فرهنگ و آدابورسوم
خسته قاسم، شاعری نامدار و عارفی وارسته، در سال 1081 هجری شمسی در روستای تیکمه داش، واقع در 78 کیلومتری تبریز، دیده به جهان گشود. او دوران کودکی خود را در میان طبیعت بکر و مردمان ساده و صمیمی این روستا گذراند و در مکتبخانه ملا به فراگیری علوم سنتی پرداخت.
در قلب شهر رشت، خانه میرزا کوچک خان جنگلی، گویی رازهای نهضت جنگل را در دل خود نهفته است. این خانه که قدمت آن به بیش از 200 سال میرسد، نه تنها از نظر تاریخی و سیاسی، بلکه از نظر شناخت معماری بومی منطقه نیز حائز اهمیت است.
در انتهای خیابان امام آذرشهر، در ساحل شمالی رودخانه دهخوارقان، گورستانی تاریخی به نام یوواداغی یا دوواداغی (و به روایتی مصلی داغی) واقع شده است. این تپه که پوشیده از الواح و سنگ نبشتههای قبور است، رازهای بسیاری از سدههای گذشته را در دل خود جای داده است.
در دوران اطلاعات فراوان و در زمانی که انسان تلاش میکند دستاوردها و پیامهای خود را برای نسلهای آینده حفظ کند، از ابزارهای جالبی استفاده میکند. اما در قدیم، انسان با استفاده از ابزارهای ساده، نقوش ابتدایی را بر روی دیوارههای غارها و صخرهها حک کرد میکرده است. در واقع، هر دوی این ابزارها و سنگ نگارهها در اصل یک ایده و تفکر را نشان میدهند. هدف انسان از ایجاد این ابزارها و سنگ نگارهها، جاودانه شدن و باقی ماندن در دنیای فرهنگی و روایت ایدهها و آرمانهای بیپایان است.
آرامگاه مختومقلی گلستان در شهرستان مراوهتپه واقع شده است. این بنا در دوره قاجار و پهلوی ساخته شده است. مخدومقلی شاعر ملی ترکمنهاست و در سال 1169 یا 1176 هجری قمری درگذشت. آرامگاه مختومقلی در تاریخ 20 اردیبهشت 1378 با حضور صفرمراد نیازوف و عطاالله مهاجرانی افتتاح شد. هر سال در روز میلاد این شاعر برجسته مراسمی در کنار این آرامگاه برگزار میشود.
برج کبوتر اژیه متعلق به دوره قاجار است و در تاریخ ۲۰ اسفند ۱۳۸۵ با شماره ثبت ۱۸۱۰۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است. اژیه یکی از شهرهای حومه زاینده رود و در ۷۵ کیلومتری جنوب شرقی اصفهان قرار دارد. یکی از ویژگی های برج های کبوتر در حومه زاینده رود، قدمت بعضی از آنها که به چند صد سال می رسد، است.
آب انبارها، مخازن سرپوشیدهای هستند که در عمق زمین ساخته میشوند و برای ذخیره آب آشامیدنی مردم استفاده میشوند. این آب انبارها از آب قنات پر میشوند و به عنوان یکی از ویژگیهای منحصر به فرد معماری مناطق خشک و کویری شناخته میشوند.
خراسان رضوی فقط مقصد زیارتی مشهد نیست. از روستاهای پلکانی اطراف طرقبه و شاندیز تا رادکان، نیشابور، خواف و نشتیفان، گناباد و ریاب، بردسکن، کاشمر، کلات و دهها مسیر روستایی دیگر، اقامتگاههای بومگردی امکان تجربه معماری بومی، غذای محلی، کشاورزی، صنایعدستی و زندگی روستایی را فراهم میکنند.
چیانگمای که به «رز شمال» نیز معروف است، شهری فریبنده در منطقه کوهستانی شمال تایلند است. چیانگمای با تاریخ غنی و فرهنگ پر جنب و جوش خود سفری جذاب به گذشته ارائه میدهد و در عین حال پیشرفتهای مدرن را نیز به نمایش میگذارد. هدف این نوشتار بررسی اهمیت تاریخی و گنجینههای فرهنگی این شهر باشکوه است و نشانههای باستانی، سنتهای مذهبی، هنرهای سنتی و صنایع دستی و جشنوارههای پر جنب و جوشی را که در خیابانهای آن روح میبخشد، در هم میپیوندد.
کنیا از منظر فرهنگی بسیار جذاب است زیرا خانه بیش از 20 گروه فرهنگی مختلف است که به بیش از 40 قبیله جداگانه تقسیم میشوند و شما با رزرو تور گردشگری کنیا میتوانید از این تنوع فرهنگی کمنظیر بهرهمند شوید. مناطق مختلف سنتها و آیینهای کاملاً متفاوتی دارند، که چشمانداز فرهنگی را بهطور غیرمعمول پیچیده اما کاملاً ارزشمند میسازد. تقویم کنیا مملو از رویدادها و جشنهایی است که هر یک جنبه خاصی از زندگی کنیایی را به نمایش میگذارد.
مردم کوشی اقلیتی کوچک از جمعیت کنیا را تشکیل میدهند. آنها به زبانهای متعلق به خانواده افروآسیایی صحبت میکنند و در اصل از اتیوپی و سومالی آمدهاند. با این حال، برخی از قبیلههای قومی بزرگ سومالی بومی منطقهای هستند که در کنیا به نام NFD شناخته میشد. این افراد اهل سومالی نیستند، اما قومیتی مشابه اکثریت در سومالی دارند. تقریباً به طور کامل اسلام را پذیرفتهاند. کوشیها در شمالیترین استان شمال شرقی، که با سومالی هم مرز است، متمرکز شدهاند.
کالنجین گروهی از قبایل بومی آفریقای شرقی هستند که عمدتاً در استان دره ریفت در کنیا و دامنههای شرقی کوه الگون در اوگاندا ساکن هستند. تعداد آنها در سرشماری کنیا در سال 2019 به 6.358.113 نفر و بر اساس سرشماری سال 2014 در اوگاندا به 273.839 نفر میرسد که عمدتاً در مناطق Kapchorwa ، Kween و Bukwo هستند. کالنجین به 11 قبیله از نظر فرهنگی و زبانی مرتبط تقسیم شده است: کیپسگیس، ناندی، پوکوتس، ساباوت، کیو، توگن، ماراکوت، اوگیک، تریک و سنگور. مردم کالنجین به زبانهای ناندی-مارکوتا صحبت میکند.
تورکانا، مردمی ساکن در پهنه خشک و شنی شمال غربی کنیا، از دریاچه رودولف (دریاچه تورکانا) تا مرز اوگاندا. تورکانا به یک زبان نیلوت شرقی از خانواده زبانهای نیلوصحرا صحبت میکنند. زبان آنها شباهت زیادی به زبان تسو دارد. آنها ظاهراً حدود 200 سال پیش از منطقهای که اکنون در شمال شرقی اوگاندا قرار دارد، به سرزمین کنونی خود نقل مکان کردهاند، جایی که جی و کریمجونگ هنوز در آن نزدیک هستند. تورکانا دامداران سرسختی هستند که برایشان نام میگذارند، آواز میخوانند و با پشتکار از آنها مراقبت میکنند.
سامبورو مردمی نیلوتیک در شمال مرکزی کنیا هستند. سامبورو دامداران نیمه عشایری هستند که عمدتاً گاو گله میکنند اما گوسفند، بز و شتر نیز نگهداری میکنند. نامی که آنها برای خود استفاده میکنند Lokop یا Loikop است. سامبورو به گویش سامبوروی زبان ماا که یک زبان نیلوتیک است صحبت میکند. زبان ماآ نیز توسط 22 قبیله دیگر از جامعه ماآ صحبت میشود که به نام ماسایی شناخته میشود. پارکهای بازی بسیاری در این منطقه وجود دارد که یکی از شناخته شدهترین آنها، ذخیره گاه ملی سامبورو است.
ماساییها (سواحیلی: Wamasai) یک گروه قومی نیلوتیک هستند که در شمال، مرکز و جنوب کنیا و شمال تانزانیا ساکن هستند. آنها به دلیل اقامت در نزدیکی پارکهای سافاری دریاچههای بزرگ آفریقا و آداب و رسوم و لباسهای متمایزشان در میان شناخته شدهترین جمعیتهای محلی در سطح بینالمللی هستند. ماساییها به زبان ماا (ɔl Maa) صحبت میکنند، یکی از اعضای خانواده زبانهای نیلوتیک که به زبانهای دینکا، کالنجین و نوئر مربوط میشود.
لو که جولوو یا کاویروندو نیز نامیده میشود، مردمی هستند که در میان چندین قوم بانتو زبان در کشور هموار نزدیک دریاچه ویکتوریا در غرب کنیا و شمال تانزانیا زندگی میکنند. با بیش از چهار میلیون جمعیت، لوها چهارمین گروه قومی بزرگ در کنیا (حدود یک دهم جمعیت) پس از کیکویوها (که در سالهای اول پس از استقلال کنیا با آنها قدرت سیاسی مشترک داشتند) ، لوهیا و کالنجین.
میجیکیندا (“نه قبیله”) گروهی از 9 گروه قومی بانتو هستند که در سواحل کنیا، بین رودخانههای ساباکی و اومبا، در منطقهای که از مرز تانزانیا در جنوب تا مرز نزدیک سومالی در جنوب امتداد دارد، ساکن هستند. باستان شناس چاپوروکا کوسیمبا ادعا میکند که مردم میجیکندا قبلاً در شهرهای ساحلی زندگی میکردند، اما بعداً در مناطق داخلی کنیا ساکن شدند تا از تسلیم شدن در برابر نیروهای مسلط پرتغالی که در آن زمان تحت کنترل بودند، اجتناب کنند.
مرو یا آمیرو (از جمله نگا) یک گروه قومی بانتو هستند که در منطقه مرو کنیا در زمینهای حاصلخیز دامنه شمالی و شرقی کوه کنیا، در استان شرقی سابق کنیا زندگی میکنند. نام «مرو» هم به مردم و هم به منطقه اشاره دارد. پس از اعلام قانون اساسی جدید در کنیا در 27 اوت 2010، مرو بزرگ بیشتر تعریف شد و اکنون از شهرستانهای دوقلوی تاراکا-نیتی و مرو تشکیل شده است.
گوسی که کیسی یا کوزوو نیز نامیده میشود، مردمی به زبان بانتو هستند که در تپههای غرب کنیا در منطقهای بین دریاچه ویکتوریا و مرز تانزانیا ساکن هستند. گوسیها احتمالاً حدود 500 سال پیش از منطقه کوه الگون به ارتفاعات کنونی خود آمدهاند. اقتصاد گوسی شامل فعالیتهای تولیدی متعددی میشود: آنها پیرتروم و چای را به عنوان محصولات نقدی، و همچنین ارزن، ذرت، کاساوا، سورگوم، یام، بادام زمینی و موز را پرورش میدهند. و از گاو، گوسفند، بز، مرغ و زنبور عسل نگهداری میکنند.
لوهیا (همچنین به نامهای آبالویا یا لوییا نیز شناخته میشود) یکی از گروههای قوم بانتو و دومین گروه قومی بزرگ در کنیا در دهه 1980 بود. مردم این قوم در غرب کنیا و اوگاندا ساکن شدهاند. آنها از نظر فرهنگی و زبانی به 20 قبیله (یا 21، زمانی که سوباها را شامل میشود) تقسیم میشوند. بوکوسو بزرگترین قبیله لوهیا است و تقریبا 50 درصد از کل جمعیت لوهیا را تشکیل میدهد. آنها بر دیگر قبایل کوچک luhya تسلط دارند و در هر دو شهرستان Bungoma و Trans nzoia زندگی میکنند.
مردم کامبا یا آکامبا (گاهی اوقات واکامبا نامیده میشود.) یک گروه قومی بانتو هستند که عمدتاً در کنیا از نایروبی تا تساوو و شمال تا امبو در بخش جنوبی استان شرقی سابق زندگی میکنند. این سرزمین اوکامبانی نام دارد و شهرستان ماکونی، شهرستان کیتویی و شهرستان ماچاکوس را تشکیل میدهد. آنها همچنین دومین گروه قومی بزرگ را در 8 شهرستان از جمله شهرستان نایروبی و مومباسا تشکیل میدهند و ارتباط نزدیکی با همسایه خود کیکویو دارند.
کیکویو که به آن گیکویو یا آگیکویو نیز گفته میشود ، مردمانی به زبان بانتو هستند که زبان آنها نزدیکترین ارتباط را با زبان Embu و Mbeere دارد و در مناطق مرتفع جنوب مرکزی زندگی میکنند. در اواخر قرن بیستم، کیکویوها بیش از 4،400،000 نفر بودند و بزرگترین گروه قومی در کنیا را تشکیل میدادند. ( تقریباً 20 درصد از کل جمعیت)
«بانتو» در کنیا نام یک قوم واحد نیست؛ عنوانی زبانشناختی برای مجموعه بزرگی از جوامع است که زبانهای خویشاوند بانتو صحبت میکنند. کیکویو، لوهیا، کامبا، کیسی یا گوسی، مرو، میجیکیندا، امبو، تائیتا، پوکومو، کوریا و سواحیلی از مهمترین نمونههای این مجموعه در کنیا هستند.
جمعیت شناسی کنیا توسط اداره ملی آمار کنیا نظارت میشود. کنیا یک کشور چند قومیتی و بسیار بسیار متنوع در شرق آفریقا است که بیشک یکی از جذابترین کشورهاست که ارزش تحقیق و بررسی شرایط ویزای کنیا و سفر به آن را دارد. جمعیت کنیا در سرشماری سال 2019، 47 میلیون نفر گزارش شد. نرخ رشد جمعیت در طول دهه 2000 کاهش یافته است و 2.7 درصد (از سال 2010) تخمین زده شده است که در نتیجه آن در سال 2016 حدود 46.5 میلیون نفر برآورد شده است.
مرز شمالی کنیا وحشیترین منطقه این کشور است. گستره عظیم بیابان خشک و نیمه بیابانی تنها توسط دامداران بسیار عشایری مانند پوکوت، تورکانا، سامبورو و سویی اشغال شده است. شترها در کنار گاوهای سرسخت و گله دارانشان در امتداد مسیرهای خاکی شیاردار راه میروند. رشته کوههای عظیم، وسعت بزرگ دریاچه تورکانا و مایل به مایل صحرای سخت وجود دارد. بیشتر مناطق مرزی شمالی کنیا برای گردشگران عادی غیرقابل دسترس است، و تنها سختکوهترین کولهگردانها به این منطقه سفر میکنند.
کنیا با نام رسمی جمهوری کنیا (سواحیلی: Jamhuri ya Kenya )، کشوری در شرق آفریقا است که از آغاز پارینه سنگی زیرین شاهد سکونت انسان بوده است. کنیا یکی از اعضای کشورهای مشترک المنافع است که طبق سرشماری سال 2019 جمعیتی بیش از 47.6 میلیون نفر را شامل میشود. کنیا بیست و هشتمین کشور پرجمعیت جهان و هفتمین کشور پرجمعیت در آفریقا است که ایرانیان برای سفر به آن به ویزای توریستی الکترونیکی کنیا نیاز دارند.
کالاش قومی هندوایرانی ساکن هندوکش است. آنها در ناحیه چیترال، استان سرحد در شمال شرقی پاکستان سکونت دارند و به زبان کالاش از زبانهای هندوایرانی شاخه داردی سخن میگویند. کالاشها آخرین جامعهای هستند که کیش کهن آریایی را زنده نگه داشتهاند و جمعیت آنها حدود ۶ هزار نفر برآورد میشود. کالاشها از اصیلترین مردمان آریایی هستند. فرهنگ مردم کالاش بسیار منحصر بفرد و کاملاً متفاوت از اقوام همسایه ایشان است و به همین جهت این قوم بسیار مورد توجه مردم شناسان قرار گرفتهاند.
عوامل متعدد اجتماعی، فرهنگی و تاریخی دست به دست هم دادهاند تا آشپزی سریلانکا شکل بگیرد. تاثیر دوران استعمار هلند را نمیتوان بر آشپزی این منطقه نادیده گرفت، ضمن اینکه آشپزی اندونزی و جنوب هند هم بر سریلانکا تاثیر گذاشته است. امروزه برنج، نارگیل و ادویههای متعدد از اصلیترین مواد تشکیلدهنده غذاهای سریلانکایی هستند. مهمترین ویژگی رژیم غذایی در سریلانکا، استفاده از برنج آبپز یا بخارپز است که با انواع خوراک، کاری ماهی، مرغ، گوشت گوساله یا گوسفند سرو میشود.
این قله در زبان محلی سری پادا (Sri Pada) یا Samanalakanda نامیده میشود که بهمعنای کوه پروانه است. این کوه مخروطی ۲۲۴۳ متری در نواحی مرکزی سریلانکا قرار دارد. این قله را سری پادا یعنی جای پای مقدس نامیدهاند چون در نزدیکی قله، تخته سنگی مسطحی قرار دارد که بوداییها معتقدند جای پای بودا است. پیروان آیین هندو اعتقاد دارند که این مکان، قدمگاه شیوا است و مسیحیان و مسلمانان منطقه معتقدند که این صخره، جای پای حضرت آدم (ع) یا سنت توماس است.
غارمعبد دامبولا که با نام معبد طلایی دامبولا هم شناخته میشود، در نواحی مرکزی سریلانکا واقع شده است. این مجموعه در ۱۴۸ کیلومتری شرق کلمبو (Colombo) و ۷۲ کیلومتری شمال کاندی واقع شده است. معبد طلایی دامبولا در سال ۱۹۹۱، در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفت.
سری دالادا مالیگاوا (Sri Dalada Maligawa) یا معبد دندان مقدس، یک معبد بودایی در شهر کاندی (Kandy) است. این معبد در یک مجموعه کاخ پادشاهی قرار گرفته که متعلق به امپراتوری کاندی بوده است. این معبد محل نگهداری دندان بودا است. از زمانهای قدیم، این دندان مقدس نقش مهمی در سیاست این منطقه داشته است چرا که اهالی اعتقاد دارند هر کسی این یادگار مذهبی را در اختیار داشته باشد، حکومت کشور را به دست میگیرد.
زندگی شبانه در شهر پر جنب و جوش کلمبو واقعا در حال وقوع است! تعداد زیادی کافه و کلوب عالی وجود دارد که میتوانید از آنها دیدن کنید تا با جمعیتی همفکر همراه شوید و از اوقات خوشی تا آخر سحر لذت ببرید. صحنه مهمانی در شهر به خصوص در تعطیلات آخر هفته و شبهای جمعه کاملاً فعال است. لیست نایت کلابهای شهر کلمبو را ببینید.
تاریخ معاصر تاجیکستان سرشار از تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است؛ تحولاتی که از شکلگیری ساختارهای شوروی در آسیای مرکزی آغاز شد و در نهایت به استقلال این کشور در سال ۱۹۹۱ انجامید. در این دوره، شهر دوشنبه از یک سکونتگاه کوچک به پایتخت جمهوری تاجیکستان تبدیل شد و همزمان نهادهای آموزشی، فرهنگی، رسانهای و اداری جدیدی در این کشور شکل گرفتند.
اسکناسهای قدیمی تاجیکستان تنها وسیلهای برای انجام معاملات اقتصادی نبودهاند، بلکه بخشی از تاریخ معاصر این کشور را در خود جای دادهاند. بررسی این اسکناسها، بهویژه نمونههایی که در دهه ۱۹۹۰ و در سالهای نخست استقلال تاجیکستان منتشر شدند، تصویری از دورهای پرتحول در تاریخ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این کشور ارائه میدهد.
تاجيكستان از ديرباز محل زندگی مردمان آريايی بوده كه بعضي از آنها اسكان يافته بودند. سغديان، مادها و پارسها و برخی ديگر زندگی كوچ نشينی داشتند، همچون سكاها يا ماساژتها. بنابراين میتوان گفت: كه باختریها، سغدیها، خوارزمیها و سكايیها، نه تنها بنيانگذاران شهرها و روستاهای آسيای مركزی، به ويژه تاجيكستان به شمار میروند بلكه نياكان تاجيكان نيز بودهاند.
تاجیک/ تاجیکها، قومی مسلمان و فارسی زبان از نژاد آریایی، قدیمیترین ساکنان آسیای مرکزی و افغانستان و ناحیه سینکیانگ چین و عمدهترین جمعیت جمهوری تاجیکستان میباشند. این قوم در شمال هندوستان، ازبکستان، قرقیزستان، قزاقستان و ایران نیز پراکندهاند. شرقیترین منطقه تاجیکنشین، وادی سرکول سینکیانگِ چین است. تاجیکها در ایران، عمدتاً در استانهای خراسان و سیستان و بلوچستان به سر میبرند. تاجیکها خود را تُجیک مینامند.