تدفین آسمانی یکی از آیینهای سنتی مردم تبت برای بدرقه درگذشتگان است. در این آیین، پیکر فرد متوفی به مکانی مشخص در کوهستان منتقل میشود تا خوراک لاشخورها (کرکسها) شود. بوداییان تبتی بر این باورند که روح جاودانه است و مرگ تنها آغاز زندگیای تازه محسوب میشود. بنابراین، به جای آنکه بدن بهطور طبیعی تجزیه شود، اهدای آن به موجودات دیگر نوعی بخشش و صدقه به شمار میآید که روح را از جسم رها کرده و مسیر تولد دوباره را هموار میکند. این شیوه در میان مردم عادی تبت بسیار رایج است.
فرایند تدفین آسمانی در تبت
از آنجا که این آیین جایگاهی مهم در آیین بودایی دارد، تمام مراحل آن باید مطابق قوانین مذهبی انجام شود.
۱. آمادهسازی
تبتیها با احترام فراوان با بدن متوفی برخورد میکنند تا انتقال روح بهآرامی انجام شود. پس از مرگ، پیکر در پارچهای سفید و سنتی پیچیده میشود و در گوشهای پاکیزه از خانه قرار میگیرد. طبق سنت، نباید بدن جابهجا شود، زیرا ممکن است روند گذار روح به زندگی بعدی را مختل کند. جسد معمولاً تا پنج روز در خانه باقی میماند. در این مدت، خانواده راهبان یا لاماها را دعوت میکنند تا متون مقدس را تلاوت کنند. باور بر این است که این دعاها روح را از بدن جدا کرده و از آلودگیهای دنیوی پاک میکند.
۲. سپردن بدن
مرحله نهایی، سپردن پیکر به کرکسهاست. در فرهنگ تبت، کرکسها پرندگانی مقدس محسوب میشوند، زیرا تنها از لاشه تغذیه میکنند و شکار نمیکنند. خانواده روزی خوشیمن را برای برگزاری مراسم انتخاب میکند.
در آن روز، بدن از پارچه خارج شده و به حالت جنینی خم میشود که نمادی از تولد دوباره است. سپس فردی مسئول حمل پیکر، آن را به محل تدفین ــ که معمولاً در کوهستان و دور از مناطق مسکونی است ــ منتقل میکند. در آنجا با دود درخت توت، کرکسها به محل فراخوانده میشوند و همزمان لاماها دعا میخوانند تا پرندگان بدن را مصرف کنند.
تدفین آسمانی و بودیسم تبتی
این رسم با گسترش بودیسم تبتی و تأثیر فرهنگ هند پیوند دارد. گفته میشود که این آیین در اواخر قرن یازدهم میلادی توسط راهبی هندی به نام تامبا سانجی به تبت آورده شد. او خود در محل تدفین آسمانی دعا میخواند و این عمل را نوعی تقلید از فداکاری بودا میدانست که جان خود را برای تغذیه حیوانات بخشید.
در فرهنگ تبت، کرکسها «داکینی» نامیده میشوند؛ واژهای که به معنای الهههای آسمانی است. باور دارند که دود درخت توت راهی روشن برای این موجودات مقدس ایجاد میکند تا با احترام به محل آیند. بدن متوفی همچون نذری به خدایان تقدیم میشود تا گناهان او پاک شده و روحش امکان تناسخ پیدا کند.
اگر کرکسها فوراً به بدن نزدیک شوند و آن را بهسرعت بخورند، نشانهای بسیار خوشیمن دانسته میشود؛ یعنی روح متوفی از گناه پاک است و راه تولد دوبارهاش هموار شده است. اما اگر بدن خورده نشود، نشانهای ناخوشایند تلقی میشود و خانواده احساس اندوه و نگرانی میکنند. در این حالت، بقایا سوزانده میشود و راهبان با دعا و ذکر برای آرامش روح تلاش میکنند.
تابوها و ممنوعیتها در تدفین آسمانی
این آیین سنتی قوانین سختگیرانهای دارد:
افراد بالای ۹۰ سال یا کودکان زیر ۱۰ سال
کسانی که مرتکب جرمهایی چون قتل، آتشافروزی یا خودکشی شدهاند
افرادی که به بیماریهای واگیردار مبتلا بودهاند
همچنین کسانی که در گذشته شغلهایی مانند آهنگری یا قصابی داشتهاند اجازه انجام این آیین را ندارند.
علاوه بر این:
افراد غریبه نباید به محل مراسم نزدیک شوند، زیرا حضور آنان ممکن است آرامش روح در مرحله میانمرگ (باردو) را برهم بزند.
اعضای خانواده نیز در مراسم شرکت نمیکنند تا وابستگی روح به دنیا مانع تولد دوباره نشود.
مشاهده مراسم بدون اجازه، بیاحترامی تلقی میشود و بهشدت منع شده است.
دیدگاه خود را بنویسید