باغهای تاریخی
ما می‌خواهیم در جایی اقامت کنیم که منعکس‌کننده محیط اطرافمان باشد و ارتباطی معنادار با مکان‌ها و فرهنگ‌های اطرافمان برقرار کند. ما داستان‌هایی می‌خواهیم که بتوانیم تعریف کنیم، معماری‌ای می‌خواهیم که بتوانیم از آن لذت ببریم و تجربیاتی می‌خواهیم که ما را در مقصدمان غرق کند. و می‌خواهیم در ملکی اقامت کنیم که به حفظ دنیای طبیعی متعهد باشد، چه از طریق تلاش‌های حفاظتی، ابتکارات زیست محیطی یا کمک به جامعه اطراف.
در 30 کیلومتری بیرجند، در شهر مود، قلعه باغی باشکوه با حصار بلند و 20 برج مدور، خودنمایی می‌کند. خندقی به عرض 10 متر دور تا دور حصار حفر شده که گویی نگهبانی مطمئن برای این قلعه تاریخی است. درون قلعه، بقایای عمارتی تشریفاتی از دوران گذشته به چشم می‌خورد. ایوان‌های بلند، هشتی، راهروها و اتاق‌های متعدد، حکایت از روزگار پر رونق این بنا دارد. تزئینات نقاشی روی گچ با نقوش اسلیمی، گل و بوته و پرندگان، زیبایی و ظرافت را به ارمغان آورده است.
باغ و عمارت اکبریه بیرجند، مشهور به باغ دلگشا، بنایی تاریخی با معماری باشکوه و باغی دلنشین، در قلب شهر بیرجند واقع شده است. این باغ و عمارت که در دوره قاجار بنا شده، یادگاری از شکوه و عظمت حکمرانان آن دوران است و امروزه به عنوان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری استان خراسان جنوبی، پذیرای گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ است.
ارگ بهارستان در زمان امیر علم خان فرزند امیر علم خان اول بنا شده است. از وقایع مهم تاریخی این ارگ، پناهنده شدن لطفعلی خان زند و همراهانش به آن در زمان جنگ با آغامحمدخان قاجار است. باغ زرشکی، نامی که یادآور شکوه و زیبایی باغی بی‌نظیر در گذشته است، باغی که زمانی ارگ بهارستان را در آغوش خود گرفته بود. ارگ بهارستان، بنایی تاریخی که با معماری باشکوه و سرگذشت پرفراز و نشیبش، هویت شهر بیرجند را رقم می‌زند.
باغ و عمارت بهلگرد در روستای بهلگرد، واقع در 30 کیلومتری شمال شرقی بیرجند و در مسیر جاده بیرجند به زاهدان قرار دارد. این باغ و عمارت در دوره قاجار و به عنوان تفرجگاه ییلاقی حاکم محلی به نام شوکت الملک بنا شده است. باغ و عمارت بهلگرد به عنوان یکی از آثار ارزشمند دوره قاجار، از نظر تاریخی و معماری حائز اهمیت است. این بنا اطلاعات valuable ای در مورد آداب و رسوم، دین و فرهنگ مردم آن دوره ارائه می‌دهد.
سلطان محمد میرزا سیف‌الدوله، نوه چهل و هشتم فتحعلی شاه قاجار، حاکمی نیکوکار و مشهور در تاریخ ایران است. او که علاوه بر ملایر، در کرمانشاه نیز حکمرانی می‌کرد، خدمات ارزشمندی به مردم این دو شهر ارائه داد. سیف‌الدوله در سال 1275 شمسی در تهران متولد شد. او پس از گذراندن دوران کودکی و نوجوانی، در سال 1304 به حکومت ملایر منصوب شد. سیف‌الدوله در طول دوران حکمرانی خود، اقدامات عمرانی و عام‌المنفعه بسیاری در ملایر انجام داد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
یکی از بهترین باغهای گیاه شناسی کشور سریلانکا در شهر کندی قرار دارد که همواره مورد توجه گردشگران بوده است. این باغ تاریخی توسط انگلیسی‌ها دچار تغییراتی شده است؛ با اینکه در فاصله ۵.۵ کیلومتری غرب شهر کندی واقع شده اما سالانه حدود دو میلیون گردشگر از این باغ بازدید می‌کنند. در این باغ زیبا می‌توانید به بیش از ۴۰۰۰ گونه گیاهی از جمله انواع گل‌های ارکیده، ادویه جات، گیاهان دارویی و درختان دسترسی داشته باشید. بازدید از این باغ برای گردشگران در همه رده‌های سنی توصیه می‌شود.
باغ و عمارت نظری همدان یکی از خانه‌باغ‌های تاریخی شهر همدان است که در خیابان عارف قزوینی و حوالی چهارراه نظری قرار دارد. ساختمان اصلی با معماری متعلق به اواخر دوره قاجار و ویژگی‌هایی مانند نمای آجری، پنجره‌های اُرسی، گچ‌بری، ایوان‌ها، ستون‌ها و باغ پیرامون شناخته می‌شود. این مجموعه در دوره‌های مختلف کاربری‌های متفاوتی داشته و امروز بیش از همه با نام‌های عمارت نظری، باغ موزه نظری و موزه مردم‌شناسی نظری شناخته می‌شود.
باغ عمارت رحیم آباد یکی از باغهای زیبای ایرانی است که در شهر بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی واقع شده است. عمارتی بزرگ با معماری و تزئیناتی قابل توجه که از بخش‌های مختلفی تشکیل شده و جزو جاذبه‌های گردشگری مهم شهر بیرجند است.
درست است که نام استان یزد با کویر گره خورده، اما به واسطه وجود قنات‌های متعدد، باغهای زیادی در آن پیدا می‌شود که برخی از آنها به ثبت جهانی هم رسیده‌اند. باغ پهلوان پور در مهریز یکی از این باغهای ایرانی ثبت جهانی است.
عمارت صمیمی یکی از بناهای تاریخی شهر رامهرمز در استان خوزستان است که در محله کیمه و خیابان امت قرار دارد. این مجموعه با نام‌های «باغ صمیمی»، «عمارت کیمه» و «باغ امیر سپهدار» نیز شناخته می‌شود و از نمونه‌های ارزشمند معماری دوره قاجار در جنوب غربی ایران به شمار می‌رود.
باغ فردوس یکی از آثار به جا مانده از دوران قاجار در شهر تهران است. خانه‌ای که باغی بزرگ و باصفا پیرامون آن را فراگرفته و اکنون بخشی از آن به موزه سینما تبدیل شده است.
بیلانکوه یا ولیانکوه از محله‌های تاریخی شرق تبریز است؛ محدوده‌ای که در گذشته بخشی از فضای باغی و روستایی پیرامون تبریز را تشکیل می‌داد و به‌تدریج در ساختار شهری تبریز جای گرفت. این محله در منابع تاریخی با نام‌های بیلانکوه، ولیانکوه و ویلانکوی نیز آمده است و امروزه بخش‌هایی از آن در محدوده شهری تبریز و حوالی چهارراه عباسی، خیابان هفت تیر و دامنه‌های سرخاب شناخته می‌شود.
"شاه گلی" یا "ائل گلی" یکی از مهم‌ترین گردشگاه‌های شهر تبریز است که در جنوب‌شرق آن و در ۷ کیلومتری مرکز شهر واقع شده است. این مکان در زمان آق‌قویونلوها ایجاد شده و در دوره‌ی صفویان گسترش یافته است. شاه‌گلی تا پیش از روی‌کارآمدن صفویان، بزرگترین منبع ذخیره آب جهت آبیاری باغهای مناطق شرقی تبریز تا دروازه تهران و تپلی‌باغ بوده است.
باغ شوکت‌آباد یک نمونه از باغهای ایرانی است که در اطراف بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی و توسط اسماعیل‌خان شوکت الملک از خاندان علم احداث شده است. باغ ایرانی یکی از شاخصههای شهرهای کویری ایران است. جنگلی در میانه بیابان، و این همان چیزی است که شکوه علوم و فناوریهای تاریخ ایران را در کنار هنری چشم‌نواز به تصویر میکشد.
باغ عفیف‌آباد یکی از باغهای تاریخی و شناخته‌شده شیراز است که در خیابانی به همین نام قرار دارد. این مجموعه با نام باغ گلشن نیز شناخته می‌شود و از بخش‌هایی مانند باغ ایرانی، کاخ مرکزی، موزه عبرت و موزه سلاح تشکیل شده است.
باغ فتح‌آباد که به بیگلربیگی نیز مشهور است، یکی از باغهای وسیع و زیبای کویر ایران است که در بخش «اختیارآباد» کرمان جای دارد. باغ فتح‌آباد یادگاری است از دوران پادشاهی قاجار که گفته می شود الگویی برای ساخت باغ شاهزاده ماهان بوده است و هم‌اکنون نیز در سایه شهرت باغ شاهزاده ماهان خلوت گزیده است.
باغ دولت‌آباد یزد یکی از باغهای ایرانی به شمار می‌رود که به واسطه بادگیر بلندش زبانزد است. این باغ که در چهار منار یزد قرار گرفته است، نه تنها در فهرست آثار ملی ایران جای دارد، بلکه به عنوان یکی از باغهای برجسته ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز جای دارد.
مجموعه تاریخی عباس‌آباد در حدود ۹ کیلومتری جنوب شرقی بهشهر، در دامنه‌های پوشیده از جنگل رشته‌کوه البرز در استان مازندران قرار دارد. این مجموعه تاریخی در محیطی سرسبز شکل گرفته و ترکیب کم‌نظیری از باغ ایرانی، معماری صفوی، سامانه‌های مدیریت آب و چشم‌انداز طبیعی شمال ایران را در خود جای داده است.
باغ شاهزاده ماهان یکی از مشهورترین باغهای تاریخی ایران است که در نزدیکی شهر ماهان و در دامنه کوه‌های تیگران و جوپار قرار دارد. این باغ در حدود ۳۵ کیلومتری جنوب‌شرقی کرمان و حدود ۴ کیلومتری شهر ماهان، در مسیر کرمان به بم واقع شده است.
باغ گلشن در مرکز شهر طبس در استان خراسان جنوبی قرار دارد و یکی از مشهورترین باغهای تاریخی ایران در منطقه‌ای کویری است. این باغ در میان محیط خشک پیرامون طبس، مجموعه‌ای سرسبز با آب روان، درختان بلند، نخل‌های کهنسال، درختان میوه و گل‌های رنگارنگ است و همین تضاد میان باغ و اقلیم کویری، مهم‌ترین جذابیت آن برای گردشگران به شمار می‌رود.
باغ فین کاشان یکی از مهم‌ترین باغهای ایرانی است که ساختار آن کاملاً منطبق با اصول باغ‌سازی در ایران است. این باغ که در داخل شهر کاشان واقع شده، به عنوان یکی از 9 باغ شاخص ایرانی در سال 2011 میلادی به ثبت یونسکو رسید.
کاخ چهلستون یکی از مشهورترین بناهای تاریخی اصفهان و از مهم‌ترین یادگارهای دوره صفوی است که در میان باغی ایرانی در نزدیکی میدان نقش جهان و محور تاریخی چهارباغ قرار گرفته است. این مجموعه در دوره‌ای ساخته و توسعه یافت که اصفهان به پایتخت ایران تبدیل شده بود و باغ‌ها، کاخ‌ها و بناهای حکومتی جدید در ساختار شهر شکل می‌گرفتند.
کاخ کلات، معروف به قصر خورشید، یکی از شاخص‌ترین بناهای تاریخی شهر کلات در خراسان رضوی است؛ عمارتی سنگی که در دوره افشاریه و در زمان نادرشاه افشار بر روی شالوده بنایی قدیمی‌تر ساخته شد. این بنا اگرچه در منابع و روایت‌های محلی گاه با عنوان آرامگاه یا برج‌مقبره‌ای نیمه‌تمام معرفی شده، در شکل نهایی خود مجموعه‌ای سلطنتی با کارکرد اقامتی و خزانه‌ای بوده است.
باغ تکیه هفت‌تنان یکی از قدیمی‌ترین اماکن تاریخی شیراز است که در دامنه کوه چهل‌مقام و در شمال آرامگاه حافظ قرار گرفته است. این مجموعه ترکیبی از باغ، عمارت تاریخی، آرامگاه و مجموعه‌ای ارزشمند از نقاشی‌های دوره زندیه است و به همین دلیل در میان جاذبه‌های تاریخی شیراز جایگاه ویژه‌ای دارد.
کاخ مرمر رامسر یکی از شناخته‌شده‌ترین جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی شهر رامسر است؛ عمارتی که در میان باغی سرسبز و چشم‌نواز قرار گرفته و ترکیب معماری، تاریخ معاصر ایران و تنوع گیاهی آن، تجربه‌ای متفاوت از سفر به این شهر شمالی ایجاد می‌کند. رامسر بیشتر با جنگل‌های هیرکانی، ییلاق‌های کوهستانی و ساحل دریای خزر شناخته می‌شود، اما کاخ مرمر یکی از مهم‌ترین بناهایی است که در محدوده شهری می‌تواند بخشی از تاریخ معاصر ایران را پیش روی گردشگران قرار دهد.
مجموعه نارنجستان قوام از باغهای مشهور شهر شیراز می باشد. شیراز همواره به باغهای زیبا و باصفایش معروف بوده است به خصوص در فصل بهار و ماه اردیبهشت که عطر بهارنارنج فضای شهر را پر می‌کند. اگر در بهار به شیراز سفر کردید بازدید از مجموعه باغ نارنجستان قوام را حتما در برنامه‌های خود قرار دهید تا از عطر بهارنارنج مدهوش شوید. باغ و عمارت نارنجستان قوام متعلق به خاندان قوام، یکی از خانواده‌های بانفوذ در دربار قاجار بوده است.
باغ جهان‌نما یکی از باغهای تاریخی و شناخته‌شده شیراز است که در بخش شمالی شهر و در نزدیکی دروازه قرآن و حافظیه قرار دارد. این باغ بخشی از میراث ارزشمند باغ‌سازی شیراز است؛ شهری که تاریخ آن نه‌تنها در بناهای تاریخی، بلکه در باغ‌ها، درختان کهنسال، آبراهه‌ها و فضای سبز نیز روایت می‌شود. قرار گرفتن باغ در مسیر میان دروازه قرآن و مجموعه حافظیه باعث شده است که بازدید از آن به‌راحتی با گشت‌وگذار در یکی از مهم‌ترین محورهای گردشگری شیراز ترکیب شود.
باغ ارم شیراز یکی از شناخته‌شده‌ترین باغهای تاریخی ایران و از زیباترین نمونه‌های باغ ایرانی است که در شمال‌غربی شهر شیراز و در دامنه کوه آسیاب سه‌تایی قرار دارد. این باغ تاریخی علاوه بر ارزش معماری و هنری، امروزه به دلیل تنوع گسترده گونه‌های گیاهی و فعالیت‌های پژوهشی، جایگاه ویژه‌ای در حوزه گیاه‌شناسی دارد.
حافظیه آرامگاه خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی، غزل‌سرای بزرگ قرن هشتم هجری و یکی از مشهورترین شاعران تاریخ ایران است. این مجموعه در شهر شیراز قرار دارد و به دلیل پیوند عمیق حافظ با فرهنگ و هویت این شهر، یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های فرهنگی و ادبی شیراز به شمار می‌رود. حافظیه تنها یک آرامگاه نیست؛ بلکه فضایی است که در آن معماری، باغ ایرانی، ادبیات فارسی و خاطره جمعی ایرانیان در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.
عمارت خسرو آباد در بلوار خسروآباد (شبلي) شهر سنندج قرار دارد. عمارت در نوع خود بي‌نظيربوده وسالها مركز حكومت حكام اردلان به ويژه خسروخان بوده است. مجموعه عمارت و باغ آن افزون بر دو بخش اصلي يعني قصر سلطنتي با ورودي ستون دار در بخش غربي و ساختمان شرقي باغلام گردشها و ايوان ستون‌دار مشرف بر صحن عمارت و فضاي بيروني بنا داراي فضاهاي ديگري چون حمام، اتاق قاپي چيان و خدمتكاران است. تزئينات معماري اين بنا شامل گچبري، آجر كاري، اروسي‌هاي زيبا و حوض چليپا شكل داخل عمارت است.
گرمای تهران قدیم طبع ملوکانه قبله عالم، خان بابا خان، فتحعلی شاه قاجار را می آزرد. همین آزردگی موجب حکم همایونی مبنی بر ساخت اقامتگاهی تابستانی در سال 1187 خورشیدی شد که آن را باغ نگارستان نامیدند. این بنا آن زمان در بیرون تهران و در سرحد شمالی شهر ساخته شد و بعدها که ناصرالدین شاه دست به توسعه تهران زد.
مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های کاخ‌موزه‌ای تهران است که در شمال شهر و در دامنه جنوبی البرز قرار دارد. این مجموعه در باغی تاریخی با مساحت حدود ۱۱ هکتار شکل گرفته و بناهای آن بخش‌هایی از تاریخ دو سلسله قاجار و پهلوی را در خود جای داده‌اند. نیاوران از این نظر با بسیاری از کاخ‌موزه‌های تهران تفاوت دارد که تنها یک ساختمان یا یک دوره تاریخی را نمایش نمی‌دهد. باغ و بناهای آن حاصل نزدیک به دو قرن تحول تاریخی است؛
عمارت تاریخی کاخ هشت بهشت نمونه‌ای است از کاخ های محل سکونت آخرین سلاطین دوره صفویه و در گذشته به زیباترین کاخ عالم مشهور بوده است. باغ وسیعی که عمارت درآن واقع شده است جزئی از باغ بزرگ نقش جهان به نام باغ بلبل بوده است که به دستور شاه اسماعیل اول احداث گردید. این بنا در تاریخ 1080هـ.ق ساخته شده و نام های دیگر آن هشت به هشت، هشت در بهشت و باغ بلبل است.
مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های تاریخی و موزه‌ای تهران است که در شمال پایتخت، در دامنه‌های جنوبی البرز و در محدوده دربند و تجریش قرار دارد. این مجموعه علاوه بر ارزش تاریخی و معماری، به دلیل قرار گرفتن در میان باغی وسیع و سرسبز، یکی از متفاوت‌ترین فضاهای گردشگری تهران محسوب می‌شود؛ جایی که بازدیدکننده می‌تواند در یک روز هم با بخش مهمی از تاریخ معاصر ایران آشنا شود و هم در میان درختان کهنسال، رودخانه، باغچه‌ها و مسیرهای سبز قدم بزند.
باغچه جوق، نام روستایی در جوار شهر ماکو است که حدود 2 کیلومتری جنوب غربی جاده ترانزیتی ماکو- بازرگان قرار دارد. ساختمان مجلل و با شکوه قصر باغچه جوق در این روستا قرار دارد و در محوطه بسیار وسیع و مساحت ان حدود 11 هکتار است. تاریخ احداث آن 1313- 1324 ه.ق بوده است. آغاز بنای قصر در زمان حکومت تیمور پاشا خان بوده و در زمان حکومت فرزندش مرتضی قلی خان اقبال السلطنه که از سرداران مظفرالدین شاده بود به پایان رسیده است.