیاری در تحولات ایران افزایش یافته بود، به یکی از مراکز مهم زندگی سیاسی و اجتماعی آنان تبدیل شد.

قلعه دزک و جنبش مشروطه

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تاریخی قلعه دزک، ارتباط آن با تحولات سیاسی دوره مشروطه است. این بنا در سال‌های پرآشوب مشروطه و تحولات پس از آن، محل رفت‌وآمد و حضور شماری از شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی بود و در ارتباط با فعالیت‌های مشروطه‌خواهان بختیاری قرار گرفت. ( بازشناسی تاریخ و فرهنگ ایل بختیاری )

از این نظر، قلعه دزک تنها یک اثر معماری قاجاری نیست؛ بلکه بخشی از تاریخ سیاسی چهارمحال و بختیاری و نقش خوانین بختیاری در تحولات ایران معاصر را نیز در خود جای داده است.

در برخی منابع از حضور شخصیت‌هایی مانند محمد مصدق، ملک‌الشعرای بهار، فرخی یزدی و وحید دستگردی در این قلعه نیز یاد شده است. این موضوع اهمیت قلعه را به عنوان محل تعامل رجال سیاسی، فرهنگی و ادبی آن دوره بیشتر می‌کند. ( Roozgar Press )

علی‌اکبر دهخدا در قلعه دزک

یکی از مشهورترین شخصیت‌هایی که با قلعه دزک ارتباط دارد، علی‌اکبر دهخدا است. دهخدا در دوره‌ای از آشفتگی‌های سیاسی و اجتماعی ایران به منطقه بختیاری رفت و مدتی مهمان خوانین بختیاری بود.

او در زمان اقامت خود در قلعه از کتابخانه امیرمفخم استفاده کرد و مطالعات و یادداشت‌های مربوط به کارهای ادبی و لغت‌شناسی خود را پیش برد. ارتباط دهخدا با این قلعه، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های تاریخ فرهنگی دزک است. ( بازشناسی تاریخ و فرهنگ ایل بختیاری ) به همین دلیل، قلعه دزک را می‌توان در کنار ارزش معماری، یکی از مکان‌های مرتبط با تاریخ شکل‌گیری بخشی از مهم‌ترین آثار ادبی و زبان‌شناختی ایران معاصر دانست.

معماری قلعه دزک

قلعه دزک ساختمانی دو طبقه با چهار برج است که نمای بیرونی آن با آجر پوشیده شده و دیوارها و پی‌های نسبتاً ضخیم دارد. پلان بنا با تأکید بر محورهای شمالی و جنوبی شکل گرفته و ایوان‌ها، تالارها و اتاق‌های متعدد در اطراف فضای مرکزی سازمان یافته‌اند. ( Visit Iran )

معماری بنا ترکیبی از الگوهای ایرانی و تأثیرات معماری اروپایی است. این ترکیب را می‌توان به‌ویژه در فرم کلی ساختمان، سازمان‌دهی ایوان‌ها، تزئینات داخلی و طراحی آینه‌خانه مشاهده کرد.

چهار برج قلعه

چهار برج در گوشه‌های ساختمان از مهم‌ترین عناصر نمای خارجی قلعه هستند. با وجود ظاهر دفاعی، این برج‌ها کارکرد نظامی کلاسیک نداشته‌اند و بیشتر در ایجاد شکوه و ابهت بنا نقش داشته‌اند. دو برج جنوبی سالم‌تر باقی مانده‌اند و بخش‌هایی از برج‌های شمالی آسیب دیده است. این برج‌ها در کنار دیوارهای آجری، سیمای قلعه را از یک خانه اعیانی معمولی متمایز کرده و به آن جلوه‌ای شبیه کاخ‌های اروپایی داده‌اند.

هشتی ورودی قلعه

در طبقه نخست، هشتی در بخش میانی ساختمان قرار گرفته و از دو طرف با قسمت‌های مختلف بنا ارتباط دارد. هشتی در معماری ایرانی نقش مهمی در ایجاد فضای واسط میان بیرون و درون داشت و در قلعه دزک نیز ورودی را از فضاهای خصوصی‌تر جدا می‌کند.

در دو سوی هشتی، چهار ایوان قرار گرفته است؛ دو ایوان در سمت شمال و دو ایوان در سمت جنوب. ستون‌های ایوان‌ها با گچ‌بری‌های تزئینی پوشیده شده‌اند و بخشی از شکوه معماری داخلی طبقه نخست را شکل می‌دهند. ( Visit Iran )

ایوان‌های شمالی و جنوبی

ایوان‌ها از عناصر اصلی معماری قلعه دزک هستند. دو ایوان شمالی و دو ایوان جنوبی، علاوه بر ایجاد ارتباط میان اتاق‌ها و فضای بیرونی، به تهویه، نورگیری و تنظیم شرایط اقلیمی ساختمان نیز کمک می‌کردند.

قرار گرفتن ایوان‌ها در دو جهت متفاوت باعث شده است فضاهای داخلی در زمان‌های مختلف روز از نور و جریان هوا بهره ببرند. این ویژگی را می‌توان نمونه‌ای از ترکیب معماری اقلیمی ایرانی با الگوهای کاخ‌سازی دانست.

حوض‌خانه قلعه دزک

پس از پلکان طبقه نخست، فضای حوض‌خانه قرار دارد. حوض‌خانه در معماری خانه‌ها و کاخ‌های سنتی ایران معمولاً فضایی برای تعدیل دما، ایجاد رطوبت و استراحت بوده است. وجود چنین فضایی در قلعه دزک نشان می‌دهد که طراحی بنا تنها به جنبه نمایشی محدود نبوده و اصول اقلیمی معماری ایرانی نیز در آن مورد توجه قرار گرفته است. ( Visit Iran )

طبقه دوم قلعه

طبقه دوم قلعه از نظر تزئینات معماری اهمیت بیشتری دارد. اتاق‌های این طبقه با درهای چوب گردو ، ایوان‌های متعدد و تالارهای بزرگ طراحی شده‌اند. در بخش شمالی دو ایوان جدا از یکدیگر و در بخش جنوبی سه ایوان به هم پیوسته وجود داشته است. این فضاها به اتاق‌ها و تالارهای اصلی طبقه دوم ارتباط پیدا می‌کنند. ( Visit Iran )

دیوانخانه یا سفره‌خانه

یکی از مهم‌ترین فضاهای قلعه، دیوانخانه یا سفره‌خانه است. این تالار محل پذیرایی و برگزاری نشست‌ها بوده و از نظر ابعاد و تزئینات، یکی از شاخص‌ترین قسمت‌های بنا به شمار می‌رود.

در گذشته فرشی به مساحت حدود ۵۰ مترمربع در این تالار قرار داشت. حاشیه‌های سقف نیز با نقاشی‌هایی از فرشتگان، شیر، صحنه‌های شکار و داستان فرهاد از منظومه هفت‌پیکر نظامی تزئین شده بود. در کنار این نقوش، تصاویر و عناصر مرتبط با زندگی و فرهنگ بختیاری نیز دیده می‌شد. ( Visit Iran )

اتاق آینه؛ باشکوه‌ترین فضای قلعه

اتاق آینه یا آینه‌خانه یکی از مشهورترین قسمت‌های قلعه دزک است. این فضا با آینه‌کاری، گره‌چینی، نقش‌بری و شیشه‌های نقاشی‌شده تزئین شده و ترکیبی از عناصر سنتی ایرانی و تأثیرات هنر اروپایی را نشان می‌دهد. نقوش گل و مرغ، سواران و طرح‌های گیاهی در بخش‌های مختلف آینه‌خانه دیده می‌شود. برخی نقاشی‌های دیواری این اتاق نیز به صورت سه‌بعدی طراحی شده‌اند و با تغییر زاویه دید، جلوه متفاوتی پیدا می‌کنند. ( Visit Iran )

شب‌چراغ‌های آینه‌خانه

از جزئیات جالب آینه‌خانه، چهار آینه بزرگ موسوم به شب‌چراغ است. در پشت این آینه‌ها چراغ‌هایی قرار می‌گرفت که نور آنها در سطح آینه‌ها بازتاب پیدا می‌کرد. ترکیب نور، آینه و شیشه باعث می‌شده فضای داخلی در هنگام شب جلوه‌ای متفاوت پیدا کند. این شیوه نورپردازی یکی از نشانه‌های توجه سازندگان به تأثیرات بصری و نمایشی معماری کاخ بوده است.

گچ‌بری‌ها و نقاشی‌های قلعه

تزئینات قلعه دزک شامل مجموعه‌ای از گچ‌بری، نقاشی دیواری، آینه‌کاری، گره‌چینی و شیشه‌های رنگی است. بخشی از این تزئینات در دیوانخانه و آینه‌خانه متمرکز شده و تفاوت میان این دو فضا را به خوبی نشان می‌دهد. دیوانخانه بیشتر با نقوش روایی و شکار و عناصر ادبی و بختیاری تزئین شده، در حالی که آینه‌خانه فضایی تشریفاتی‌تر و درخشان‌تر دارد.

درها، پنجره‌ها و جزئیات چوبی

درهای طبقه دوم از چوب گردو ساخته شده‌اند و پنجره‌ها و درها دارای جزئیات فنی و تزئینی متنوعی هستند. در ساخت برخی عناصر از تکنیک سیم‌کوبی استفاده شده و دستگیره‌ها نیز با ظرافت خاصی ساخته شده‌اند. ( Visit Iran ) سقف‌های چوبی نیز بخشی از ساختار معماری بنا را تشکیل می‌دهند و در کنار آجرکاری و تزئینات داخلی، تنوع مصالح مورد استفاده در قلعه را نشان می‌دهند.

مصالح و ساختار بنا

در ساخت قلعه از آجر، چوب، گچ و مصالح سنگی استفاده شده است. پی‌ها و دیوارهای اصلی ضخامت قابل توجهی دارند که هم به استحکام ساختمان کمک می‌کرده و هم در برابر شرایط اقلیمی منطقه نقش عایق حرارتی داشته است. نمای آجری بیرونی در کنار تزئینات بسیار پرکار داخلی، تضاد جالبی ایجاد کرده است؛ نمای بیرونی نسبتاً ساده و رسمی است، در حالی که فضای داخلی با آینه‌کاری، گچ‌بری و نقاشی، جلوه‌ای تشریفاتی دارد.

موزه پوشاک قلعه دزک

امروزه بخشی از مجموعه قلعه دزک به موزه پوشاک چهارمحال و بختیاری اختصاص یافته است. این موزه در بهمن ۱۳۸۸ خورشیدی راه‌اندازی شد و پوشاک مناطق مختلف استان را معرفی می‌کند. ( گروه معماری هورنو ) در موزه علاوه بر لباس‌های محلی، نمونه‌هایی از زیورآلات، صندوق‌ها، صندوقچه‌ها و وسایل مرتبط با پوشش نیز به نمایش درآمده است. تصاویر قدیمی مربوط به پوشاک سنتی نیز به شناخت بهتر تنوع فرهنگی و قومی استان کمک می‌کنند.

موزه سنگ چهارمحال و بختیاری

موزه سنگ قلعه دزک در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴ خورشیدی گشایش یافت و به یکی از فضاهای فرهنگی مجموعه تبدیل شد. در این موزه حدود ۱۰۰ قطعه سنگ از دوره‌های صفویه، افشاریه، زندیه و قاجار به نمایش گذاشته شده است. ( Tripyar )

این مجموعه شامل سنگ قبر، ستون، سرستون، سنگ آسیاب، سنگ آب، سردر، سنگ عصارخانه، سنگ روغن‌گیری و نمونه‌های دیگری از سنگ‌های کاربردی و معماری است. به این ترتیب، بازدید از قلعه دزک تنها تماشای یک کاخ تاریخی نیست و موزه‌های آن امکان آشنایی با بخشی از فرهنگ مادی و هنرهای سنتی چهارمحال و بختیاری را نیز فراهم می‌کنند.

قلعه دزک و فرهنگ بختیاری

قلعه دزک یکی از بناهایی است که در آن می‌توان پیوند میان قدرت سیاسی، زندگی خوانین، هنر ایرانی و فرهنگ بختیاری را مشاهده کرد.

تصاویر و نقوش مربوط به خوانین، تزئینات برگرفته از ادبیات فارسی و عناصر مربوط به زندگی بختیاری در کنار معماری کاخ، تصویری از فضای اجتماعی طبقه حاکم منطقه در اواخر دوره قاجار ارائه می‌کند. از این نظر، دزک را می‌توان یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی برای شناخت بخشی از تاریخ اجتماعی بختیاری‌ها در دوره معاصر دانست.

قلعه دزک در چه دوره‌ای ساخته شد؟

ساخت قلعه دزک به دوره قاجار و سال ۱۳۲۵ هجری قمری بازمی‌گردد. بنابراین برخلاف برخی مطالب نادرست که این بنا را متعلق به دوره پهلوی معرفی می‌کنند، تاریخ اصلی ساخت آن به اواخر دوره قاجار مربوط است. ( Visit Iran ) البته قلعه در دوره‌های بعد نیز مورد استفاده قرار گرفت و به دلیل ارتباط آن با خانواده امیرمفخم و تحولات سیاسی و فرهنگی، اهمیت خود را در دوره پهلوی نیز حفظ کرد.

بهترین زمان بازدید از قلعه دزک

از نظر آب‌وهوا، بهار و تابستان مناسب‌ترین فصل‌ها برای سفر به دزک هستند. ارتفاع زیاد منطقه باعث می‌شود هوای آن در فصل گرم نسبت به بسیاری از شهرهای مرکزی ایران مطبوع‌تر باشد. روستای دزک نیز در بهار و تابستان چشم‌اندازهای طبیعی جذابی دارد. ( ميراث فرهنگي استان چهارمحال و بختياري )

پاییز نیز برای علاقه‌مندان به عکاسی می‌تواند فصل جذابی باشد، اما زمستان‌های منطقه سرد است و در صورت بارش برف یا یخ‌زدگی باید شرایط جاده را پیش از سفر بررسی کرد.

راه دسترسی به قلعه دزک

برای رسیدن به قلعه باید از شهرکرد به سمت جنوب‌شرق حرکت کرد و پس از رسیدن به محدوده شهرستان کیار و روستای دزک، به بخش جنوب‌شرقی روستا رفت. فاصله روستا از شهرکرد حدود ۳۵ کیلومتر گزارش شده است. ( ميراث فرهنگي استان چهارمحال و بختياري )

مسیر جاده‌ای تا روستا مناسب است، اما ساعت بازدید و امکان ورود به بخش‌های مختلف مجموعه ممکن است تغییر کند؛ بنابراین بهتر است پیش از حرکت، وضعیت فعالیت موزه‌ها را بررسی کنید.

مدت زمان پیشنهادی برای بازدید

برای دیدن معماری اصلی قلعه و موزه‌های آن حدود ۱٫۵ تا ۲ ساعت زمان مناسب است. اگر به معماری قاجاری، تاریخ مشروطه یا فرهنگ بختیاری علاقه داشته باشید، بهتر است زمان بیشتری برای مشاهده جزئیات آینه‌خانه، دیوانخانه و موزه‌ها در نظر بگیرید. از آنجا که دزک در محیط روستایی و کوهستانی قرار دارد، می‌توان بازدید از قلعه را با گردش در روستا و طبیعت اطراف ترکیب کرد.

جاذبه‌های نزدیک قلعه دزک

موقعیت قلعه در شهرستان کیار امکان بازدید از چند جاذبه تاریخی و طبیعی دیگر چهارمحال و بختیاری را نیز فراهم می‌کند. شهرکرد نزدیک‌ترین مرکز شهری مهم به قلعه است و در مسیرهای اطراف نیز جاذبه‌هایی مانند قلعه چالشتر، پل زمان‌خان و تالاب چغاخور قرار دارند. همچنین برای علاقه‌مندان به طبیعت، منطقه تنگ صیاد و ارتفاعات اطراف استان گزینه‌های مناسبی برای ترکیب سفر فرهنگی و طبیعت‌گردی هستند.

فاصله قلعه دزک تا جاذبه‌های نزدیک

فاصله‌ها تقریبی هستند و با توجه به مسیر انتخابی، نقطه دقیق حرکت و شرایط جاده تغییر می‌کنند. بنابراین برای برنامه‌ریزی روزانه بهتر است زمان مسیر را با توجه به وضعیت واقعی جاده محاسبه کنید.

نکات مهم بازدید

هنگام بازدید از قلعه، بخش مهمی از جذابیت بنا در جزئیات تزئینی آن نهفته است. بهتر است برای مشاهده آینه‌خانه، گچ‌بری‌های دیوانخانه، پنجره‌ها و درهای چوبی زمان کافی اختصاص دهید.

در موزه‌ها نیز نباید تنها به اشیای بزرگ توجه کرد؛ پوشاک، زیورآلات، سنگ‌های معماری و ابزارهای سنتی، اطلاعات ارزشمندی درباره زندگی اجتماعی و مادی مردم منطقه در اختیار بازدیدکننده قرار می‌دهند. همچنین به دلیل ارزش تاریخی بنا، از لمس تزئینات، تکیه دادن به عناصر معماری و عکاسی با فلاش در قسمت‌هایی که ممنوع شده است خودداری کنید.

وضعیت ثبتی قلعه دزک

قلعه دزک در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. این بنا در ۱۶ تیر ۱۳۶۷ خورشیدی با شماره ثبت ۱۷۳۱ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است. برخی منابع، شماره ثبت را به صورت ۱۷۳۱/۳ نیز ذکر کرده‌اند. ( Tripyar )

قلعه دزک در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده است و در حال حاضر نیز پرونده مستقلی از این بنا در فهرست میراث جهانی یونسکو وجود ندارد. بنابراین، ارزش بین‌المللی معماری یا تاریخی بنا را نباید با «ثبت جهانی یونسکو» اشتباه گرفت؛ جایگاه رسمی آن در حال حاضر در سطح میراث ملی ایران است.

توصیه سفرهای ناز

قلعه دزک یکی از آن بناهایی است که ارزش آن فقط در ظاهر کاخ خلاصه نمی‌شود.  تاریخ مشروطه، زندگی خوانین بختیاری، حضور دهخدا و دیگر رجال فرهنگی و سیاسی، معماری قاجاری، آینه‌خانه، دیوانخانه و موزه‌های مجموعه همگی در کنار هم، این بنا را به یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های فرهنگی چهارمحال و بختیاری تبدیل کرده‌اند.

پیشنهاد سفرهای ناز این است که بازدید از قلعه را با عجله انجام ندهید و به‌خصوص برای آینه‌خانه و دیوانخانه زمان کافی اختصاص دهید. سپس می‌توانید از موزه پوشاک و موزه سنگ بازدید کنید و در ادامه، مسیر سفر را به سمت دیگر جاذبه‌های تاریخی و طبیعی استان ادامه دهید. اگر سفر شما با هدف شناخت تاریخ معاصر ایران باشد، دزک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا اینجا تنها یک کاخ قاجاری نیست، بلکه یکی از مکان‌هایی است که بخشی از تاریخ مشروطه و تحولات سیاسی بختیاری در آن گذشته است.

پرسش‌های متداول درباره قلعه دزک

قلعه دزک کجاست؟

قلعه دزک در جنوب‌شرقی روستای دزک، شهرستان کیار، استان چهارمحال و بختیاری و حدود ۳۵ کیلومتری شهرکرد قرار دارد. ( Visit Iran )

قلعه دزک در چه دوره‌ای ساخته شده است؟

ساخت قلعه در دوره قاجار و در سال ۱۳۲۵ هجری قمری به دستور لطفعلی‌خان امیرمفخم بختیاری انجام شد. ( Visit Iran )

قلعه دزک برای چه کسی ساخته شد؟

این بنا به دستور لطفعلی‌خان امیرمفخم بختیاری ، از خوانین هفت‌لنگ بختیاری، ساخته شد.

آیا علی‌اکبر دهخدا در قلعه دزک اقامت داشته است؟

بله. دهخدا مدتی در قلعه دزک اقامت داشت و از کتابخانه امیرمفخم برای فعالیت‌های ادبی و لغت‌شناسی خود استفاده کرد. ( بازشناسی تاریخ و فرهنگ ایل بختیاری )

آیا قلعه دزک با مشروطه ارتباط دارد؟

بله. قلعه در دوره تحولات مشروطه محل رفت‌وآمد و فعالیت شماری از مشروطه‌خواهان و رجال سیاسی و فرهنگی بود و در تاریخ سیاسی بختیاری در آن دوره نقش داشت. ( بازشناسی تاریخ و فرهنگ ایل بختیاری )

در قلعه دزک چه موزه‌هایی وجود دارد؟

امروزه موزه پوشاک چهارمحال و بختیاری و موزه سنگ در مجموعه قلعه فعال بوده‌اند. موزه پوشاک در سال ۱۳۸۸ و موزه سنگ در سال ۱۳۹۴ راه‌اندازی شد. ( گروه معماری هورنو )

شماره ثبت ملی قلعه دزک چیست؟

قلعه دزک با شماره ۱۷۳۱ در تاریخ ۱۶ تیر ۱۳۶۷ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. ( Tripyar )

آیا قلعه دزک در یونسکو ثبت شده است؟

خیر. قلعه دزک در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده و پرونده مستقلی از آن در فهرست جهانی یا فهرست موقت یونسکو وجود ندارد.

منابع و مراجع

منابع فارسی

وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ـ ویزیت ایران ، معرفی قلعه دزک، تاریخچه، معماری و موزه‌های مجموعه.
قلعه دزک در ویزیت ایران

Tripyar ، اطلاعات معماری، موزه‌ها و وضعیت ثبت ملی قلعه دزک.
کاخ قلعه دزک در تریپ‌یار

روزگار پرس ، گزارش تاریخی درباره قلعه دزک و ارتباط آن با شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی.
گزارش قلعه دزک

گروه معماری هورنو ، بررسی معماری و موزه‌های قلعه دزک.
بررسی معماری قلعه دزک

منابع رسمی و میراثی

وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ـ Visit Iran ، پرونده معرفی قلعه دزک.
پرونده قلعه دزک

منابع انگلیسی

Wikidata ، اطلاعات شناسایی و مختصات جغرافیایی قلعه دزک.
Dezak Castle در Wikidata

Mapcarta ، اطلاعات جغرافیایی و موقعیت قلعه دزک.
Dezak Castle در Mapcarta

موقعیت روی نقشه

نام مکان: قلعه دزک (کاخ امیرمفخم بختیاری)

استان: چهارمحال و بختیاری

شهرستان: کیار

روستا: دزک

موقعیت: جنوب‌شرقی روستای دزک

دوره تاریخی: قاجار

تاریخ ساخت: ۱۳۲۵ هجری قمری

کاربری کنونی: بنای تاریخی و مجموعه موزه‌ای

ثبت ملی: بله

شماره ثبت ملی: ۱۷۳۱

تاریخ ثبت ملی: ۱۶ تیر ۱۳۶۷ خورشیدی

ثبت جهانی یونسکو: خیر

فهرست موقت یونسکو: خیر

← موقعیت قلعه دزک روی نقشه:

مشاهده موقعیت قلعه دزک روی نقشه