روستای رویین کجاست؟

روستای رویین یا روئین یکی از روستاهای تاریخی و هدف گردشگری شهرستان اسفراین در استان خراسان شمالی است. روستا در دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه آلاداغ و در دره‌ای کوهستانی شکل گرفته و حدود ۲۶ کیلومتر با شهر اسفراین و حدود ۵۲ کیلومتر با بجنورد فاصله دارد. ( Shidrokh Travel )

رویین در نگاه نخست، روستایی کوهستانی با باغ‌های سرسبز و خانه‌هایی پلکانی است؛ اما آنچه آن را از بسیاری از روستاهای ایران متمایز می‌کند، ترکیب کم‌نظیر معماری پلکانی، گویش تاتی، باغداری و نساجی سنتی است.

این روستا در سال ۱۳۹۱ نیز به عنوان منطقه نمونه ملی گردشگری معرفی شد و همچنان یکی از مقصدهای شناخته‌شده گردشگری روستایی خراسان شمالی به شمار می‌رود. ( Shidrokh Travel )


چرا رویین مشهور است؟

رویین را می‌توان یکی از نمونه‌های برجسته روستاهای فرهنگی خراسان شمالی دانست؛ روستایی که جذابیت آن تنها به طبیعت محدود نمی‌شود.

چادرشب‌بافی و نساجی سنتی مهم‌ترین ویژگی فرهنگی رویین است و همین هنر باعث شده از این روستا با عنوان‌هایی مانند دهکده نساجی سنتی ایران یا پایتخت نساجی سنتی ایران یاد شود.

در کنار نساجی، گویش تاتی، معماری پلکانی، باغ‌های میوه، رودخانه، چنارهای کهنسال و برخی بناها و عناصر تاریخی، مجموعه‌ای را شکل داده‌اند که رویین را به مقصدی مناسب برای گردشگری فرهنگی و روستایی تبدیل کرده است. ( Tripyar )


تاریخچه روستای رویین

درباره نخستین دوره سکونت در رویین اطلاعات مکتوب و باستان‌شناختی کاملی در دست نیست؛ بنابراین نمی‌توان با اطمینان یک تاریخ دقیق برای پیدایش روستا تعیین کرد.

در منابع گردشگری، پیشینه رویین به دوره تیموری نسبت داده شده است. همچنین نام رویین در سندی مربوط به سال ۸۳۳ هجری قمری ذکر شده و همین سند یکی از شواهد تاریخی مهم برای اثبات قدمت نام و وجود این سکونتگاه در آن دوره است. ( Shidrokh Travel )

برخی گزارش‌های جدیدتر نیز قدمت بافت و سکونت روستا را بیش از ۵۰۰ سال عنوان کرده‌اند. ( ایران وی تورز ) با این حال، بهتر است میان قدمت نام روستا، قدمت سکونت در منطقه و قدمت بناهای موجود تفاوت قائل شویم. وجود نام رویین در یک سند تاریخی به معنای آن نیست که تمام بافت کنونی روستا از همان دوره باقی مانده است.


رویین؛ روستایی با زبان تاتی

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فرهنگی رویین، گویش تاتی مردم روستا است. این ویژگی از دیدگاه ایران‌شناسی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا در شمال خراسان، در میان مناطق عمدتاً ترک‌زبان و کردی‌زبان، جزیره‌هایی از گویش‌های ایرانی حفظ شده‌اند و رویین یکی از نمونه‌های مهم این پدیده زبانی است. پژوهش‌هایی نیز به بررسی مستقل گویش تاتی رویین پرداخته‌اند و آن را از ویژگی‌های مهم فرهنگی روستا دانسته‌اند. ( سام نامه )

البته درباره خاستگاه دقیق این گویش و رابطه آن با دیگر شاخه‌های زبان‌های ایرانی نباید با قطعیت ساده‌انگارانه سخن گفت. حتی در منابع محلی نیز تأکید شده که بررسی دقیق ویژگی‌های تاتی رویین و تمایز آن از کاربردهای منطقه‌ای واژه «تات» نیازمند پژوهش زبان‌شناختی مستقل است. ( TOURISTIC VILLAGE OF ROIEN ) برای گردشگری فرهنگی، همین نکته اهمیت زیادی دارد:  در رویین بخشی از میراث زبانی ایران هنوز در زندگی روزمره مردم جریان دارد.

نمایی از کوچه‌های روستای رویین در استان خراسان شمالی


معماری پلکانی رویین

وقتی وارد رویین می‌شوید، یکی از نخستین چیزهایی که توجه شما را جلب می‌کند، بافت پلکانی روستا است. خانه‌ها در دامنه شیب‌دار دره ساخته شده‌اند و به همین دلیل کوچه‌ها نیز در ارتفاع‌های مختلف شکل گرفته‌اند. در بخش‌هایی از روستا، پشت‌بام خانه پایین‌تر به عنوان فضای باز خانه بالادست عمل می‌کند؛ الگویی که در تعدادی از روستاهای کوهستانی ایران، از جمله ماسوله، نیز دیده می‌شود. ( Tripyar )

این نوع معماری بیش از آنکه حاصل یک طراحی شهری از پیش تعیین‌شده باشد، نتیجه سازگاری تدریجی انسان با شیب زمین و شرایط طبیعی است. خانه‌ها، کوچه‌های پیچ‌درپیچ، باغ‌ها و رودخانه در کنار هم منظره‌ای ایجاد کرده‌اند که در هر فصل چهره متفاوتی دارد. به همین دلیل گاهی رویین را «ماسوله‌ای در خراسان شمالی» نیز می‌نامند؛ هرچند از نظر معماری و مصالح، نباید آن را با ماسوله یکسان دانست.


باغ‌های رویین؛ روستای شکوفه‌های سیب

یکی از زیباترین ویژگی‌های رویین، باغ‌های میوه آن است. قرار گرفتن روستا در دره‌ای کوهستانی و برخورداری از آب، شرایط مناسبی برای باغداری فراهم کرده است. سیب از محصولات شاخص منطقه است و به همین دلیل رویین با عنوان «روستای شکوفه‌های سیب» نیز شناخته می‌شود. ( Shidrokh Travel )

در کنار سیب، محصولاتی مانند گلابی، گردو، هلو، زردآلو، آلو و انگور نیز در منابع محلی برای باغ‌های منطقه ذکر شده‌اند. (shamimrooieen.blogfa.com ) اگر در فصل بهار به رویین بروید، باغ‌های شکوفه‌زده یکی از جذاب‌ترین جلوه‌های طبیعی روستا هستند؛ در پاییز نیز باغ‌ها با رنگ‌های زرد، نارنجی و سرخ، چهره‌ای کاملاً متفاوت پیدا می‌کنند.


رودخانه و طبیعت رویین

رودخانه رویین از عناصر مهم طبیعی روستا است و در شکل‌گیری باغ‌ها و چشم‌انداز طبیعی منطقه نقش دارد. در کنار رودخانه، درختان چنار کهنسال، باغ‌ها، ارتفاعات و کوچه‌باغ‌ها فضای طبیعی و فرهنگی روستا را کامل می‌کنند. منابع گردشگری، رودخانه دائمی و چنارهای قدیمی را از ویژگی‌های شاخص رویین دانسته‌اند. ( Tripyar )

برای گردشگر، یکی از بهترین تجربه‌ها این است که بازدید از بافت تاریخی را با قدم زدن در باغ‌ها و حاشیه رودخانه ترکیب کند. رویین جایی نیست که لازم باشد تمام جاذبه‌های آن را با خودرو دنبال کنید؛ بخش مهمی از زیبایی آن در خودِ قدم زدن در روستا است.


رویین؛ روستای نساجی سنتی ایران

اگر قرار باشد تنها یک ویژگی فرهنگی را برای معرفی رویین انتخاب کنیم، بدون تردید باید از نساجی سنتی و چادرشب‌بافی نام ببریم. نساجی در رویین سابقه‌ای طولانی دارد و در منابع مختلف قدمت این حرفه از چند قرن پیش ذکر شده است. برخی گزارش‌ها سابقه آن را حدود ۴۰۰ سال عنوان کرده‌اند. ( radiozamaneh.com )

این هنر در خانه‌های روستا شکل گرفته و نسل به نسل منتقل شده است. زنان رویینی با دستگاه‌های سنتی بافندگی، پارچه‌هایی مانند چادرشب، حوله، دستمال و شال تولید می‌کنند. ( Shidrokh Travel ) به همین دلیل رویین در سال ۱۳۸۹ به عنوان اولین روستای نساجی سنتی کشور معرفی و به عنوان پایلوت کشوری در این زمینه انتخاب شد. ( Shidrokh Travel )


چادرشب‌بافی رویین چیست؟

چادرشب یکی از مهم‌ترین دست‌بافته‌های سنتی رویین است که با دستگاه‌های بافندگی سنتی تولید می‌شود. در گذشته، این پارچه علاوه بر کاربردهای روزمره، بخشی از وسایل مورد استفاده خانواده‌های روستا بود. امروزه نیز چادرشب در اندازه‌ها، طرح‌ها و کاربردهای مختلف تولید می‌شود و در کنار آن محصولاتی مانند حوله، شال و دستمال نیز بافته می‌شوند. ( روزیاتو )

یکی از نکات جالب در رویین این است که تولید تنها به بافت محدود نمی‌شود . تهیه نخ، رنگ‌آمیزی، آماده‌سازی و فروش محصول نیز زنجیره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با این هنر را تشکیل می‌دهد. در نتیجه چادرشب‌بافی برای مردم رویین فقط یک یادگار فرهنگی نیست؛ بخشی از اقتصاد روستا و منبع درآمد خانوارهاست.


«پاچال»؛ دستگاه سنتی بافندگی رویین

دستگاه‌های بافندگی سنتی مورد استفاده در رویین در منابع با نام پاچال معرفی شده‌اند. این دستگاه‌ها ساختاری ساده اما کاربردی دارند و بسیاری از آنها توسط نجاران محلی ساخته شده‌اند. محصول نیز در خانه‌ها تولید می‌شده و همچنان در برخی کارگاه‌ها و خانه‌های روستا، سنت بافندگی ادامه دارد. ( روزیاتو )

برای گردشگری که به صنایع‌دستی علاقه دارد، دیدن فرآیند بافت از نزدیک بسیار جذاب‌تر از خرید محصول آماده است. حرکت تار و پود و صدای دستگاه، بخشی از همان میراث ناملموسی است که باعث شده رویین جایگاه ویژه‌ای در نقشه صنایع‌دستی ایران پیدا کند.


چند نفر در رویین به نساجی مشغول‌اند؟

آمار منتشرشده در منابع مختلف یکسان نیست و به سال گزارش و شیوه محاسبه بستگی دارد. برخی منابع از ۳۵۰ تا ۴۰۰ نفر اشتغال مستقیم در زنجیره چادرشب‌بافی و نساجی خبر داده‌اند. ( Shidrokh Travel )

همچنین در گزارش‌های جدیدتر، میزان تولید سالانه محصولات نساجی روستا حدود ۱۵۰ هزار مترمربع اعلام شده است. این رقم شامل محصولاتی مانند چادرشب، حوله، دستمال و شال است. ( 38471856.khabarban.com ) بنابراین این آمار را باید آمار گزارش‌شده در یک دوره مشخص دانست، نه لزوماً رقم ثابت تولید امروز روستا.


آیا چادرشب‌بافی رویین در یونسکو ثبت شده است؟

اینجا یک نکته مهم برای راستی‌آزمایی وجود دارد. در برخی مطالب اینترنتی گفته شده است که «روستای رویین مهر اصالت یونسکو گرفته است» . این عبارت دقیق نیست. مهر اصالت یونسکو به آثار و محصولات صنایع‌دستی و صنعتگران واجد شرایط تعلق می‌گرفت و نمی‌توان آن را به معنای ثبت خود روستا در فهرست میراث جهانی یونسکو دانست.

برای نمونه، در منابع مربوط به رویین از عشرت کاوه ، هنرمند رویینی، نام برده شده که طرح‌های او در نخستین دوره مهر اصالت یونسکو پذیرفته شده است. ( TOURISTIC VILLAGE OF ROIEN )

بنابراین در یک مقاله دقیق ایران‌شناسی بهتر است گفته شود: برخی هنرمندان و محصولات مرتبط با نساجی رویین موفق به دریافت مهر اصالت یونسکو شده‌اند؛ اما خود روستای رویین در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده است. این تفاوت برای جلوگیری از انتشار اطلاعات نادرست اهمیت زیادی دارد.


وضعیت ثبت ملی رویین و چادرشب‌بافی

رویین در سال ۱۳۸۹ به عنوان اولین روستای نساجی سنتی کشور شناخته شد و این عنوان نقش مهمی در معرفی آن به عنوان قطب نساجی سنتی داشت. ( Shidrokh Travel )

در عین حال، در سال ۱۴۰۵ گزارش شده است که پرونده «روستای چادرشب‌بافی رویین» برای ثبت ملی در حال تکمیل و طی مراحل داوری بوده است. بنابراین نباید عنوان «روستای ملی چادرشب‌بافی» را بدون ذکر وضعیت فرایند ثبت، قطعی و نهایی تلقی کرد. ( ایران وی تورز ) این موضوع نمونه خوبی از اهمیت به‌روزرسانی مقالات گردشگری است؛ زیرا عناوین و وضعیت‌های ثبتی ممکن است در طول زمان تغییر کنند.


تنورسازی و کوندی‌سازی؛ صنایع سنتی در حال فراموشی

رویین فقط روستای چادرشب‌بافان نیست. در گذشته تنورسازی و کوندی‌سازی نیز از مشاغل سنتی مردم روستا بوده است. با گسترش نانوایی‌های صنعتی و تغییر سبک زندگی، این حرفه‌ها به تدریج کم‌رونق شده‌اند. ( Tasnim News )

همین موضوع ارزش مردم‌شناختی رویین را بیشتر می‌کند. زیرا گردشگر در اینجا تنها با هنرهایی که هنوز پررونق هستند روبه‌رو نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند درباره صنایع سنتی در حال فراموشی نیز مطالعه کند. این تغییرات بخشی از داستان تحول روستاهای ایران در یک قرن اخیر است؛ داستانی که در آن فناوری جدید، هم زندگی را آسان‌تر کرده و هم بسیاری از مهارت‌های سنتی را در معرض فراموشی قرار داده است.


امامزاده اسحاق و بناهای فرهنگی رویین

از دیگر عناصر فرهنگی روستا می‌توان به بقعه امامزاده اسحاق اشاره کرد که در بافت روستا قرار دارد. منابع گردشگری همچنین از مقبره ملا عارف رویینی به عنوان یکی از نقاط مورد توجه در روستا نام برده‌اند. ( تک چرخ )

این بناها در کنار مسجد، خانه‌های قدیمی، رودخانه و باغ‌ها، بخشی از ساختار فرهنگی و تاریخی رویین را تشکیل می‌دهند. برای گردشگر علاقه‌مند به مردم‌شناسی، ارزش چنین مکان‌هایی فقط در معماری آنها نیست؛ بلکه در ارتباطشان با خاطره جمعی و زندگی اجتماعی مردم روستا است.


رویین در فصل‌های مختلف سال

رویین آب‌وهوایی معتدل و کوهستانی دارد. زمستان‌های آن سرد و پربرف است و تابستان‌ها به دلیل ارتفاع و شرایط طبیعی منطقه، مطبوع‌تر از بسیاری از نقاط گرم‌تر خراسان است. ( Shidrokh Travel )

بهار

بهار یکی از زیباترین زمان‌ها برای دیدن رویین است. باغ‌ها سرسبز می‌شوند و در فصل شکوفه‌های سیب، چشم‌انداز روستا بسیار تماشایی است.

تابستان

تابستان، فصل اصلی گردشگری رویین است. هوای مطبوع کوهستانی، باغ‌ها و رودخانه، روستا را به مقصدی مناسب برای فرار از گرمای شهرهای اطراف تبدیل می‌کند.

پاییز

اگر به عکاسی علاقه دارید، پاییز رویین را از دست ندهید. باغ‌های میوه در این فصل مجموعه‌ای از رنگ‌های زرد، نارنجی و قرمز ایجاد می‌کنند.

زمستان

زمستان رویین سرد و برفی است. اگرچه روستا در این فصل چهره‌ای بسیار زیبا پیدا می‌کند، سفر زمستانی نیازمند توجه جدی به وضعیت جاده و تجهیزات مناسب است.


بهترین زمان سفر به رویین

اگر هدف شما ترکیبی از طبیعت‌گردی، معماری روستایی و آشنایی با صنایع‌دستی است، اواخر بهار تا اوایل پاییز بهترین زمان سفر به رویین محسوب می‌شود.

برای دیدن شکوفه‌های باغ‌های سیب، بهار انتخاب جذابی است؛ برای هوای خنک و گردش در روستا، تابستان مناسب‌تر است و برای عکاسی از رنگ‌های طبیعت، پاییز گزینه‌ای فوق‌العاده خواهد بود. اگر هدف اصلی شما بازدید از کارگاه‌های چادرشب‌بافی است، بهتر است پیش از سفر هماهنگی کنید تا مطمئن شوید امکان بازدید از کارگاه یا مشاهده فرایند بافت وجود دارد.


چگونه به روستای رویین برویم؟

رویین حدود ۲۶ کیلومتر شمال اسفراین و حدود ۵۲ کیلومتر جنوب‌شرقی بجنورد قرار دارد و حدود ۷ کیلومتر با مسیر اسفراین ـ بجنورد فاصله دارد. ( Shidrokh Travel )

مسیر کلی از اسفراین را می‌توان چنین در نظر گرفت:

اسفراین ← جاده اسفراین ـ بجنورد ← رویین

اگر از بجنورد حرکت می‌کنید:

بجنورد ← جاده بجنورد ـ اسفراین ← رویین

از مشهد نیز می‌توان ابتدا به سمت بجنورد و سپس اسفراین حرکت کرد و از آنجا راهی رویین شد. به دلیل کوهستانی بودن منطقه، در فصل زمستان حتماً وضعیت جاده را پیش از حرکت بررسی کنید.


در سفر به رویین چه چیزهایی ببینیم؟

  • بهترین شیوه بازدید از رویین، قدم زدن در خود روستا است.
  • بافت پلکانی و کوچه‌باغ‌ها را ببینید و به نحوه قرار گرفتن خانه‌ها روی شیب توجه کنید.
  • در ادامه سراغ کارگاه‌های چادرشب‌بافی بروید و اگر امکان داشت، فرآیند بافت را از نزدیک ببینید.
  • باغ‌های سیب و رودخانه را نیز در برنامه قرار دهید، به‌خصوص در بهار و تابستان.
  • بازدید از امامزاده اسحاق و دیگر عناصر تاریخی و فرهنگی روستا نیز برای آشنایی با هویت اجتماعی رویین ارزشمند است. ( تک چرخ )
  • و در پایان، حتماً زمانی را برای خرید محصولات نساجی سنتی اختصاص دهید.

سوغات روستای رویین چیست؟

مهم‌ترین سوغات رویین بدون تردید چادرشب و دیگر دست‌بافته‌های سنتی است. حوله، شال، دستمال و پارچه‌های سنتی نیز از محصولات شناخته‌شده نساجی روستا هستند. ( Shidrokh Travel )

در کنار صنایع‌دستی، محصولات باغی مانند سیب، گردو، عسل و دیگر میوه‌های منطقه نیز می‌توانند بخشی از سوغات سفر باشند. (تک چرخ ) بهترین انتخاب برای گردشگر، خرید مستقیم از بافندگان یا فروشندگان محلی معتبر است؛ زیرا با این کار، سهم بیشتری از ارزش اقتصادی محصول به جامعه محلی بازمی‌گردد.


رویین برای چه کسانی جذاب است؟

رویین مقصدی مناسب برای کسانی است که به  گردشگری فرهنگی، معماری روستایی، صنایع‌دستی، مردم‌شناسی، زبان‌شناسی، طبیعت‌گردی و عکاسی علاقه دارند.

  • اگر به تاریخ و فرهنگ ایران علاقه‌مند باشید، حتی گویش تاتی مردم روستا می‌تواند به تنهایی دلیل جالبی برای سفر باشد.
  • اگر به صنایع‌دستی علاقه دارید، چادرشب‌بافی و مشاهده کارگاه‌های سنتی تجربه‌ای متفاوت در اختیار شما قرار می‌دهد.
  • و اگر طبیعت‌گرد باشید، باغ‌ها، رودخانه، کوهستان و هوای ییلاقی رویین جذابیت خاص خود را دارند.

رویین؛ نمونه‌ای از پیوند میراث طبیعی و میراث ناملموس

ارزش واقعی رویین در این است که میراث طبیعی و میراث فرهنگی آن از یکدیگر جدا نیستند . باغ‌ها به آب و اقلیم وابسته‌اند؛ معماری به شیب زمین؛ نساجی به زندگی خانوادگی؛ و گویش تاتی به جامعه‌ای که نسل‌های متوالی در این محیط زندگی کرده‌اند.

به همین دلیل اگر تنها برای دیدن چند خانه قدیمی به رویین بروید، بخش بزرگی از داستان روستا را از دست خواهید داد. رویین را باید به عنوان یک منظومه فرهنگی زنده دید؛ جایی که طبیعت، معماری، زبان و صنایع‌دستی در کنار هم هویت یک سکونتگاه را ساخته‌اند.


نکات مهم برای بازدید از رویین

  • رویین یک موزه روباز نیست؛ مردم هنوز در خانه‌های تاریخی آن زندگی می‌کنند .
  • هنگام عکاسی از خانه‌ها و مردم محلی، حریم خصوصی ساکنان را رعایت کنید.
  • اگر به کارگاه‌های خانگی چادرشب‌بافی وارد می‌شوید، ابتدا اجازه بگیرید و هنگام عکاسی از بافندگان نیز رضایت آنها را جلب کنید.
  • برای خرید صنایع‌دستی، تا حد امکان از خود هنرمندان یا تعاونی‌های محلی خرید کنید.
  • در طبیعت و باغ‌ها نیز وارد زمین‌های خصوصی نشوید و از چیدن میوه بدون اجازه خودداری کنید.

پرسش‌های متداول درباره روستای رویین

روستای رویین کجاست؟

رویین در شهرستان اسفراین، استان خراسان شمالی و در دامنه‌های جنوبی آلاداغ قرار دارد. فاصله آن تا اسفراین حدود ۲۶ کیلومتر و تا بجنورد حدود ۵۲ کیلومتر است. ( Shidrokh Travel )

رویین به چه چیزی معروف است؟

رویین بیشتر به  چادرشب‌بافی و نساجی سنتی، معماری پلکانی، باغ‌های سیب و گویش تاتی شهرت دارد.

آیا مردم رویین تاتی صحبت می‌کنند؟

بله. گویش تاتی یکی از ویژگی‌های فرهنگی مهم روستاست و پژوهش‌هایی نیز درباره گویش تاتی رویین انجام شده است. ( سام نامه )

رویین چه زمانی به عنوان روستای نساجی سنتی شناخته شد؟

رویین در سال ۱۳۸۹ به عنوان نخستین روستای نساجی سنتی کشور معرفی و به عنوان پایلوت کشوری انتخاب شد. ( Shidrokh Travel )

آیا رویین در یونسکو ثبت شده است؟

خود روستا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده است. برخی هنرمندان و محصولات مرتبط با نساجی رویین موفق به دریافت مهر اصالت یونسکو شده‌اند که با ثبت یک روستا یا اثر در میراث جهانی تفاوت دارد. ( TOURISTIC VILLAGE OF ROIEN )

چادرشب رویین چیست؟

چادرشب یکی از دست‌بافته‌های سنتی روستای رویین است که با دستگاه‌های بافندگی سنتی تولید می‌شود و در کنار آن محصولاتی مانند حوله، شال و دستمال نیز بافته می‌شود. ( روزیاتو )

بهترین فصل سفر به رویین چه زمانی است؟

بهار، تابستان و اوایل پاییز بهترین زمان‌ها برای لذت بردن از طبیعت، باغ‌ها و بافت روستای رویین هستند. زمستان‌ها سرد و پربرف است.

فاصله رویین تا اسفراین چقدر است؟

حدود ۲۶ کیلومتر . ( Shidrokh Travel )


توصیه سفرهای ناز

اگر به رویین رفتید، از کنار دستگاه چادرشب‌بافی ساده عبور نکنید. شاید در نگاه اول یک دستگاه چوبی قدیمی ببینید که چند تار و پود از میان آن عبور کرده‌اند؛ اما اگر چند دقیقه بایستید و به حرکت دست‌های بافنده نگاه کنید، متوجه می‌شوید که با یک وسیله قدیمی معمولی روبه‌رو نیستید؛ با بخشی از حافظه فرهنگی یک روستا روبه‌رو هستید.

پیشنهاد ما این است که سفر به رویین را به یک بازدید کوتاه تبدیل نکنید. در کوچه‌باغ‌ها قدم بزنید، معماری پلکانی را از زوایای مختلف ببینید، درباره گویش تاتی با مردم محلی گفت‌وگو کنید، از یک کارگاه نساجی دیدن کنید و در پایان یک چادرشب یا دست‌بافته اصیل از خود هنرمند بخرید.

اگر زمان سفر شما مناسب باشد، شکوفه‌های سیب در بهار یا رنگ‌های پاییزی باغ‌ها را نیز به برنامه اضافه کنید. رویین از آن مقصدهایی است که هرچه آهسته‌تر در آن حرکت کنید، چیزهای بیشتری برای کشف کردن خواهید داشت.


جمع‌بندی

روستای رویین اسفراین یکی از ارزشمندترین مقصدهای گردشگری روستایی خراسان شمالی است؛ روستایی که اهمیت آن تنها در معماری پلکانی یا طبیعت زیبایش خلاصه نمی‌شود.

پیشینه تاریخی رویین دست‌کم تا سده نهم هجری قمری قابل پیگیری است و منابع، شکل‌گیری تاریخی آن را به دوره تیموری نسبت می‌دهند. ( Shidrokh Travel )

در کنار این پیشینه، گویش تاتی ، باغ‌های سیب، رودخانه، چنارهای کهنسال و معماری پلکانی، سیمای فرهنگی و طبیعی روستا را شکل داده‌اند.

اما مهم‌ترین ویژگی رویین، نساجی سنتی و چادرشب‌بافی است؛ هنری که از نسلی به نسل دیگر منتقل شده، در سال ۱۳۸۹ باعث معرفی رویین به عنوان نخستین روستای نساجی سنتی کشور شد و همچنان بخشی از اقتصاد و هویت مردم روستا را تشکیل می‌دهد. ( Shidrokh Travel )

رویین نمونه‌ای ارزشمند از این واقعیت است که  میراث فرهنگی زمانی زنده است که هنوز در زندگی مردم حضور داشته باشد ؛ در صدای دستگاه بافندگی، در زبان مردم، در باغ‌های روستا و در معماری خانه‌هایی که نسل‌های مختلف در آنها زندگی کرده‌اند.


منابع و مراجع

منابع فارسی و پژوهشی

پژوهش‌های مربوط به گویش تاتی رویین و ویژگی‌های زبان‌شناختی آن، از جمله مقاله‌های منتشرشده درباره گویش رویین، برای بررسی ادعای تاتی بودن زبان مردم روستا مورد توجه قرار گرفت. ( سام نامه )

منابع گردشگری و میراث فرهنگی

اطلاعات مربوط به موقعیت جغرافیایی، معماری پلکانی، باغ‌های روستا، جایگاه گردشگری و نساجی سنتی رویین با منابع گردشگری تطبیق داده شد. ( Shidrokh Travel )

منابع خبری

گزارش‌های خبری درباره وضعیت نساجی سنتی، تعداد بافندگان، میزان تولید و روند ثبت ملی چادرشب‌بافی رویین بررسی شد. ( 38471856.khabarban.com )

منابع مرتبط با صنایع‌دستی

اطلاعات مربوط به چادرشب‌بافی، دستگاه‌های سنتی، محصولات نساجی و مهر اصالت یونسکو با گزارش‌های مرتبط با صنایع‌دستی رویین تطبیق داده شد. ( روزیاتو )

نکات راستی‌آزمایی

در بررسی منابع، چند ادعای متن اولیه نیازمند اصلاح بود. «مهر اصالت یونسکو» متعلق به خود روستا نیست و نمی‌توان آن را با ثبت جهانی روستا در یونسکو یکی دانست. همچنین آمار ۳۵۰ تا ۴۰۰ نفر اشتغال مستقیم و ۱۵۰ هزار مترمربع تولید سالانه در منابع منتشر شده، اما چون آمارهای محلی با گذشت زمان تغییر می‌کنند، در مقاله به عنوان آمار گزارش‌شده و نه رقم ثابت و همیشگی بیان شد. ( ایران وی تورز ) همچنین در سال ۱۴۰۵ گزارش شده که پرونده ثبت ملی چادرشب‌بافی رویین در حال طی مراحل نهایی بوده است؛ بنابراین عنوان «روستای ملی چادرشب‌بافی» را در مقاله به شکل قطعی و نهایی به کار نبردیم. ( ایران وی تورز )