روستای باب‌الحکم بردسکن؛ بافت تاریخی، آب‌انبار صفوی و بادگیرهای خراسان

مقدمه

روستای باب‌الحکم یکی از روستاهای تاریخی شهرستان بردسکن در استان خراسان رضوی است که در حدود ۸ کیلومتری غرب بردسکن و در حاشیه جاده بردسکن به طبس قرار گرفته است. بافت قدیمی روستا هنوز بخش قابل توجهی از سیمای سنتی خود را حفظ کرده و در میان خانه‌ها و بناهای آن می‌توان آب‌انبار تاریخی، حوضخانه، خانه‌های قدیمی، حمام، قبرستان تاریخی و بادگیرهای متعددی را مشاهده کرد. همین مجموعه در کنار صنایع دستی و تولید خوراکی‌های محلی، باب‌الحکم را در شمار روستاهای هدف گردشگری منطقه قرار داده است. ( Tripyar )

باب‌الحکم برای گردشگری تاریخی از این جهت اهمیت دارد که آثار آن در یک فضای روستایی زنده قرار گرفته‌اند و گردشگر تنها با چند بنای منفرد روبه‌رو نیست. بافت قدیمی، خانه‌های اعیانی، سازه‌های مرتبط با تأمین آب و عناصر معماری اقلیم گرم و خشک، تصویری از شیوه زندگی مردم منطقه در دوره‌های گذشته ارائه می‌کنند؛ شیوه‌ای که در آن قنات، آب‌انبار، بادگیر، حیاط مرکزی و دیوارهای ضخیم برای سازگاری با محیط کویری اهمیت زیادی داشته‌اند.

روستای باب‌الحکم کجاست؟

باب‌الحکم از توابع بخش انابد شهرستان بردسکن در استان خراسان رضوی است و در مسیر جاده بردسکن به طبس قرار دارد. فاصله روستا تا مرکز شهرستان، یعنی شهر بردسکن، حدود ۸ کیلومتر اعلام شده و همین نزدیکی باعث می‌شود دسترسی به روستا برای گردشگرانی که در بردسکن اقامت دارند نسبتاً آسان باشد. ( Tripyar )

موقعیت باب‌الحکم در حاشیه مسیر ارتباطی بردسکن و طبس نیز به اهمیت آن افزوده است. این مسیر برای مسافرانی که به سمت نواحی کویری خراسان رضوی، طبس و بخش‌هایی از خراسان جنوبی حرکت می‌کنند، امکان توقف و بازدید از یک بافت تاریخی روستایی را فراهم می‌کند.

فاصله باب‌الحکم تا شهرهای مهم اطراف

نزدیک‌ترین شهر به باب‌الحکم، بردسکن است که حدود ۸ کیلومتر با روستا فاصله دارد. شهرستان بردسکن نیز حدود ۲۶۵ کیلومتر با مشهد فاصله دارد و در جنوب‌غربی استان خراسان رضوی قرار گرفته است. ( روستای تاریخی باب الحکم )

برای مسافری که از مسیر طبس به سمت بردسکن حرکت می‌کند نیز باب‌الحکم در مسیر قرار دارد و می‌تواند توقفی کوتاه برای آشنایی با معماری روستایی و سازه‌های تاریخی منطقه باشد.

فاصله‌های شهرهای دورتر بر اساس فاصله‌های اعلام‌شده برای شهرستان بردسکن و مسیرهای منطقه‌ای است و با توجه به نقطه دقیق حرکت و مسیر جاده‌ای ممکن است متفاوت باشد. ( روستای تاریخی باب الحکم )

پیشینه تاریخی باب‌الحکم

روستایی با پیشینه قاجاری و اسناد تاریخی

باب‌الحکم اگرچه تاریخ مکتوب و یکپارچه‌ای برای تمام دوره‌های شکل‌گیری آن در دست نیست، اما شواهد موجود در قبرستان تاریخی و بناهای قدیمی نشان می‌دهد که این روستا دست‌کم در چند سده گذشته محل سکونت و فعالیت جوامع روستایی بوده است. سنگ‌قبرهایی با تاریخ‌هایی میان سده‌های دوازدهم و سیزدهم هجری قمری از جمله شواهد تاریخی روستا هستند و نقش‌ها و کتیبه‌های روی آنها نیز ارزش مطالعاتی دارند. ( Tripyar )

در منابع محلی همچنین از باب‌الحکم به عنوان آبادی مهم منطقه در دوره قاجار یاد شده است. بافت قدیمی روستا در گذشته ساختاری متفاوت از بخش جدید داشته و خانه‌های خشتی، دیوارهای بلند، حیاط‌های درون‌گرا، بادگیرها و تأسیسات مرتبط با آب، سیمای آن را شکل می‌دادند. ( وبلاگ تور امنستان )

بافت تاریخی روستای باب‌الحکم

معماری کویری و خانه‌های سنتی

بافت قدیمی باب‌الحکم یکی از مهم‌ترین بخش‌های دیدنی روستا است. خانه‌های سنتی در کنار بناهای عمومی و تأسیسات آب شکل گرفته‌اند و بسیاری از عناصر معماری آنها با شرایط گرم و خشک منطقه ارتباط مستقیم دارد. دیوارهای ضخیم، حیاط‌های داخلی، فضاهای سایه‌دار و بادگیرها برای ایجاد شرایط مناسب‌تر زندگی در اقلیم گرم منطقه به کار می‌رفته‌اند. ( Tripyar )

در گذشته روستا از دو بخش قدیمی و جدید تشکیل می‌شده است. بخش قدیمی در امتداد مسیر اصلی روستا قرار داشته و از محدوده خانه‌های قدیمی و بناهای تاریخی تا مسجد جامع امتداد پیدا می‌کرده است، در حالی که بخش جدید بیشتر با مصالح جدید ساخته شده است. این تفاوت هنوز در سیمای روستا قابل تشخیص است. ( روستای تاریخی باب الحکم )

خانه‌های اعیانی باب‌الحکم

یکی از مهم‌ترین نمونه‌های معماری تاریخی روستا، خانه‌های متعلق به خاندان‌های صاحب‌نفوذ و متمول منطقه است. خانه تاریخی حاج علوی از جمله بناهای شاخص باب‌الحکم است که به اواخر دوره قاجار تعلق دارد و دارای حیاط، حوضخانه، فضاهای اندرونی و بیرونی، اتاق‌های مجلل و بادگیر بوده است.

خانه تاریخی علوی در سال ۱۳۸۵ با شماره ۱۷۴۲۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختار بزرگ و حیاط‌های متعدد این بنا نشان می‌دهد که خانه‌های اعیانی روستا در گذشته تنها محل سکونت نبوده‌اند، بلکه مجموعه‌ای از فضاهای زندگی خانوادگی، پذیرایی، خدمات و نگهداری محصولات را در خود جای می‌دادند. ( Tripyar)

آب‌انبار باب‌الحکم

آب‌انبار صفوی با بادگیر هشت‌ضلعی

آب‌انبار باب‌الحکم یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی روستا و شاخص‌ترین نمونه‌های معماری تأمین آب در آن است. این بنا به دوره صفوی، به‌ویژه اواخر این دوره، نسبت داده شده و در تاریخ ۳ خرداد ۱۳۸۶ با شماره ۱۹۱۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ( روستای تاریخی باب الحکم )

آب‌انبار دارای سردری با تزئینات آجری خفته و راسته، مخزن پوشیده با گنبد و یک بادگیر هشت‌ضلعی است. بادگیر بر فراز گنبد قرار گرفته و برای گردش هوا و کمک به خنک ماندن فضای آب‌انبار استفاده می‌شده است. چنین ترکیبی نشان می‌دهد که سازندگان بنا چگونه فناوری بومی را با شرایط اقلیمی منطقه هماهنگ کرده‌اند. ( Tripyar )

اهمیت آب‌انبار در زندگی روستا

در مناطق خشک و کم‌آب خراسان، آب‌انبار تنها یک بنای معماری نبود، بلکه یکی از عناصر اساسی زندگی اجتماعی محسوب می‌شد. آب از منابعی مانند قنات تأمین و در مخزن ذخیره می‌شد تا در دوره‌های گرم و کم‌آب مورد استفاده قرار گیرد.

در باب‌الحکم نیز نظام سنتی تأمین آب به قنات وابسته بوده است. اطلاعات مربوط به قنات تاریخی باب‌الحکم نشان می‌دهد که این قنات در گذشته نقش مهمی در تأمین آب روستا و زمین‌های کشاورزی داشته است. ( روستای تاریخی باب الحکم )

بادگیرهای باب‌الحکم

معماری سازگار با گرمای کویر

بادگیرهای متعدد از ویژگی‌های قابل توجه معماری سنتی باب‌الحکم هستند. این عناصر معماری با هدایت جریان هوا به داخل ساختمان، به کاهش گرمای فضاهای داخلی کمک می‌کردند و در کنار حیاط مرکزی، دیوارهای ضخیم و حوضخانه‌ها بخشی از راهکارهای سنتی مقابله با گرمای منطقه بودند.

وجود بادگیر در خانه‌های اعیانی و آب‌انبارها نشان می‌دهد که فناوری تهویه طبیعی در معماری باب‌الحکم جایگاه مهمی داشته است. برای گردشگر علاقه‌مند به معماری، مشاهده این بادگیرها در کنار گنبد آب‌انبار و حیاط‌های درون‌گرا، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های بازدید از بافت قدیمی روستا خواهد بود.

قبرستان تاریخی باب‌الحکم

سنگ‌قبرهای قدیمی

قبرستان تاریخی باب‌الحکم نیز یکی از شواهد مهم پیشینه روستا است. برخی سنگ‌قبرهای این گورستان دارای تاریخ‌هایی مربوط به حدود سده‌های دوازدهم و سیزدهم هجری قمری هستند و از نظر نوع حجاری و نقش‌های روی سنگ‌ها ارزش فرهنگی دارند. ( Tripyar )

در کنار قبرستان، درختان کاج قدیمی نیز از عناصر شاخص این بخش از روستا به شمار می‌روند. بازدید از این قسمت باید با رعایت کامل حرمت فضای آرامستان و بدون جابه‌جایی یا لمس سنگ‌های تاریخی انجام شود.

حمام قدیمی باب‌الحکم

حمام سنتی روستا

حمام قدیمی باب‌الحکم یکی دیگر از عناصر بافت تاریخی روستا بوده است. این حمام ابتدا به صورت خزینه‌ای مورد استفاده قرار می‌گرفت و بعدها تغییراتی در سیستم آن ایجاد شد. مصالحی مانند سنگ و ساروج در ساخت بنا به کار رفته و آب آن نیز از طریق نظام سنتی آب‌رسانی تأمین می‌شده است. ( Tripyar )

اگرچه حمام قدیمی مانند گذشته کاربری عمومی ندارد، بقایای آن در کنار آب‌انبارها، خانه‌ها و دیگر عناصر بافت قدیمی به درک بهتر ساختار اجتماعی و خدماتی روستا کمک می‌کند.

قلعه و عناصر دفاعی باب‌الحکم

بقایای قلعه تاریخی

در بافت قدیمی باب‌الحکم بقایای یک قلعه خشتی و گلی نیز وجود داشته که در گذشته محل سکونت بخشی از مردم بوده است. از این مجموعه امروزه بیشتر دیوارهای قطور و بخش‌هایی از ساختار قدیمی باقی مانده است. بنا بر توصیف‌های محلی، قلعه دارای ورودی‌های متعدد، برج و ساختاری نسبتاً بسته بوده و خانه‌ها در داخل آن پیرامون فضاهای مشترک قرار داشته‌اند. ( Tripyar )

وجود چنین قلعه‌ای در یک آبادی کویری را می‌توان در ارتباط با نیاز به حفاظت از ساکنان، دام‌ها و محصولات کشاورزی در دوره‌هایی دانست که امنیت راه‌ها و روستاها مانند امروز نبود. با این حال، برای نسبت دادن دقیق ساخت قلعه به دوره‌ای خاص، نیاز به بررسی باستان‌شناختی و اسناد معتبرتر وجود دارد.

قنات و نظام سنتی آب‌رسانی

قنات باب‌الحکم

قنات یکی از مهم‌ترین عناصر شکل‌گیری زندگی در باب‌الحکم بوده است. اطلاعات ثبت‌شده درباره قنات روستا طول آن را حدود ۹ کیلومتر ذکر می‌کند و نشان می‌دهد که این سازه در گذشته برای تأمین آب روستا و اراضی کشاورزی اهمیت زیادی داشته است. ( روستای تاریخی باب الحکم )

رابطه میان قنات، آب‌انبار، حوضخانه و باغ‌ها را می‌توان یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های منظر تاریخی باب‌الحکم دانست. در واقع، بخشی از معماری روستا نتیجه مستقیم تلاش مردم برای مدیریت آب در محیطی خشک و کم‌آب بوده است.

سوغات و محصولات محلی باب‌الحکم

حلوا مغزی بردسکن

یکی از جذابیت‌های سفر به باب‌الحکم، آشنایی با محصولات محلی و خوراکی‌های سنتی منطقه است. حلوا مغزی از شناخته‌شده‌ترین سوغات بردسکن است و کارگاه‌های سنتی تولید آن در باب‌الحکم نیز سابقه دارند. این کارگاه‌ها به‌ویژه در فصل‌های سرد سال فعال‌تر هستند و می‌توانند بخشی از تجربه گردشگری فرهنگی در روستا باشند. ( Tripyar )

در کنار خوراکی‌های محلی، برخی هنرهای سنتی مانند نمدمالی، کلاه‌مالی و سفالگری نیز در باب‌الحکم و منطقه بردسکن سابقه داشته‌اند. بنابراین اگر قصد خرید سوغات دارید، محصولات تولیدشده در خود منطقه انتخاب مناسب‌تری برای حمایت از اقتصاد محلی خواهند بود. ( روستای تاریخی باب الحکم )

اقامت در روستای باب‌الحکم

اقامتگاه‌های بوم‌گردی

باب‌الحکم تنها یک مقصد برای توقف کوتاه نیست و ظرفیت اقامت روستایی نیز در آن ایجاد شده است. منابع گردشگری از فعالیت دو اقامتگاه بوم‌گردی دارای مجوز در روستا در سال ۱۳۹۷ خبر داده‌اند و در سال‌های بعد نیز خانه تاریخی علوی برای تبدیل به اقامتگاه بوم‌گردی مورد توجه قرار گرفته است. ( Tripyar )

اگر قصد دارید تجربه‌ای متفاوت‌تر از سفر به بردسکن داشته باشید، اقامت در یک خانه بومی می‌تواند فرصت مناسبی برای آشنایی نزدیک‌تر با معماری، غذا و فضای زندگی روستایی منطقه باشد. با توجه به تغییر وضعیت مجوزها و فعالیت اقامتگاه‌ها، بهتر است پیش از سفر وضعیت فعال بودن اقامتگاه مورد نظر را بررسی کنید.

بهترین زمان سفر به باب‌الحکم

پاییز و زمستان

باب‌الحکم در اقلیم گرم و خشک منطقه بردسکن قرار دارد و برای گردشگرانی که قصد بازدید از بافت تاریخی و معماری روستا را دارند، فصل‌های خنک‌تر سال شرایط مطلوب‌تری ایجاد می‌کنند. زمستان علاوه بر هوای مناسب‌تر برای بازدید از بافت، زمان فعال بودن برخی کارگاه‌های سنتی تولید حلوا مغزی نیز هست. ( Tripyar )

بهار

بهار نیز برای سفر به باب‌الحکم مناسب است، به‌خصوص اگر قصد دارید بازدید از روستا را با دیگر جاذبه‌های شهرستان بردسکن ترکیب کنید. در این فصل می‌توان زمان بیشتری را به پیاده‌روی در بافت قدیمی و بازدید از خانه‌ها و بناهای تاریخی اختصاص داد.

در تابستان، گرمای منطقه می‌تواند بازدید طولانی در فضای باز را دشوار کند؛ بنابراین اگر در این فصل سفر می‌کنید، ساعات ابتدایی صبح یا عصر را برای گشت‌وگذار در روستا انتخاب کنید.

مسیر دسترسی به باب‌الحکم

مسیر از بردسکن

برای رسیدن به باب‌الحکم از بردسکن باید در مسیر غربی شهر و جاده بردسکن به طبس حرکت کرد. روستا حدود ۸ کیلومتر با بردسکن فاصله دارد و قرار گرفتن آن در کنار جاده باعث شده دسترسی با خودرو نسبتاً ساده باشد. (Tripyar )

به دلیل قرار گرفتن روستا در یک محور بین‌شهری، بهتر است خودرو را در محل امن و مناسب پارک کنید و سپس بازدید از بافت تاریخی را پیاده انجام دهید. بخش مهمی از جذابیت باب‌الحکم در قدم زدن میان کوچه‌ها و مشاهده جزئیات معماری آن است.

مراکز خدماتی نزدیک باب‌الحکم

شهر بردسکن

برای خدمات شهری، خرید، سوخت، درمان و نیازهای عمومی سفر، نزدیک‌ترین مرکز مهم بردسکن است که حدود ۸ کیلومتر با باب‌الحکم فاصله دارد. به همین دلیل بهتر است نیازهای اصلی سفر، به‌خصوص داروهای ضروری و تجهیزات مورد نیاز، پیش از ورود به بخش تاریخی روستا تهیه شود.

خدمات اقامتی و گردشگری

وجود اقامتگاه‌های بوم‌گردی در خود روستا باعث شده برای اقامت کوتاه‌مدت الزاماً نیاز به بازگشت به بردسکن وجود نداشته باشد؛ با این حال، وضعیت فعالیت اقامتگاه‌ها باید پیش از سفر بررسی شود. برای گزینه‌های اقامتی بیشتر، بردسکن انتخاب مناسب‌تری خواهد بود. ( Tripyar )

هزینه بازدید از باب‌الحکم

آیا ورود به روستا هزینه دارد؟

ورود به روستای باب‌الحکم و قدم زدن در بافت عمومی آن هزینه ورودی مشخصی ندارد و بازدید از روستا به شکل عمومی رایگان است. اطلاعات گردشگری موجود نیز زمان بازدید را آزاد و بدون تعطیلی هفتگی یا سالانه اعلام کرده است. ( Tripyar )

با این حال، بازدید از بناهای خصوصی، اقامتگاه‌ها، خرید محصولات محلی یا استفاده از خدمات گردشگری ممکن است هزینه جداگانه داشته باشد. برای بناهایی که تحت مالکیت خصوصی هستند، ورود بدون هماهنگی با مالک یا متولی مناسب نیست.

نکات مهم بازدید از باب‌الحکم

روستا یک سکونتگاه زنده است

بخش مهمی از بافت تاریخی باب‌الحکم همچنان در محدوده زندگی مردم قرار دارد. بنابراین خانه‌های قدیمی را نباید مانند موزه تلقی کرد و ورود به حیاط یا فضای داخلی آنها بدون اجازه صاحب خانه درست نیست. عکاسی از نمای بیرونی نیز بهتر است با رعایت حریم خصوصی ساکنان انجام شود.

در بازدید از آب‌انبار، قبرستان و دیگر بناهای تاریخی نیز نباید به تزئینات، سنگ‌ها، آجرها یا بخش‌های باقی‌مانده بنا دست زد یا چیزی از محیط خارج کرد. همین جزئیات کوچک بخشی از میراث تاریخی روستا هستند.

توصیه سفرهای ناز

اگر در مسیر بردسکن به طبس حرکت می‌کنید، باب‌الحکم می‌تواند یکی از توقف‌های فرهنگی جذاب مسیر باشد. پیشنهاد می‌کنیم بازدید را فقط به آب‌انبار صفوی محدود نکنید و بافت قدیمی، خانه‌های تاریخی، بادگیرها، قبرستان قدیمی و دیگر عناصر معماری روستا را نیز ببینید تا ارتباط میان زندگی روستایی و فناوری سنتی آب و اقلیم را بهتر درک کنید.

بهترین زمان برای یک بازدید کامل، ساعات خنک روز است و اگر سفر شما در فصل‌های سرد انجام شود، امکان آشنایی با تولید سنتی حلوا مغزی نیز جذابیت بیشتری خواهد داشت. اگر زمان کافی دارید، بازدید از باب‌الحکم را با جاذبه‌های تاریخی و طبیعی شهرستان بردسکن ترکیب کنید؛ زیرا این روستا می‌تواند بخشی از یک مسیر گسترده‌تر گردشگری در جنوب‌غرب خراسان رضوی باشد.

پرسش‌های متداول درباره روستای باب‌الحکم

باب‌الحکم کجاست؟

باب‌الحکم در بخش انابد شهرستان بردسکن، استان خراسان رضوی و در حدود ۸ کیلومتری غرب بردسکن، در کنار جاده بردسکن به طبس قرار دارد. ( Tripyar )

مهم‌ترین جاذبه تاریخی باب‌الحکم چیست؟

آب‌انبار باب‌الحکم مهم‌ترین اثر تاریخی روستا است که به دوره صفوی تعلق دارد و در سال ۱۳۸۶ با شماره ۱۹۱۹۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. ( روستای تاریخی باب الحکم )

آب‌انبار باب‌الحکم چه ویژگی معماری دارد؟

این آب‌انبار دارای سردری با آجرکاری خفته و راسته، مخزن گنبددار و بادگیر هشت‌ضلعی است که یکی از ویژگی‌های شاخص معماری آن محسوب می‌شود. ( Tripyar )

آیا باب‌الحکم اقامتگاه بوم‌گردی دارد؟

بله. منابع گردشگری از وجود دو اقامتگاه بوم‌گردی دارای مجوز در روستا خبر داده‌اند و خانه تاریخی علوی نیز برای استفاده به عنوان اقامتگاه بوم‌گردی مورد توجه قرار گرفته است. وضعیت فعالیت اقامتگاه‌ها باید پیش از سفر بررسی شود. ( Tripyar )

سوغات باب‌الحکم چیست؟

حلوا مغزی یکی از معروف‌ترین محصولات محلی مرتبط با باب‌الحکم و شهرستان بردسکن است و کارگاه‌های سنتی تولید آن در فصل‌های سرد سال فعال‌تر هستند. نمد، کلاه و برخی محصولات صنایع دستی نیز در روستا و منطقه تولید می‌شوند. ( Tripyar )

آیا بازدید از باب‌الحکم هزینه دارد؟

ورود عمومی به روستا و بازدید از بافت عمومی آن رایگان است، اما خدماتی مانند اقامت، پذیرایی و خرید محصولات محلی هزینه جداگانه دارند. ( Tripyar )

جمع‌بندی

روستای باب‌الحکم نمونه‌ای ارزشمند از سکونتگاه‌های تاریخی حاشیه کویر در خراسان رضوی است؛ جایی که آب‌انبار صفوی، بادگیرها، حوضخانه، خانه‌های تاریخی، قبرستان قدیمی و بقایای ساختارهای سنتی آب‌رسانی هنوز بخشی از هویت آن را تشکیل می‌دهند. اهمیت روستا در این است که این عناصر در یک بافت روستایی واقعی قرار گرفته‌اند و تصویری از زندگی مردم منطقه در دوره‌های گذشته ارائه می‌کنند.

برای گردشگری، باب‌الحکم بیش از یک توقف کوتاه در مسیر بردسکن و طبس است. اگر با حوصله در بافت قدیمی آن قدم بزنید، جزئیات معماری خانه‌ها و بادگیرها را ببینید، آب‌انبار صفوی را بررسی کنید و در کنار آن با محصولات و خوراکی‌های محلی مانند حلوا مغزی آشنا شوید، می‌توانید بخشی از فرهنگ معماری و زندگی در مناطق خشک خراسان را تجربه کنید.

منابع و مراجع

منابع فارسی

اطلاعات مربوط به موقعیت، بافت تاریخی، بناهای روستا، آب‌انبار، خانه علوی، قبرستان، حمام، قنات و صنایع دستی از منابع معرفی گردشگری باب‌الحکم و منابع محلی بررسی و تطبیق داده شد. ( Tripyar )

اطلاعات ثبتی آب‌انبار باب‌الحکم شامل دوره ساخت، شماره ثبت ملی و تاریخ ثبت نیز با منبع معرفی اثر تطبیق داده شد. ( روستای تاریخی باب الحکم )

منابع رسمی و میراث فرهنگی

ثبت ملی آب‌انبار باب‌الحکم با شماره ۱۹۱۹۹ و تاریخ ۳ خرداد ۱۳۸۶ در منابع معرفی آثار ملی گزارش شده است. همچنین خانه تاریخی علوی با شماره ۱۷۴۲۳ در فهرست آثار ملی ثبت شده است. ( روستای تاریخی باب الحکم )

منابع انگلیسی

برای تعیین موقعیت جغرافیایی، مختصات ثبت‌شده برای آب‌انبار تاریخی باب‌الحکم نیز بررسی شد. مختصات گزارش‌شده برای این اثر حدود 35.1200, 57.5400 است. ( روستای تاریخی باب الحکم )

موقعیت روی نقشه