شهر زنجان

در حدود ۵۰۰ متری جنوبغربی گنبد سلطانیه، بر مسیر سلطانیه به خدابنده، مجموعهای تاریخی قرار گرفته است که از مهمترین یادگارهای دوره ایلخانی در این شهر به شمار میرود. مجموعه چلبی اوغلو شامل بخش آرامگاهی و خانقاهی است و به دلیل پیوند با سنتهای عرفانی و معماری دوره ایلخانان، جایگاه ویژهای در میان آثار تاریخی سلطانیه دارد. این مجموعه که در منابع با نامهای بقعه چلبی اوغلو، آرامگاه شیخ براق بابا و خانقاه چلبی اوغلو نیز شناخته میشود، یکی از دیدنیهای مهم در کنار گنبد سلطانیه است.

پل میر بهاالدین در جنوب شهر زنجان و در ابتدای مسیر زنجان به بیجار، بر روی زنجانرود قرار دارد. این پل تاریخی که با نامهای «پل کهنه» و «پل اژدهاتو» نیز شناخته میشود، از یادگارهای دوره قاجار و یکی از پلهای تاریخی ارزشمند استان زنجان است. پل در سالهای پایانی قرن سیزدهم هجری قمری و در دوره ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد و امروزه در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد.

پل سردار یکی از سه پل روی رودخانه زنجانرود است که در پیرامون شهر زنجان و بر سر راه به تکاب و تخت سلیمان قرار دارد. این یادگار دوره قاجار که نامش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در گویش بومی با نام «قلتوق» شناخته میشود. قلتوق نام روستایی در بخش مرکزی زنجان است که دژی قاجاری نیز دارد.

بازار تاریخی زنجان در مرکز بافت قدیم شهر زنجان قرار دارد و یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی و اقتصادی استان زنجان به شمار میرود. ورودیهای بازار از بخشهایی مانند سبزهمیدان، خیابان سعدی و خیابان امیرکبیر به شبکه بازار و راستههای آن راه پیدا میکنند و مسجد جامع یا مسجد سید نیز در محدوده همین مجموعه قرار دارد. بازار زنجان امروزه علاوه بر ارزش تاریخی و معماری، همچنان بخشی زنده از فعالیت تجاری شهر است.

رختشویخانه زنجان، حمام و مرکز شستوشوی زنان در قلب بافت تاریخی شهر، مکانی با ارزش فرهنگی و تاریخی است که نقش مهمی در زندگی روزمره زنان داشته و نمادی از سنتهای گذشتگان و معماری اصیل منطقه به شمار میرود.

در میان دشت تاریخی سلطانیه در استان زنجان، بنایی عظیم و باشکوه قرار دارد که یکی از مهمترین دستاوردهای معماری ایران در دوره اسلامی محسوب میشود. گنبد سلطانیه آرامگاه سلطان محمد خدابنده معروف به الجایتو، هشتمین پادشاه ایلخانی، بزرگترین گنبد آجری جهان و یکی از ارزشمندترین آثار معماری ایران است.
