اصفهان
مسجد شیخ لطفالله یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی اصفهان و یکی از چهار بنای اصلی پیرامون میدان نقش جهان است. این مسجد در ضلع شرقی میدان و روبهروی کاخ عالیقاپو قرار دارد و به دلیل گنبد کمنظیر، کاشیکاریهای ظریف، محراب نفیس و طراحی متفاوت خود، جایگاه ویژهای در معماری دوره صفوی دارد.
مدرسه چهارباغ اصفهان که با نامهای «مدرسه سلطانی» و «مدرسه مادرشاه» نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین بناهای تاریخی دوره صفوی در اصفهان است. این بنا در محور تاریخی چهارباغ عباسی قرار گرفته و به دلیل معماری چهارایوانی، کاشیکاریهای نفیس، گنبد و منارههای باشکوه، حیاط مرکزی و حجرههای پیرامون آن، جایگاه ویژهای در میان بناهای تاریخی اصفهان دارد.
مسجد امام اصفهان یکی از برجستهترین بناهای دوره صفوی و یکی از مهمترین آثار معماری ایران در میدان نقش جهان است. این مسجد در ضلع جنوبی میدان قرار گرفته و در کنار مسجد شیخ لطفالله، کاخ عالیقاپو و سردر قیصریه، یکی از چهار عنصر اصلی مجموعه تاریخی میدان نقش جهان را شکل میدهد.
عالیقاپو یکی از چهار بنای اصلی میدان نقش جهان اصفهان است که هر یک در چهار ضلع این میدان قرار دارند. بنایی که با سه سازه دیگر متفاوت است. عالیقاپو نه مسجد است و نه سردر بازار بلکه ایوانی بزرگ و ستوندار است که شاه صفوی از روی آن به تماشای بازی چوگان در میدان نقش جهان مینشست.
سیوسهپل یکی از مشهورترین بناهای تاریخی اصفهان و از شناختهشدهترین پلهای تاریخی ایران است که بر روی زایندهرود ساخته شده و دو سوی خیابان تاریخی چهارباغ را به یکدیگر متصل میکند. این پل در دوره صفوی و در زمان شاه عباس اول ساخته شد و نام آن با «اللهوردیخان»، سردار نامدار صفوی و بانی ساخت پل، پیوند خورده است.
کاخ چهلستون یکی از مشهورترین بناهای تاریخی اصفهان و از مهمترین یادگارهای دوره صفوی است که در میان باغی ایرانی در نزدیکی میدان نقش جهان و محور تاریخی چهارباغ قرار گرفته است. این مجموعه در دورهای ساخته و توسعه یافت که اصفهان به پایتخت ایران تبدیل شده بود و باغها، کاخها و بناهای حکومتی جدید در ساختار شهر شکل میگرفتند.
شهر زیرزمینی نوشآباد که با نام «اویی» یا «اوئی» شناخته میشود، یکی از شگفتانگیزترین سازههای دستکند ایران است که در زیر بافت تاریخی شهر نوشآباد، از توابع شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد. این مجموعه در زیر سطح زمین ساخته شده و بخشهایی از آن در محدوده مجموعه تاریخی آبانبار چالهسی قرار گرفته است.
خانه سوکیاس یکی از خانههای تاریخی و کمتر شناختهشده محله جلفای اصفهان است؛ بنایی که اهمیت آن تنها به قدمت و معماری دوره صفوی محدود نمیشود و از نمونههای ارزشمند همزیستی و تعامل فرهنگی میان جامعه ارمنی جلفا و فرهنگ معماری اصفهان در دوره صفویه به شمار میرود. در این خانه، معماری سنتی اصفهان با نیازهای فرهنگی و مذهبی ساکنان ارمنی درهم آمیخته و نتیجه آن بنایی است که در عین شباهت به خانههای تاریخی اصفهان، ویژگیهای خاص خود را حفظ کرده است.
بازار فرش اصفهان یکی از بخشهای تاریخی بازار پیرامون میدان نقش جهان است؛ بازاری که برای علاقهمندان به فرش دستبافت تنها یک مرکز خرید نیست، بلکه مجموعهای زنده از تاریخ، هنر، تجارت و فرهنگ قالی ایرانی به شمار میرود. اگر میخواهید در یک مکان با نمونههایی از فرشهای مناطق مختلف ایران آشنا شوید، با شیوههای تولید و مرمت قالی آشنا شوید و از نزدیک با استادکاران و تاجران قدیمی این هنر گفتوگو کنید، بازار فرش اصفهان یکی از بهترین گزینهها در شهر است.
کلیسای وانک یا آمناپرکیچ یکی از مهمترین بناهای تاریخی و مذهبی ارامنه ایران و شاخصترین جاذبه تاریخی محله جلفای نو در اصفهان است. این کلیسا که با نام «کلیسای نجاتدهنده مقدس» نیز شناخته میشود، در دوره صفوی و در پی استقرار ارامنه جلفا در اصفهان شکل گرفت و به تدریج به مرکز مذهبی، فرهنگی، آموزشی و هنری جامعه ارمنی شهر تبدیل شد. ارزش وانک تنها به ساختمان کلیسا محدود نیست؛
عمارت تاریخی کاخ هشت بهشت نمونهای است از کاخ های محل سکونت آخرین سلاطین دوره صفویه و در گذشته به زیباترین کاخ عالم مشهور بوده است. باغ وسیعی که عمارت درآن واقع شده است جزئی از باغ بزرگ نقش جهان به نام باغ بلبل بوده است که به دستور شاه اسماعیل اول احداث گردید. این بنا در تاریخ 1080هـ.ق ساخته شده و نام های دیگر آن هشت به هشت، هشت در بهشت و باغ بلبل است.
پل خواجو یکی از مشهورترین بناهای تاریخی اصفهان و از برجستهترین آثار معماری دوره صفوی است که بر روی رودخانه زایندهرود ساخته شده است. این پل در دوره شاه عباس دوم صفوی و در حدود سال ۱۰۶۰ هجری قمری ساخته شد و از همان ابتدا تنها یک مسیر ارتباطی برای عبور از رودخانه نبود؛ بلکه مجموعهای از کارکردهای عمرانی، معماری، تفریحی و اجتماعی را در خود جای داده بود.
روستای قِهی روستایی در ۸۰ کیلومتری شرق اصفهان و ۳۵ کیلومتری شهرستان ورزنه و از توابع شهرستان جلگه شهرستان اصفهان قراردارد .روستای تاریخی قهی در تاریخ ۲۳ مهر ۱۳۸۴ با شماره ثبت ۱۳۶۰۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نام این روستا که براساس روایات متعلق به دورههای قبل از اسلام و در واقع به نام کهی بوده به معنای جای پست مقابل واژه کوهپایهاست. باستانشناسان معتقدند مسجد جامع قهی پیش از اسلام آتشکده زرتشتیان بودهاست.
مهرجان یکی از روستاهای تاریخی شهرستان خور و بیابانک در شرق استان اصفهان است که در حدود ۳۵ تا ۳۶ کیلومتری جنوبشرقی شهر خور قرار دارد. این روستا در حاشیه کویر و در منطقهای خشک و کمآب شکل گرفته و بخش مهمی از ساختار تاریخی و شیوه زندگی مردم آن با قنات، کشاورزی، نخلستان و راههای ارتباطی کویری پیوند داشته است. در منابع محلی، نام قدیمی روستا «مهرگان» و در گویش مردم «مهرگون» ذکر شده است.
روستای ایراج یکی از روستاهای تاریخی و ییلاقی شهرستان خور و بیابانک در استان اصفهان است که در دامنه کوهی کمارتفاع و در میان چشماندازهای کویری منطقه قرار گرفته است. این روستا در حدود ۳۰ کیلومتری جنوب شهر خور واقع شده و به دلیل موقعیت طبیعی، پیشینه تاریخی و آثار ارزشمند خود، یکی از مقاصد روستایی قابل توجه در شرق استان اصفهان به شمار میرود.
قارنه روستای کوچکی است که در فاصله ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان اصفهان واقع در پناه گاه حیات وحش (پارک ملی) کلاه قاضی واقع شده است. به دلیل قرار گرفتن کوه قارنه در غرب روستا آب و هوای این روستا خنکتر و مرطوبتر از روستاهای مجاور خود میباشد. آخرین روستای براآن جنوبی و دروازه ورودی منطقه جرقویه است.
در میان دامنههای کوه کرکس و درهای سرسبز در استان اصفهان، روستایی قرار دارد که به دلیل رنگ سرخ خانهها، معماری پلکانی و فرهنگ کهن خود به یکی از شناختهشدهترین مقاصد گردشگری ایران تبدیل شده است؛ روستای ابیانه.