آرامگاهها و مقابر
آرامگاه میر رضیالدین آرتیمانی در شمالشرقی تویسرکان، یادمان یکی از شاعران و عارفان شناختهشده دوره صفوی است؛ شاعری که نامش بیش از هر چیز با ساقینامه پیوند خورده است. میر رضی در نیمه دوم قرن دهم هجری قمری در آرتیمان زاده شد و در سال ۱۰۳۷ قمری درگذشت. بنایی که امروز بر مزار او میبینیم، آرامگاه اصلی دوره صفوی نیست؛ یادمانی آجری و معاصر است که ساخت آن در دهه ۱۳۵۰ خورشیدی انجام شد.
گنبد علویان همدان بنایی تاریخی در چهارباغ علویان و نزدیک میدان امامزاده عبدالله است که بیش از هر چیز با گچبریهای بسیار پرکار، آجرکاری نمای بیرونی، محراب تزئینشده و سرداب آرامگاهی شناخته میشود. شناسنامههای فنی و بیشتر منابع میراثی، بنای اصلی را متعلق به اواخر دوره سلجوقی و حدود قرن ششم هجری میدانند؛ هرچند درباره تاریخ دقیق برخی مراحل ساخت و تحول بنا میان پژوهشگران اتفاق نظر کامل وجود ندارد.
برج قربان همدان آرامگاهی آجری و دوازدهضلعی در بافت تاریخی شهر همدان است که با گنبد هرمی دوازدهترک، سردابه زیرزمینی و معماری ساده و کمتزئین شناخته میشود. این بنا در محدوده قدیمی شهر، بین چهارباغ شهید مدنی و خیابان طالقانی و نزدیک دبیرستان ابنسینا قرار دارد.
در حدود ۵۰۰ متری جنوبغربی گنبد سلطانیه، بر مسیر سلطانیه به خدابنده، مجموعهای تاریخی قرار گرفته است که از مهمترین یادگارهای دوره ایلخانی در این شهر به شمار میرود. مجموعه چلبی اوغلو شامل بخش آرامگاهی و خانقاهی است و به دلیل پیوند با سنتهای عرفانی و معماری دوره ایلخانان، جایگاه ویژهای در میان آثار تاریخی سلطانیه دارد. این مجموعه که در منابع با نامهای بقعه چلبی اوغلو، آرامگاه شیخ براق بابا و خانقاه چلبی اوغلو نیز شناخته میشود، یکی از دیدنیهای مهم در کنار گنبد سلطانیه است.
بقعه شیخ زاهد گیلانی یکی از متفاوتترین بناهای تاریخی اطراف لاهیجان است؛ آرامگاهی در روستای شیخانبر یا شیخانور که گنبد هرمی هشتترک و رنگارنگ آن در میان طبیعت سبز و چایزارهای دامنههای لاهیجان دیده میشود. این بنا به تاجالدین ابراهیم، مشهور به شیخ زاهد گیلانی، از مشایخ مهم تصوف و استاد شیخ صفیالدین اردبیلی، نسبت داده میشود.
آرامگاه خیام نیشابوری یکی از شناختهشدهترین بناهای معاصر ایران و از مهمترین جاذبههای فرهنگی و گردشگری نیشابور است. این آرامگاه در مجموعهای سرسبز در نزدیکی آرامگاه امامزاده محمد محروق قرار دارد و یادمان حکیم عمر خیام، دانشمند، ریاضیدان، ستارهشناس و شاعر بزرگ سده پنجم هجری است. ترکیب معماری مدرن با مفاهیم ریاضی، نجوم و شعر، این بنا را به یکی از شاخصترین آثار معماری یادمانی ایران در دوره معاصر تبدیل کرده است.
آرامگاه شیخ احمد در شهر مشگین شهر قرار دارد. مشگین شهر از شهرهای استان اردبیل است، نام سابقش «خیاو» بود و زمان پهلوی به مشگینشهر تغییر نام داد. وجود کوه سبلان و رود قرهسو کافی است که شهر پر درخت و سرسبز با باغهای زیبا و مراتع پهناوری چون «ارشق» را ببینیم. در کنار این طبیعت خدادادی، وجود شهر یئری و قلعه قهقهه که قدمتی به درازنای تاریخ دارند نشان از سابقه شهر دارد.
جاده چالوس به عنوان یکی از پرطرفدارترین مسیرهای دسترسی به شمال ایران برای مردم شهرهای کرج و تهران محسوب شده و از نظر زیبایی، یکی از جذابترین جادههای ایران است. این جاده، سایتهای تاریخی، مذهبی و طبیعی بسیاری در اطراف خود دارد که زیبایی آن را دو چندان کرده است.
همدان را به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن ایران میشناسند؛ وجود آثار باستانی و تاریخی چون بقایای شهر هگمتانه، شیرِ سنگی، کتیبههای گنجنامه، مقبره ابوعلی سینا و بابا طاهر، گنبد علویان و... باعث شد این شهر در سال 2018 به عنوان پایتخت گردشگری کشورهای آسیایی شناخته شود.
اصفهان جاذبههای گردشگری زیادی دارد که خیلی مشهورند و گردشگران داخلی و خارجی زیادی را جذب خود میکنند. در این میان، دیدنیهای کمتر شناختهشده آن بازدیدکننده کمتری دارند. جاذبهای مانند مقبره بابارکنالدین که اگر به آثار تاریخی و دینی علاقهمند باشید، محو تماشای آن خواهید شد.
برج طغرل، همان برج مدور مشهور در قلب شهر ری، که یکی از آثار ارزشمند سرزمین باستانی ری به شمار میرود، امروز با گسترش شهر تقریباً در نزدیکی شهر تهران است. این برج از پس بیش از 700 سال هنوز شکوه و زیبایی خود را حفظ کرده است. برجی که نام بنیانگذار سلسله سلجوقیان، یعنی «طغرل بیگ سلجوقی» را بر خود دارد. برج طغرل آرامگاه بسیاری از فرزانگان و دانشمندان عصر سلجوقی است.
برج شیخ شبلی در شهر دماوند، در بخش شرقی این شهر و در میان بافت تاریخی آن قرار دارد. این بنای آرامگاهی بر فراز ارتفاعی مشرف به محیط اطراف ساخته شده و به دلیل قرارگیری در یکی از مناطق قدیمی دماوند، بازدید از آن فرصتی برای آشنایی همزمان با تاریخ و فضای طبیعی این شهر فراهم میکند. برج شبلی امروزه یکی از شناختهشدهترین آثار تاریخی دماوند به شمار میرود.
کلیسای پترو پاولف ساختمان اصلی قلعه است. شکل آن یادآور یک کشتی قرن هجدهم میباشد. دیوار بلند شرقی عقب کشتی است، در حالی که تاجک بلند مخروطی کلیسا، دکل کشتی است. برج ناقوس کلیسا و مناره با هم هستند و شکل یک زاویه دارند. نگهبان شهر در ارتفاع 122.5 متری میایستاد و در آن زمان بلندترین ساختمان در روسیه بود. شکل زاویه به عنوان یک آلت بادنما عمل میکرد که مسیر باد را نشان میداد که جسورانه به سمت آسمان است. مناره کلیسا یک جزء جدایی ناپذیر از افق مرئی سن پترزبورگ از اولین لحظه ظهورش میباشد.