کرمان

گنبد جبلیه در بخش شرقی شهر کرمان و در حاشیه بلوار قائم قرار گرفته است. این بنا در محدوده مجموعه جنگل قائم و در نزدیکی دامنه‌های کوه‌های صاحب‌الزمان واقع شده و به دلیل موقعیت خود می‌تواند بخشی از برنامه گردش در شرق و مرکز تاریخی کرمان باشد.

باغ فتح‌آباد که به بیگلربیگی نیز مشهور است، یکی از باغ‌های وسیع و زیبای کویر ایران است که در بخش «اختیارآباد» کرمان جای دارد. باغ فتح‌آباد یادگاری است از دوران پادشاهی قاجار که گفته می ­شود الگویی برای ساخت باغ شاهزاده ماهان بوده است و هم‌اکنون نیز در سایه شهرت باغ شاهزاده ماهان خلوت گزیده است.

داستان آرامگاه شاه نعمت ‌الله ولی با آغاز سده نهم، به سال 808 خورشیدی، یعنی تاریخ درگذشت وی آغاز می‎شود. هنگامی که شاه نعمت‎الله در شهر کرمان درگذشت، پیکرش را در ماهانِ کرمان در باغی به خاک سپردند. سپس به فرمان «سلطان احمدشاه بهمنی»، پادشاه دکن هندوستان که یکی از پیروان و هواخواهان او بود، گنبد و بارگاهی بر گور شاه نعمت ‌الله ساخته شد.

ارگ راین یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی استان کرمان در جنوب‌شرقی ایران است که در جنوب‌غربی شهر راین و در دامنه کوه هزار قرار دارد. این ارگ در فاصله تقریبی ۱۱۰ کیلومتری جنوب کرمان و حدود ۱۰۰ کیلومتری شرق ارگ بم قرار گرفته و یکی از نمونه‌های ارزشمند معماری خشتی ایران به شمار می‌رود.

باغ شاهزاده ماهان یکی از مشهورترین باغ‌های تاریخی ایران است که در نزدیکی شهر ماهان و در دامنه کوه‌های تیگران و جوپار قرار دارد. این باغ در حدود ۳۵ کیلومتری جنوب‌شرقی کرمان و حدود ۴ کیلومتری شهر  ماهان، در مسیر کرمان به بم واقع شده است.

مجموعه گنجعلی‌خان در قلب بافت تاریخی شهر کرمان و در میان بازار قدیمی این شهر قرار دارد و یکی از کامل‌ترین مجموعه‌های شهری به‌جامانده از دوره صفوی در ایران است. این مجموعه در دوره حکومت شاه عباس اول صفوی و به دستور گنجعلی‌خان، حاکم وقت کرمان، ساخته شد و مجموعه‌ای از فضاهای عمومی، مذهبی، تجاری و خدماتی را در کنار یکدیگر قرار داد.

یخدان مویدی یکی از نمونه‌های ارزشمند معماری اقلیمی و هوشمندانه ایران در شهر کرمان است؛ بنایی که در روزگار پیش از ورود فناوری‌های مدرن سرمایشی، وظیفه مهم تولید و نگهداری یخ برای مصرف مردم در تابستان را بر عهده داشت. این سازه تاریخی با گنبد بلند، دیوارهای ضخیم خشتی و ساختاری متناسب با آب‌وهوای گرم و خشک کرمان، نمونه‌ای تماشایی از سازگاری معماری سنتی ایران با شرایط اقلیمی است.

خانه حاج آقا علی یکی از بزرگ‌ ترین و زیبا ترین خانه ‌های خشتی و سنتی جهان در شهر رفسنجان است که حاج آقا علی معروف به زعیم الله رفسنجانی (بزرگ‌ترین تاجر ایرانی آن دوره) در سال 1136 هجری شمسی آن را بنا کرده است. این خانه در گذشته به خانه وقفی شهرت داشته که در ساخت آن، هماهنگی با اقلیم منطقه، قرینه‌ سازی و حفظ تقارن از اصول مد نظر معمار ساختمان بوده است. خانه حاج آقا علی با دیوار چینه ای نسبتاً بلندی محصور گردیده و حالتی درونگرا داشته و از خانه های چهارفصل به شمار می رود.

بادگیر چپقی سیرجان یکی از متفاوت‌ترین نمونه‌های معماری اقلیمی ایران و از آثار شاخص شهر سیرجان در استان کرمان است؛ بنایی که در نگاه نخست به دلیل فرم غیرمعمول خود، تفاوت زیادی با بادگیرهای شناخته‌شده مناطق کویری ایران دارد. این بادگیر بخشی از خانه قدیمی آقا سید علی اصغر رضوی، از پزشکان سیرجان، بوده و در دوره پهلوی ساخته شده است. ویژگی منحصربه‌فرد آن، استفاده از لوله‌هایی با فرم خمیده و چپقی‌شکل است که در کنار یکدیگر مجموعه‌ای متفاوت را بر فراز ساختمان ایجاد کرده‌اند.

روستای میمند یکی از شگفت‌انگیزترین سکونتگاه‌های تاریخی ایران است که در استان کرمان، شهرستان شهربابک و در منطقه‌ای کوهستانی میان شهرهای کرمان، سیرجان و رفسنجان قرار دارد. این روستا به دلیل خانه‌های دستکند و صخره‌ای که در دل کوه کنده شده‌اند، یکی از مهم‌ترین نمونه‌های معماری بومی ایران و جهان به شمار می‌رود. منظر فرهنگی میمند در سال ۲۰۱۵ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و به عنوان نمونه‌ای ارزشمند از رابطه میان انسان و طبیعت شناخته می‌شود.

باغ سنگی یکی از جاذبه‌های استان کرمان و شهر سیرجان است. این محوطه که قبلاً باغی بوده در دهستان بلورد روستای میاندوآب و ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی سیرجان قرار داردو متعلق به درویش خان اسفندیارپور بوده‌است. این باغ به شکل شش ضلعی نامنظم است.