فرهنگ و آدابورسوم
تاجیکستان از دیرباز محل برخورد دينها و مذاهب گوناگون بوده است. این سرزمین با فرهنگهای چین، ایران و... همسایه بوده و جریانهای دینی و فرهنگی آنها این جمهوری را تحت تاثیر خود قرار داده است. امروزه دین بیشتر مردم این منطقه سنّی و از شاخه حنفی است و ابوحنیفه را به عنوان امام اعظم میشناسند. گروه کوچکی از شیعیان اسماعیلی در کوههای پامیر در منطقه بدخشان زندگی میكنند. اقلّیّتهای مسیحی، زرتشتی و کلیمی نيز در این کشور زندگی میكنند.
این مقاله به معرفی 23 مورد از بهترین جاذبههای گردشگری شهر رم میپردازد که بازدید از آنها تجربهای بینظیر از تاریخ، فرهنگ و زیباییهای این شهر تاریخی را ارائه میکند و فرصتی مناسب برای برنامهریزی سفری خاطرهانگیز فراهم میکند.
پاکستان کشوری ناشناخته است که خیرهکنندهترین و منحصر به فردترین مقاصد گردشگری برای کاوش را دارد. چه به دنبال ماجراجویی باشید یا صرفا دنبال یک استراحت آرام، در پاکستان متناسب با سلیقه شما، یک مقصد گردشگری وجود دارد. از قلههای پوشیده از برف هیمالیا گرفته تا درههای سرسبز در سوات، بهترین و زیباترین و رویاییترین مکانها برای بازدید در دسترس شما هستند. در این نوشتار 10 مقصد برتر و محبوب این کشور معرفی میشود.
ناحیه جبار رسولاف یکی از نواحی ولایت سغد در شمال تاجیکستان است و مرکز آن امروز شهرک مهرآباد نام دارد. این همان منطقهای است که در منابع قدیمی سفرهای ناز با نام «رسولاف به مرکزیت پرولتار» معرفی شده بود. نام «پرولتار» دیگر نام رسمی مرکز ناحیه نیست و از سال ۲۰۱۶ به مهرآباد تغییر کرده است.
کانیبادام در شرق ولایت سغد و در بخش تاجیکی دره فرغانه قرار دارد. اهمیت این شهر فقط به موقعیت مرزی و کشاورزی آن محدود نیست؛ مدرسههای تاریخی، مناره، آرامگاهها، موزه محلی و قرار گرفتن در محور خجند–اسفره–مرز ازبکستان، کانیبادام را به یکی از مقصدهای کمترشناختهشده شمال تاجیکستان تبدیل کرده است.
ویتنام کشور زیباییهاست. میتوانید از ارتفاعات بالا بروید و یا در آبهای همیشه آبی آن غواصی کنید. خود را در فرهنگ بومی مرد غوطهور کنید یا بر روی شن و ماسههای سواحل زیبا قدم بزنید با اطمینان از اینکه در پایان روز یک وعده غذایی فوقالعاده در انتظار شماست. ویتنام یک بهشت است با این وجود قبل از رفتن به آنجا و به خاطر جلوگیری از مشکلات نکات مهم زیر را مطالعه کنید.
شهری توس یکی از ناحیههای جنوبغربی ولایت ختلان در تاجیکستان است. آمار رسمی، جمعیت آن را در ۱ ژانویه ۲۰۲۵ برابر با ۱۴۷٫۱ هزار نفر و مساحت آن را حدود ۱٫۵ هزار کیلومتر مربع ثبت میکند. در مجموعه آماری ۲۰۲۵، مرکز شهری با عنوان شهرک توس (شهریتوس) آمده و ۱۸٫۵ هزار نفر جمعیت دارد. مهمترین جاذبه تاریخی تأییدشده داخل ناحیه، مجموعه خواجهمشهد است؛ در مقابل، چهلوچهارچشمه برخلاف متن قدیمی در ناحیه همسایه ناصرخسرو قرار دارد.
سفر انسان را به یک فرد بهتر تبدیل میکند. یعنی اثرات سفر به نظر من همیشه مثبت هست. اگر خودم را بخواهم مقایسه کنم، باید بگویم که سفر من را خیلی تغییر داده است. اعتماد به نفس بیشتری دارم و میدانم که از پس هر کاری بر میآیم. به این به این دلیل است که آدمی وقتی به سفر میرود، خود را از منطقه امن و راحتی که در آن قرار دارد خارج میکند. اینجاست که میتوانید خود را سبک سنگین کرده و بفهمید به عنوان یک فرد، چه کسی هستید؟ به عبارت ساده، شما خیلی عالیتر از قبل هستید.
سامانی (به تاجیکی: Сомонӣ) نام یکای پول کشور تاجیکستان است که از ۳۰ اکتبر سال ۲۰۰۰ یکای پول رسمی آن کشور اعلام و جایگزین روبل تاجیکستان شد. دولت تاجیکستان برای بزرگداشت خاندان سامانیان، نام پول رایج خود را «سامانی» گذارده است. هر هزار روبل تاجیکستانی برابر با یک سامانی قرار داده شد. بر روی اسکناسهای سامانی چهره برخی از مشاهیر مشترک ایران و تاجیکستان نقش بسته است.
تاریخ تاجیکستان را نمیتوان فقط از زمان تشکیل جمهوری امروزی آغاز کرد. سرزمین کنونی تاجیکستان بخشی از حوزههای تاریخی سغد، باختر، تخارستان، ختلان و پامیر بوده و در مسیر پیوندهای فرهنگی و تجاری آسیای مرکزی قرار داشته است. محوطه سرزم نشان میدهد که سکونت، کشاورزی، فلزکاری و مبادلات دوربرد در این جغرافیا دستکم از هزاره چهارم پیش از میلاد سابقه داشته است.
تاجیکستان کشوری فارسی زبان است، که مردم آن به گویش فارسی تاجیکی سخن میگویند. اکنون در این کشور از خط استاندارد شدهٔ سیریلیک برای نگارش زبان فارسی استفاده میکنند، در حالی که دو کشور دیگر فارسی زبان یعنی ایران و افغانستان از خط فارسی استفاده میکنند، که بیش از هزار سال است، برای نگارش زبان فارسی استفاده میشود.
الفبای سیریلیک که عمدتاً در روسیه و برخی از کشورهای اروپای شرقی استفاده میشد، پس از تأسيس دولت شوروی در دهه 1920 در قلمرو آسیای میانه نیز رواج یافت. به این ترتیب، فارسی زبانان آسیای میانه به جای استفاده از الفبای فارسی، در نوشتههای خود حروف سیریلیک را به کار گرفتند. در تاجیکستان که بیشتر مردم به زبان فارسی سخن میگویند، الفبای سیریلیک به الفبای زبان تاجیکی معروف است.
استفاده از لباسهای اروپایی در بین مردم تاجیک پس از سلطه روسها بر آسیای میانه از اواخر قرن نوزدهم رایج شد و نامهای بسیاری برای پوشاکهای نو وارد زبان نوشتاری مردم شد؛ واژههایی مثل کاستیوم(کت) بریوک(شلوار) پلتا(پالتو) و پلش(بارانی).
درّه یغناب تقریبا از 150 كیلومتری شمال پایتخت تاجیكستان (شهر دوشنبه) شروع میشود. درّه كمی قبل از گذرگاه انزاب شروع شده و حدود 60 كیلومتر طول دارد. درّه توسط رودخانههای كومبیل و برزنگا شكل گرفته كه از یخچالهای طبیعی تقاطع كوهستانی تاكعلی سرچشمه میگیرد. انشعابات رودخانههای یغناب به رودخانه زرافشان جاری میشود و محدودهی زرافشان را از محدوده حصار جدا میكند. قسمت بالایی درّه به دلیل چمنزارهای باشكوه به دامنه كوههای آلپ مشهور میباشد.
اگر بخواهیم ردپایی از ایران که در ازبکستان باقی ماندهاست را نام ببریم، بیشک باید به میدان ریگستان اشاره کنیم. میدان ریگستان قلب شهر سمرقند و از باشکوهترین جاهای دیدنی ازبکستان است. معماری ایرانی منحصربهفرد ساختمانهای اطراف این میدان، بعدها در بناهای مشهوری مثل تاج محل هندوستان، مسجد سنپترزبورگ روسیه و میدان نقش جهان اصفهان نیز استفاده شد. پ
چین با تکمیل مرتفعترین راهآهن جهان، راهآهن چینگهای - تبت، بر بام جهان، تاریخ ساخت راهآهن جهان را بازنویسی کرد. پس از خواندن حقایق کلیدی زیر در مورد راه آهن چینگهای - تبت، متقاعد خواهید شد که این راه آهن شایسته نام خود به عنوان یک شگفتی جهان ساخته دست بشر است.
مجتمع حضرتبابا در قسمت شمال شرقی دهكده چهاركوه كنونی واقع شده و شامل ساختمانهای مذهبی متعدّدی است كه در امتداد يكديگر و روبروی آرامگاه يك روحانی قرار گرفته است. جمعيّت محلّی روحانی را هستی پادشاه يا هستی امير يا امير حمزه صاحبقران مینامند.(صاحبقران به معنی استاد و منظومهی ستاره خوش يمن میباشد.)
مجتمع معماری تاريخی حضرت شاه در بخش قديمی شهر استروشن واقع شده كه متشكل از 3 ساختار مذهبی است. آرامگاه حضرت شاه، آرامگاه خدايار ولعمی و مسجد حضرت شاه و(همچنين مسجد نمازگاه) كه به شكل نيم دايرهای اطراف يك چشمه آب چيده شدهاند. حضرت شاه نام روحانی است كه در آنجا تدفين شده. طبق افسانههای شفاهی وی برادر كاظم بن عباس است كه به طور فرضی در قرن يازدهم در مجتمع شاه زند سمرقند تدفين شده و عموزادهی حضرت محمّد(ص) میباشد.
مجتمع شیخ مصلحالدین در مرکز تاریخی خجند یکی از مهمترین مجموعههای مذهبی و معماری شهر است. هسته آرامگاهی مجموعه در طول چند سده دگرگون شده و یونسکو در پرونده پیشنهادی کریدور فرغانه–سیردریا، بنای موجود را مجموعهای متعلق به سدههای چهاردهم تا شانزدهم معرفی میکند. زیارتخانه، گورخانه گنبددار، سنگقبر چوبی منبتکاریشده، مسجد جامع و مناره از عناصر شاخص آن هستند.
خجند دوّمين شهر بزرگ تاجيكستان میباشد، كه در شمال كشور واقع شده است، يكی از قديمیترين شهرهای تاجيكستان كه حدود 2300 سال قبل در طول دوران الكساندر بزرگ تأسيس شد. طبق گفته تاريخ نويسان يونانی در سال 329 قبل از ميلاد مسيح، الكساندر بزرگ قلعهای بر روی رودخانه تانايس يا ياكسارت (سيحون امروزی) بنا كرد، و با آن مرز طبيعی امپراطوری خود را مشخّص كرد. وی آن را به نام خود ناميد و آن را با جنگجويان يونانی و جمعيّت محلّی سكنی داد.
نقاط مهم اکوتوریسم هند: هامپی، کرالا و آندرا پرادش را کاوش کنید. یاد بگیرید که چگونه مسئولانه سفر کنید و با اکوتوریسم در هند تأثیر مثبت بگذارید. اکوتوریسم در هند دیدارهای قابل توجهی را ارائه میدهد و تغییرات سازندهای را در سیاره ما به ارمغان میآورد. از تدریس در کوتایام، کمک به مزارع در داکشینا کانادا، یا زندگی در یک مرکز جامع در کارنال، راههای زیادی برای کشف هند و ایجاد تفاوت زیستمحیطی وجود دارد.
واژه اکوتوریسم این روزها بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد. اما اکوتوریسم چیست؟ چرا مهم است؟ و کجا میتوانید این مقاصد اکوتوریسم را پیدا کنید؟ در طول سالهای آینده، احتمالاً بیشتر و بیشتر در مورد اکوتوریسم خواهید شنید. مطمئن نیستید که واقعا به چه معناست؟ بیایید آن را روشن کنیم! انجمن بینالمللی اکوتوریسم آن را چنین تعریف میکند: "سفر مسئولانه به مناطق طبیعی که محیط زیست را حفظ میکند، رفاه مردم محلی را حفظ میکند، و شامل تفسیر و آموزش میشود.
در كنار رود زرافشان، در قسمت پايان دهِ ويشب، واقع در ولايت سغد تاجيكستان مزار مباركي وجود دارد كه مردم آن را منسوب به عارف نامآور و آفتاب عالم عرفان شمسالدّين تبريزی میدانند. اين روستا حدوداً 200 كيلومتر تا شهر دوشنبه پايتخت تاجيكستان و 250 كيلومتر تا شهر سمرقند فاصله دارد. مردم روستای ويشب و روستاهای اطراف تمامی مراسم و سنّتهای مذهبی خود را در اين مزار انجام میدهند.
کوهستان افسانهای لعل در سمت چپ درّهای به همین نام در شمال سراشیبیهای رشته کوه لعل و در سمت راست رودخانهی پنج و در بین راه بین خاروغ و ايشكاشيم واقع شده است. لازم است شما از جادهی اصلی به سمت چپ بچرخید و از سربالايیهای کوهستان به سمت روستای كوه لعل که 200 متر بالاتر از رودخانهی پنج واقع شده است، بالا بروید. تقریباً 8 کیلومتری بعد از روستا و بعد از چندین پیچ در جاده به کوهستان لعل میرسید.
لازوريت يا همان سنگ لاجورد يا لاژورد نام دیگر این سنگ معدنی است که طیف متنوعی از نیلی، بنفش، آبی گلگندم یا سبزآبی دارد. منابع محدودی از این سنگ در جهان وجود دارد. در افغانستان، تاجیکستان، روسیه و شیلی معادني از اين سنگ پيدا شده است. بهترین سنگهای نیلی فقط در پامیر غربی و افغانستان استخراج میشود و بسیار نادر است. نمونههای لاجورد معمولاً به علّت ناخالصی خالدار یا راهراه هستند. کریستالهای پریت طلایی، پریت سولفوریک این سنگ را به نحو خاصی زیبا میسازد.
نووارا الیا شهری کوهستانی در استان مرکزی سریلانکاست که در ارتفاع حدود ۱۸۶۸ متر قرار دارد و با آبوهوای خنک، مزارع چای، معماری بهجامانده از دوره استعمار بریتانیا و جاذبههای طبیعی پیرامون شناخته میشود. بلندترین کوه سریلانکا، پیدوروتالاگالا، در نزدیکی شهر قرار دارد. برای سفر، بهتر است اطلاعات قدیمی درباره قیمت بلیت، کرایه حملونقل و ساعات فعالیت جاذبهها را کنار بگذارید و دادههای روز هر مجموعه را بررسی کنید.
شاید اطلاع داشته باشید که سریلانکا یکی از بزرگترین تولید کنندگان چای دنیا محسوب میشود، به همین دلیل در این کشور تعداد زیادی مزرعه چای وجود دارد. تماشای مزارع چای همراه با کارخانههای تولید چای در سفر به این کشور کاری بسیار لذت بخش است. مزرعه چای گیراگاما دقیقا در خروجی شهر کندی واقع شده و همچنین شامل کارخانه تولید چای و تپههای چایکاری شده از چای سبز گرفته تا ارلگری است.
این مجسمه عظیم یکی دیگر از جاذبههایی دیدنی شهر کندی محسوب میشود که بازدید از آن را نباید از دست بدهید. این مجسمه حدودا ۲۷ متر ارتفاع دارد و از اکثر نقاط شهر دیده میشود. برای رسیدن به این مجسمه باید از چندین پله بالا بروید و و از این قسمت می توانید دریاچه کندی، کارخانه چای و استادیوم فوتبال را به راحتی ببینید. میتوان گفت این جاذبه جزو قابل توجهترین آثار مذهبی شهر کندی در میان اهالی و توریستها است. همچنین این منطقه در هنگام شب زیباتر میشود.
از جاذبههای زیبای شهر کندی میتوان به دریاچه کندی اشاره کرد که به صورت مصنوعی در وسط شهر ساخته شده است. این دریاچه در سال ۱۸۰۷ در کنار معبد دندان مقدس به صورت حفاظت شده ساخته شده، به طوری که ماهیگیری در آن ممنوع است. دریاچه کندی توسط آخرین پادشاه سریلانکا به نام ویکراما راجاسین ساخته شده است که با نام اقیانوس شیری نیز یاد میشود.
در این معبد، دندان مقدس بودا نگهداری میشود و همواره در میان بوداییان سریلانکا و جهان از اهمیت زیادی برخودار است. این معبد در سال ۱۵۹۳ میلادی توسط یکی از پادشاهان سریلانکا ساخته شده و سپس چندین بنا به آن اضافه گردیده است. این معبد جزو مکانهای مقدس در کندی محسوب میشود؛ معبدی با سقف طلایی که محل قرار گرفتن دندان بودا است. خود معبد دندان نیز در مجموعه قصر سلطنتی واقع شده و از چندین معبد و موزه تشکیل شده است.
این پارک بینظیر در خط ساحلی شهر کلمبو قرار دارد و در زمانهای قدیم به عنوان مکانی برای برگزاری مسابقات سوارکاری، فوتبال، راگبی و تنیس استفاده میگردیده است، ولی امروزه با تغییر کاربری برای تفریح و گذران وقت استفاده میشود که میتوانید چشم انداز زیبایی از اقیانوس هند را تماشا کنید یا از طلوع و غروب زیبای خورشید در این پارک لذت ببرید. گردشگران در هنگام بازدید از این پارک سیر نمیشوند و در سفرهای بعدیشان نیز به بازدید از این پارک علاقه نشان میدهند.
این معبد زیبا در دوران پرتغالی ها ساخته شده و جزو قدیمی ترین معبدهای شهر کلمبو به شمار می رود. این مکان به خدای جنگ اسکندا اختصاص دارد و در واقع نقطه شروع جشنواره سالانه هندو هاست. ساختمان اصلی این معبد به عنوان نمادی برای خدایان و الهه ها تزئین شده است و در داخل این معبد نیز چندین زیارتگاه به نام های شیوا و گانشا وجود دارد. در هنگام سفرتان به شهر کلمبو بازدید از معبد سریلانکا سری کایلا واساناتار با شکوه را از دست ندهید.
معبد گانگارامایا، معبدی بودایی در شهر کلمبو سریلانکا واقع شده است. میتوان گفت یکی از بهترین جاذبههای گردشگری در شهر کلمبو همین معبد بودایی است. لذت تماشای معماری معابد بودایی و اعمال دینی که در آن ها انجام میگیرد به شناخت میراث دوهزار ساله دین بودایی کمک میکند، شاید برایتان جالب باشد که امروزه بیش از پانصد میلیون بودایی در کره زمین زندگی می کنند.
مسجد سرخ کلمبو با معماری زیبا جزو جاذبههای گردشگری شهر به شمار میرود. این مسجد علاوه بر معماری شگفت انگیز دارای قدمت زیادی است و تاریخچه ساخت مسجد سرخ کلمبو به سال ۱۹۰۸ بر میگردد که توسط هندی های مسلمان ساخته شده است؛ هندیهای میخواستند در هنگام تجارت کشور در کشور سریلانکا مکانی برای عبادت داشته باشند. ساخت بنای اصلی این مسجد فقط یک سال طول کشید و در طی سالیان بعد مورد استفاده خیلی از دریانوردان نیز قرار گرفت.
آرامگاه میر سید علی همدانی در میدان اسماعیل سامانیِ کولاب، از مهمترین زیارتگاههای فرهنگی و صوفیانه جنوب تاجیکستان است. میر سید علی همدانی، مشهور به شاه همدان و امیرکبیر، عارف و نویسنده کبروی قرن هشتم هجری بود؛ در ۱۲ رجب ۷۱۴ قمری، برابر با ۱۳۱۴ میلادی، در همدان زاده شد و در ۷۸۶ قمری، برابر با ۱۳۸۴ یا اوایل ۱۳۸۵ میلادی، در مسیر سفر و در حوالی کنر درگذشت. پیکر او سپس به ختلان، در محدوده کولاب امروزی، منتقل و دفن شد.
آرامگاه چهاربکر یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی و مذهبی اطراف بخارا در ازبکستان است؛ مجموعهای آرام و متفاوت که در روستای سومیتان، در فاصلهای حدود چند کیلومتری از مرکز تاریخی بخارا قرار دارد. این مجموعه در طول قرنها پیرامون آرامگاه شخصیتهای مذهبی و خاندانهای بانفوذ بخارا شکل گرفته و امروزه یکی از ارزشمندترین نمونههای معماری آرامگاهی آسیای مرکزی به شمار میرود. چهاربکر را گاهی «شهر مردگان» نیز مینامند؛ عنوانی که به گستردگی گورستان، حیاطهای آرامگاهی و فضای معنوی آن اشاره دارد.