دره یغناب در فاصله کمی بیش از ۱۰۰ کیلومتری دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، قرار دارد. مسیر دسترسی به این دره، جادهای خیره کننده است که در امتداد درههای تنگ و شیبدار و کنار رودخانههای زیبا امتداد مییابد. دره یغناب که توسط مردم محلی "بهشت روی زمین" نامیده میشود، خانه یغنابیها، نوادگان سغدیان باستان است. این مردم به دلیل انزوا و دوری از دیگران، حتی همسایگان خود، تعامل کمی با دنیای خارج دارند و به همین دلیل توانستهاند سنتها و زبان خود را به شکلی قابل توجه حفظ کنند. اگرچه در دوره شوروی بسیاری از روستاییان به اجبار به مناطق خشک تاجیکستان برای چیدن پنبه کوچانده شدند و بسیاری از آنها جان خود را از دست دادند، امّا این مردم مقاومت کردند و خوشبختانه بازماندگان توانستهاند به سرزمینهای اجدادی و شیوه زندگی سنتی خود بازگردند. آن دوره تاریک از تاریخ اخیرشان اکنون پشت سر گذاشته شده است.
یغنابیها به ملاقات با غریبهها عادت ندارند و بنابراین به طور قابل درکی کمی محتاط هستند، امّا در گروه گردشگری سفرهای ناز، راهنمایان باتجربه ما سخت تلاش کردهاند تا اعتماد یغنابیها را جلب کنند و در همراهی با آنها، شما به گرمی در خانههای یغنابیها پذیرفته خواهید شد، امتیازی که واقعاً نادر و ارزشمند است. رودخانههایی که دهانه دره یغناب را مشخص میکنند، به سفیدی شیر توصیف شدهاند و تنها یکی از شگفتیهایی هستند که در اینجا خواهید یافت.
خانوادههای یغنابی به کشاورزی معیشتی مشغول هستند و در تابستان دامهای خود را در چمنزارهای سرسبز میچرانند، همانطور که هزاران سال است انجام میدهند. زنان نیز مسئولیت انتقال زبان سغدی به نسل بعدی را بر عهده دارند. این زبان امروزه تقریباً به همان شکلی صحبت میشود که در زمان اسکندر مقدونیه رواج داشت. پوشش گیاهی این منطقه عمدتاً مرتعی است و توسط زمینهای کوهستانی شیبدار، صخرهها و گیاهان مقاوم احاطه شده است که توانایی سازگاری و بقا در تغییرات آب و هوایی را دارند.
در این دره میتوانید جنگلهای سنگشدهای را ببینید که تنههای عظیم درختان، شاخهها و تاکها درون رسوبات معدنی گسترده شدهاند که میلیونها سال پیش جرم آلی آنها را جذب کرده است. شواهد زمینشناسی نشان میدهد که این منطقه زمانی جنگل بارانی سرسبز و به احتمال زیاد معتدل بوده است که میزبان گونههای گیاهی فراوانی بوده است.
امروزه در آب و هوایی بسیار متفاوت، دامهای روستاییان این منطقه با حیوانات بومی از جمله بزهای کوهی، خرسها، روباهها، گرگها، پلنگهای برفی، مارموتها و راسوها در این زمینها زندگی میکنند. یغناب جایی است که زمان نه تنها متوقف نشده است، بلکه هرگز به آن اجازه ورود داده نشده است. با فرهنگ و جغرافیایی فوقالعاده و منحصر به فرد، این منطقه هر بازدیدکنندهای را با خاطراتی شیرین و تصاویری فراموش نشدنی در ذهنش به خانه بازمیگرداند.
جواد عابد خراسانی
دیدگاه خود را بنویسید