صنایع دستی
خرید سوغات یکی از لذت‌بخش‌ترین بخش‌های هر سفر است؛ زیرا یادگاری از فرهنگ، هنر و سبک زندگی مردم مقصد را با خود به خانه می‌آورید. قزاقستان نیز با پیشینه‌ای غنی در زندگی کوچ‌نشینی، دامداری و هنرهای سنتی، مجموعه‌ای متنوع از سوغاتی‌های ارزشمند را در اختیار گردشگران قرار می‌دهد. سوغات این کشور تنها به صنایع دستی محدود نمی‌شود. علاوه بر محصولات سنتی مانند نمد، ساز دومبرا و جواهرات نقره، انواع خوراکی‌های محلی، شکلات، عسل، فرآورده‌های لبنی خشک، پوشاک و آثار هنری معاصر نیز در میان گردشگران محبوب هستند.
وقتی نام قزاقستان را می‌شنویم، معمولاً نخستین تصویر، استپ‌های وسیع، کوهستان‌های تیان‌شان یا شهرهای مدرن مانند آستانه و آلماتی است؛ اما روح واقعی این کشور را باید در فرهنگ مردم آن جست‌وجو کرد. فرهنگ قزاقستان حاصل هزاران سال زندگی کوچ‌نشینی، عبور کاروان‌های جاده ابریشم، تعامل اقوام ترک، مغول، ایرانی، روس و دیگر ملت‌های اوراسیا و همچنین تجربه دوره شوروی و استقلال این کشور است.
یکی از لذت‌بخش‌ترین بخش‌های هر سفر، خرید سوغاتی است؛ یادگاری‌هایی که خاطرات سفر را برای سال‌ها زنده نگه می‌دارند. ازبکستان با پیشینه‌ای چند هزار ساله در مسیر جاده ابریشم، یکی از بهترین کشورهای آسیای مرکزی برای خرید صنایع‌دستی، پارچه‌های سنتی، سرامیک، خشکبار، ادویه و محصولات هنری به شمار می‌رود. برخلاف بسیاری از مقاصد گردشگری که سوغات آنها محدود به چند محصول تکراری است، در ازبکستان تقریباً هر شهر محصولی منحصربه‌فرد دارد.
ایزنیک (Iznik) که در دوران باستان به نام نیقیه (Nicaea) شناخته می‌شد، یکی از زیباترین و تاریخی‌ترین شهرهای ترکیه است. این شهر در استان بورسا و در کنار دریاچه‌ای به همین نام واقع شده و با ترکیبی منحصربه‌فرد از طبیعت بکر و میراث تاریخی، مقصدی جذاب برای گردشگران است. از دوران روم باستان تا امپراتوری عثمانی، ایزنیک نقش مهمی در تاریخ منطقه ایفا کرده و امروزه با آثار باستانی، صنایع دستی معروف (به‌ویژه سرامیک‌های ایزنیک)، و مناظر طبیعی خیره‌کننده شناخته می‌شود.
معدن فیروزه نیشابور، مشهور به معدن "کوه شاه" یا "معدنِ قُرُقُ"، یکی از قدیمی‌ترین و مشهورترین معادن فیروزه در جهان است که در نزدیکی شهر نیشابور در استان خراسان رضوی واقع شده است. قدمت استخراج فیروزه از این معدن به بیش از 2000 سال پیش می‌رسد و این معدن در طول تاریخ به عنوان منبع اصلی فیروزه در جهان شناخته می‌شده است.
بازار میثم سرایان، مشهور به بازار سرپوشیده، بنایی تاریخی با معماری باشکوه و فضایی دلنشین، در قلب شهر سرایان واقع شده است. این بازار که در دوره صفویه بنا شده، یادگاری از شکوه و رونق تجارت در آن دوران است و امروزه به عنوان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری استان خراسان جنوبی، پذیرای گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ است.
بازار قدیم دزفول، مشهور به بازار کهنه، یکی از دیدنی‌های تاریخی این شهر در جنوب ایران است. این بازار که در کنار مسجد جامع قرار دارد، قلب تپنده شهر و محل داد و ستد و فعالیت‌های اقتصادی مردم بوده است.
بازار رضا، نگینی در قلب مشهد، مقصدی جذاب برای گردشگران و زائران این شهر مقدس است. این بازار که در ضلع شرقی خیابان امام رضا واقع شده، علاوه بر اینکه یکی از مهم‌ترین مراکز اقتصادی ایران است، به عنوان یک جاذبه تفریحی و تاریخی نیز شناخته می‌شود.
در قلب شهر زاهدان، بنایی باشکوه و تاریخی با نام "ساختمان قديم دادگستري" خودنمایی می‌کند. این بنا که در سال ۱۳۰۸ توسط "معمارباشی" معمار معروف یزدی ساخته شده، یادگاری از دوران پهلوی اول است و به عنوان یکی از نمادهای شهر زاهدان شناخته می‌شود.
تیمچه صرافیان آباده، بازمانده‌ای از دوران قاجار، در بافت قدیم شهر آباده (بازار کهنه) واقع شده است. این بنا که حدود 120 سال پیش توسط استاد رضا یزدی ساخته شده، در دو طبقه و با 36 حجره، محلی برای داد و ستد و تجارت بوده است. درب ورودی تیمچه از جنس چوب است که با ظرافت منبت‌کاری شده و دو کوبه دارد. کوبه سمت چپ مخصوص آقایان و کوبه سمت راست مخصوص خانم‌ها بوده است. سر درورودی بنا به صورت نیم دایره با اشکال شیر و گل و بوته گچکاری شده است.
گرگان به سرسبزی و خوش آب و هوا بودن معروف است، و همچنین به جنگل‌ها و آبشارهای اطراف شهر اما نباید از خود شهر به خصوص بافت قدیم آن غافل شد؛ محدوده قدیمی شهر گرگان پر است از ساختمان‌ها و خانه‌های قدیمی و با شکوه که برخی نیز در سال‌های اخیر به بهترین شکل مرمت و بازسازی شده‌اند.
بازار تاریخی زنجان در مرکز بافت قدیم شهر زنجان قرار دارد و یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های تاریخی و اقتصادی استان زنجان به شمار می‌رود. ورودی‌های بازار از بخش‌هایی مانند سبزه‌میدان، خیابان سعدی و خیابان امیرکبیر به شبکه بازار و راسته‌های آن راه پیدا می‌کنند و مسجد جامع یا مسجد سید نیز در محدوده همین مجموعه قرار دارد. بازار زنجان امروزه علاوه بر ارزش تاریخی و معماری، همچنان بخشی زنده از فعالیت تجاری شهر است.
بازار فرش اصفهان یکی از بخش‌های تاریخی بازار پیرامون میدان نقش جهان است؛ بازاری که برای علاقه‌مندان به فرش دستبافت تنها یک مرکز خرید نیست، بلکه مجموعه‌ای زنده از تاریخ، هنر، تجارت و فرهنگ قالی ایرانی به شمار می‌رود. اگر می‌خواهید در یک مکان با نمونه‌هایی از فرش‌های مناطق مختلف ایران آشنا شوید، با شیوه‌های تولید و مرمت قالی آشنا شوید و از نزدیک با استادکاران و تاجران قدیمی این هنر گفت‌وگو کنید، بازار فرش اصفهان یکی از بهترین گزینه‌ها در شهر است.
تاریکه بازار یکی از مهم‌ترین بازارهای تاریخی کرمانشاه و از شناخته‌شده‌ترین بازارهای سنتی غرب ایران است. این مجموعه در مرکز شهر و در محدوده خیابان مدرس، در کنار سبزه‌میدان یا میدان پانزده خرداد قرار گرفته و هنوز هم بخش‌هایی از زندگی تجاری سنتی کرمانشاه در آن جریان دارد. بازار مجموعه‌ای گسترده از راسته‌ها، سراها، دالان‌ها و حجره‌هاست که در طول زمان با تغییرات شهری، بخش‌هایی از آن از هم جدا شده‌اند، اما هسته تاریخی بازار همچنان قابل تشخیص است.
شیراز را شهر شور، شعر و عشق می دانند، شهری که چون چهل تکه ای است قدیمی که هر تکه اش طرحی و نقشی متفاوت دارد. شهر بهارنارنجها، شهر حافظ و سعدی، شهر سروهای سر به فلک کشیده، شهر نقوش باستانی تخت جمشید و شهر باغ ها مصفا و شهری که مهربانی آدمهایش، گذشته را به حال پیوند می‌دهد.
رشت شهری است که زیبایی آن تنها در طبیعت سرسبز و باران‌های همیشگی‌اش خلاصه نمی‌شود؛ شهری با خانه‌های شیروانی‌دار، دیوارهای آجری، حیاط‌های پر از درختان نارنج و پرتقال و کوچه‌هایی که در فصل بهار عطر بهارنارنج و گل‌های رنگارنگ در آنها می‌پیچد. این شهر در کنار سپیدرود، هویتی متفاوت از بسیاری از شهرهای ایران دارد و ترکیبی از طبیعت، زندگی شهری، فرهنگ گیلکی و میراث تاریخی را پیش روی گردشگران می‌گذارد.
بازارهای محلی گیلان یکی از زنده‌ترین جلوه‌های فرهنگ، اقتصاد و سبک زندگی مردم این استان هستند. این بازارها فقط محل خرید و فروش کالا نیستند، بلکه بخشی از زندگی اجتماعی روستاها و شهرهای گیلان را شکل می‌دهند. حضور کشاورزان، دامداران، صنعتگران و فروشندگان محلی در کنار خریداران، فضایی ایجاد می‌کند که در آن می‌توان بخشی از زندگی روزمره مردم گیلان را از نزدیک مشاهده کرد
بازار تاریخی اراک یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی شهر اراک و از نمونه‌های شاخص معماری و شهرسازی دوره قاجار در مرکز ایران است. این مجموعه در بافت قدیمی و مرکزی شهر قرار دارد و هم‌زمان با شکل‌گیری شهر اراک در دوره فتحعلی‌شاه قاجار ساخته شد. بازار از گذشته تاکنون علاوه بر نقش اقتصادی و تجاری، بخشی از ساختار اجتماعی و فرهنگی شهر بوده و محل رفت‌وآمد بازرگانان، پیشه‌وران، کشاورزان و مردم منطقه به شمار می‌رفته است.
خانه ابویی یکی از بناهای تاریخی شهر زاهدان و از نمونه‌های ارزشمند معماری مسکونی در نخستین سال‌های شکل‌گیری این شهر است. این خانه در بافت تاریخی زاهدان قرار دارد و ساخت آن با دوره‌ای هم‌زمان است که هسته اولیه شهر در حال شکل‌گیری بود. استفاده از عناصر معماری سنتی و اقلیمی، به‌ویژه بادگیرها و حوض‌خانه، مهم‌ترین ویژگی این بنا محسوب می‌شود.
کمانچه یکی از مهم‌ترین سازهای زهی ـ آرشه‌ای موسیقی ایران و از سازهای ریشه‌دار در حوزه فرهنگی ایران و خاورمیانه است. این ساز با صدای کشیده، ظریف و انعطاف‌پذیر خود جایگاه ویژه‌ای در موسیقی دستگاهی ایران و همچنین موسیقی نواحی مختلف کشور دارد و در بسیاری از اجراهای سنتی، گروه‌های موسیقی و برنامه‌های آیینی و فرهنگی شنیده می‌شود.
قالی کاشان یکی از شناخته‌شده‌ترین جلوه‌های هنر و صنایع دستی ایران است که تاریخ آن با فرهنگ، اقتصاد و هنر مردم این شهر پیوندی عمیق دارد. کاشان در دوره صفویه به یکی از مراکز مهم تولید قالی‌های نفیس تبدیل شد و به‌ویژه در دوران شاه عباس اول، کارگاه‌هایی برای بافت قالی‌های درباری در این شهر فعالیت می‌کردند. قالی‌های ابریشمی، نقره‌باف و زرباف که در منابع با عنوان قالی‌های شاه‌عباسی نیز شناخته می‌شوند، بخشی از شهرت تاریخی کاشان در هنر قالی‌بافی را شکل داده‌اند.
قالی یکی از مهم‌ترین هنرهای سنتی استان فارس است؛ هنری که در میان عشایر و جوامع محلی این منطقه نسل به نسل منتقل شده و امروزه با نام‌هایی مانند قالی فارس و قالی شیراز شناخته می‌شود. قالی‌های فارس تنها یک محصول هنری نیستند، بلکه بخشی از فرهنگ و شیوه زندگی ایلات و طوایف منطقه را در خود جای داده‌اند.
«اورامان تخت» يکي از روستاهای تاريخي ایران و زيستگاه مردمان هورامي است که در شهرستان سرو آباد، در 60 کیلومتری جنوب شرقی مریوان، در 170 کیلومتری سنندج و در کردستان جای دارد. در بلندای 1500 متری از تراز دریا، روستای اورامان تخت در دامنه رشته کوه‌های زاگرس، شاهو و كوسالان است و رودخانه سيروان و «لیله» و چشمه بل و هانودگا آن را سیراب میسازند.
قاسم آباد روستایی از توابع چابکسر، در دهستان اوشیان، واقع در شهرستان رودسر در شرق استان گیلان است. نام قاسم آباد برای ایرانیان همواره یادآور مفهوم شادی و رنگ بوده است. انواع پارچه های دست بافت رنگارنگ و نیز لباس محلی مردمان این خطه با نوارهای رنگی افقی این روستا را به عنوان مرکزی برای پارچه بافی شهره کرده است. مهم ترین پارچه ای که در این روستا تولید می-شود چادرشب نام دارد.
روستای پامنار یکی از روستاهای باصفای دزفول در استان خوزستان است که میان دو سد کرخه و دز قرار گرفته است. پامنار با مناظر دیدنی و سکوت و طبیعت دلپذیرش، گردشگران زیادی را جذب خود می‌کند. این‌جا بهشت طبیعت‌گردان و علاقمندان به روستاگردی است.
کندلوس یکی از شناخته‌شده‌ترین روستاهای تاریخی و گردشگری استان مازندران است که در منطقه کوهستانی کجور از توابع شهرستان نوشهر قرار دارد. روستا در دامنه‌های البرز و در محدوده دره زانوس شکل گرفته و ترکیب بافت تاریخی، خانه‌های سنتی، طبیعت کوهستانی و موزه‌های آن باعث شده از بسیاری از روستاهای گردشگری شمال ایران متمایز شود.
کلپورگان روستای کوچکی در جنوب شرقی ایران، استان سیستان و بلوچستان است و با قدمتی هفت هزار ساله به عنوان تنها موزه زنده سفالگری دنیا شناخته می‌شود. بدون کوچکترین تغییری از آن دوران ، هنر ساخت سفال بدون چرخ سفالگری به طور شفاهی از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. کارهای اولیه مانند انتقال گل سفالگری از معدن "مسکوتان" توسط مردان انجام می‌شود اما ساخت سفال تماما توسط زنان روستا که در حدود سی نفر می‌باشند انجام می‌گیرد.
خراشاد روستایی در شهرستان بیرجند و در جنوب شرقی مرکز استان خراسان جنوبی است که به دلیل پیشینه فرهنگی، طبیعت کوهستانی، توبافی و پرورش شمار زیادی از چهره‌های علمی و فرهنگی شهرت دارد. این روستا حدود ۲۵ کیلومتر با بیرجند فاصله دارد و در ناحیه‌ای کوهستانی در دامنه رشته‌کوه باقران قرار گرفته است.
روستای رویین یا روئین یکی از روستاهای تاریخی و هدف گردشگری شهرستان اسفراین در استان خراسان شمالی است. روستا در دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه آلاداغ و در دره‌ای کوهستانی شکل گرفته و حدود ۲۶ کیلومتر با شهر اسفراین و حدود ۵۲ کیلومتر با بجنورد فاصله دارد.
«روستای مارین» در ۳۶ کیلومتری شمال گچساران و در ۱۹۸ کیلومتری جنوب شرقی «یاسوج» در استان «کهگیلویه و بویراحمد» جای دارد. این روستا از شمال با کوه «دلی گنج»، از شرق با کوه «خامی» و از جنوب غرب نیز با کوه «دیل» همسایگی دارد.
پالنگان روستایی در یک کیلومتری دره «تنگیور»، در دهستان «ژاورود»، در 55 کیلومتری «اورامان» و در 57 کیلومتری کامیاران در استان کردستان است. پالنگان که در شمار فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است، نزدیک به هزار تن سرانه مردمی دارد که به گویش کردی اورامی سخن میگویند. روشن نیست که پالنگان از واژه پلنگ یا واژه پال در گویش کردی به معنی پشتگاه و پناهگاه برگرفته شده است.
در مناطق کوهستانی ایران، روستاهایی با ساختار پلکانی زیادی وجود دارند که از جمله آنها روستای تاریخی «سر آقا سید» در استان چهارمحال و بختیاری است. این روستا نمایانگر فرهنگ و معماری سنتی منطقه بوده و ارزشی تاریخی و فرهنگی قابل توجه دارد.
بازار سرپوشیده بدستِن، از جاهای دیدنی و جذاب ترابزون مخصوصا برای کسانی که عاشق خرید کردنو حس خوبِ خریدنند؛ است. این بازار توسط عثمانی ها، در قرن شانزدهم ساخته شده است و از قدیمی ترین ساختمان تجاری این شهر است.