با ورود به شهر کرج از سمت خاوری، پلی تاریخی به چشم میآید که به نام های «پل دختر»، «پل سلیمانیه»، «پل شاه عباسی» و «پل خاتون» شناخته میشود. ساخت پل دختر کرج به دوران سلجوقیان می رسد. این پل که در کنار ساختمان «صمصام» جای دارد یادگاری برجای مانده از سده های پنجم و ششم، بر سر راه ری به قزوین است.
کوشک اردشیر در دشت «پُشت پَر» و در نزدیکی روستایی خوش آب و هوا به همین نام، در بخش ارم از شهرستان دشتستان، در نزدیکی 150 کیلومتری خاور شهر بوشهر و در جنوب خاوری شهر کازرون جای دارد. این یادگار باستانی بر جای مانده از دوران اردشیر یکم پایه گذار شاهنشاهی ساسانی است و از همین رو با کاخ اردشیر در فیروزآباد همانندی دارد. کوشک اردشیر در شمار فهرست آثار ملی ایران است.
عمارت ملک مرتفع ترین بنای قاجاری در جنوب ایران است که با هزینه و دستور «محمد مهدی ملک التجار سوم» و به دست فرانسویها ساخته شده است. خاندان ملک التجار یک خاندان کازرونی بودند که در آغاز پادشاهی قاجار پا به بوشهر گذاشتند. فرزندان این خاندان چنان در بوشهر جا افتادند که از نام خانوادگی آنها پسوند «کازرونی» را برداشته و پسوند «بوشهری» جایگزین شد.
با نزدیک شدن به دخمه فخریگاه، تابلوی راهنمایی باعث شگفتی گردشگران میشود. «قدمت: هزاره اول پیش از میلاد» و پس از آن، دخمهای در دل کوه خودنمایی میکنند که دو ستون سنگی، دهانه آن را از پس سالیان دور و دراز استوار کردهاند. به جز حفرهای که به چشم میآید، راه ورودی دیگری به داخل دخمه وجود ندارد و باید از کوه بالا رفت تا به دهانه آن رسید.
بازار سرپوشیده شاهرود یادگاری از دوران قاجار است که در میانه شهر شاهرود استان سمنان جای دارد. سرپوشیدگی بازار شاهرود یکی از ترفندهای معماری آن بوده که پیرو ساخت بازار در سرزمینی با آب و هوای کویری بنا شده است. جدای از سرپوشیدگی می توان از گنبدسازی با خشت و آجر برای رویارویی با گرمای کویر و پایین نگهداشتن دمای هوا یاد کرد. همچنین شالوده سازه بازار از خشت خام است.
باغ شوکتآباد یک نمونه از باغهای ایرانی است که در اطراف بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی و توسط اسماعیلخان شوکت الملک از خاندان علم احداث شده است. باغ ایرانی یکی از شاخصههای شهرهای کویری ایران است. جنگلی در میانه بیابان، و این همان چیزی است که شکوه علوم و فناوریهای تاریخ ایران را در کنار هنری چشمنواز به تصویر میکشد.
بازار اردبیل یادگاری از دوران سلجوقی و سده ششم هجری قمری است. این مجموعه که یکی از بازارهای ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران شمرده می شود، در میانه شهر اردبیل جای دارد.
عالیقاپو یکی از چهار بنای اصلی میدان نقش جهان اصفهان است که هر یک در چهار ضلع این میدان قرار دارند. بنایی که با سه سازه دیگر متفاوت است. عالیقاپو نه مسجد است و نه سردر بازار بلکه ایوانی بزرگ و ستوندار است که شاه صفوی از روی آن به تماشای بازی چوگان در میدان نقش جهان مینشست.
تکیه ها در شهر کرمانشاه از دوره قاجار، پایگاههای مذهبی به شمار میروند که میزبان برگزاری مراسم گوناگون بودهاند. تکیه معاونالملک یکی از زیباترین و مشهورترین نمونههای این پایگاههای مذهبی به شمار میرود که امروزه در دل شهر کرمانشاه پابرجاست.
تپه باستانی «قلیدرویش» در جنوب شرقی شهر قم و در نزدیکی جمکران قرار دارد. قلیدرویش از اندک شمار بخشهای کاوششده پیرامون کویر مرکزی ایران است و تنها تپه سیلک در حوالی کاشان و تپه چشمه علی ری پیش از این تپه کاوش شده بودند.
قلعه قمچقای در نزدیکی ۶۰ کیلومتری شمال بیجار در شرق کردستان، بر روی کوهی بلند و رو به دره شاهان، در شمال روستای قمچقای از بخش کرانی و درون منطقه حفاظتشده بیجار استان کردستان جای دارد.
«قلعه دِزَک» در جنوب خاوری روستای دزک، در شهرستان کیار، یکی از محالهای چهارگانه بختیاری، حدود ۳۵ کیلومتری شهرکرد جای دارد. این دژ که بر سینه خود نشانی از فعالیتهای مشروطه خواهان ایران دارد، امروزه در فهرست آثار ملی ایران بر شمرده میشود. گمان میرود واژه «دِزَک» از دز است که تغییرشکل یافته دژ باشد، و در اینجا «دژ کوچک» است.
ناصرالدوله، حاکم کرمان و بلوچستان در زمان قاجار، دستور ساخت قلعهای نظامی را در ایرانشهر صادر کرد و نام خود را نیز بر آن جاودان ساخت. با موافقت ناصرالدینشاه قاجار با پیشنهاد ناصرالدوله برای ساخت قلعهای در ایرانشهر، در سال 1264 خورشیدی، «استاد حسین معمارباشی» از کرمان به ایرانشهر فراخوانده میشود تا کار ساخت این قلعه را آغاز کند. ساخت قلعه هفت سال به طول میانجامد و پس از آن، تبدیل به مقر حکومت بلوچستان میشود.
قلعه بمپور ایرانشهر یکی از مهمترین قلعهها در سراسر پهنه سرزمین بلوچستان به شمار میرود که بر فراز تپهای دستساز بنا شده است. این قلعه که در زمان ساخت، مجموعهای نظامی به شمار میرفته، به لحاظ موقعیت استراتژیک توانایی دفاع در مقابل هجوم قشون نظامی را داشته است.
مسجد جامع تیس در منطقه آزاد چابهار واقع شده است و یکی از دیدنیهای منطقه به شمار میرود. مسجدی که شکل و شمایل متفاوتاش آدم را یاد بناهای مذهبی هندوستان میاندازد. فرمهای بامزه و رنگارنگ که علاوه بر دستبافتها، در لنجهای بلوچستان و هرمزگان و بوشهر، و همینطور مسجد جامع روستای تیس قابل مشاهده است.
شهر تبریز در دوران قاجار، بهویژه در سالهای مشروطه و همچنین در دوره پهلوی، شاهد رویدادها و کشمکشهای تاریخی مهمی بوده است. خانه امیرنظام گروسی از جمله یادگارهای ارزشمند معماری قاجاری در این شهر است که توسط حسنعلیخان گروسی (مشهور به امیرنظام)، از رجال سرشناس و سیاستمدار دوره ناصرالدینشاه قاجار، در زمان پیشکاریش در آذربایجان ساخته شد. اهمیت این عمارت تا حدی است که ناصرالدینشاه در سفرنامه سوم فرنگ خود به توصیف آن پرداخته است.
در اواخر دوران صفویه و در زمان پادشاهی شاه عباس دوم (حدود ۲۵۰ سال پیش)، گروهی از ارامنه که از سوی امپراتوری عثمانی آواره شده بودند، به ایران مهاجرت کردند و برخی از آنان در شهر سنندج ساکن شدند. با استقبال از این جامعه، کلیسای سنندج به عنوان تنها کلیسای استان کردستان بنا شد. هویت معمار این بنا، همچون رازی در تاریخ پنهان مانده است. این کلیسا در محله تاریخی و مسیحینشین «آغهزمان»، واقع در غرب خیابان نمکی سنندج قرار دارد.
کاخ ساسانی سروستان، یکی از برجستهترین آثار بهجایمانده از دوران شکوهمند ساسانی، بهعنوان بخشی از «محور ساسانی فارس» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. این محور شامل مجموعهای از سایتهای تاریخی در استان فارس است که اهمیت سیاسی، مذهبی و هنری این امپراتوری بزرگ ایرانی را نمایان میسازد.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
