استان آذربایجان غربی

نقش برجسته خان تختی در نزدیکی شهر سلماس و بر دیواره کوه پیرچاووش در محور سلماس ـ ارومیه قرار دارد. این اثر در محیطی کوهستانی حجاری شده و برخلاف بسیاری از بناهای تاریخی، خودِ صخره و موقعیت طبیعی کوه بخشی از ساختار اثر به شمار می‌آید. قرار گرفتن نقش برجسته در مسیر ارتباطی میان سلماس و ارومیه باعث شده دسترسی به آن نسبتاً آسان باشد، هرچند برای مشاهده دقیق باید از مسیر جاده خارج شد و به محدوده سنگ‌نگاره نزدیک شد.

تپه‎ های باستانی با تپه ‎های معمولی تفاوت بسیار دارند. لایه‎های مختلف باستانی در درازنای تاریخ بر روی یکدیگر ساخته شده و در طول سالیان بعد جایشان را به تمدن بعدی می‎دهند. تپه حسنلو نیز یکی از تپه‎های باستانی ایران است که آثار منحصربه‎فرد تاریخی مانند جام زرین حسنلو را در دل خود جای داده است. حسنلو بقایای باستانی تمدنی کهن، بر روی تپه‎ای با قطر متوسط 265 متر است که در ارتفاع ۲۰ متری قرار دارد.

کلیسای تادئوس مقدس کجاست؟کلیسای تادئوس مقدس که بیشتر با نام قره‌کلیسا شناخته می‌شود، در منطقه چالدران در شمال استان آذربایجان غربی و در نزدیکی روستای قره‌کلیسا قرار دارد. این کلیسا در یکی از نواحی کوهستانی شمال‌غرب ایران ساخته شده و به دلیل قرار گرفتن در محیطی طبیعی و نسبتاً دور از شهرهای بزرگ، سفر به آن بیشتر شبیه یک سفر تاریخی و فرهنگی است تا بازدید معمول از یک بنای شهری.

کلیسای مریم مقدس یا زور زور در نزدیکی روستای بارون، در شهرستان ماکو از استان آذربایجان غربی قرار دارد. این کلیسای تاریخی حدود ۱۲ کیلومتر با قره کلیسا فاصله دارد و در چشم‌انداز امروزی خود، بر فراز صخره‌ای در کنار دریاچه سد بارون دیده می‌شود. فاصله کلیسا تا شهر ماکو نیز حدود ۲۰ کیلومتر است.

«برج سه‌گنبد» یکی از بناهای تاریخی شهر ارومیه در استان آذربایجان غربی است که در بخش جنوب‌شرقی بافت شهری و در محدوده خیابان استاد برزگر قرار دارد. این بنای استوانه‌ای و آجری از یادگارهای دوره سلجوقی است و بر اساس کتیبه‌های موجود در سردر، تاریخ ساخت آن به سال ۵۸۰ هجری قمری، برابر با ۱۱۸۴ میلادی، بازمی‌گردد. برج سه‌گنبد در سال ۱۳۱۴ خورشیدی با شماره ۲۴۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

برج شمس تبریزی در شهر خوی، در کنار آرامگاه شمس تبریزی قرار دارد و یکی از شاخص‌ترین بناهای تاریخی این شهر به شمار می‌رود. این برج استوانه‌ای و میان‌تهی از بناهای متفاوت معماری منطقه است و بیش از آنکه تنها یک مناره تاریخی باشد، پیوندی میان تاریخ تصوف، معماری دوره صفوی و شخصیت شمس تبریزی ایجاد می‌کند.

یکی از منحصر به‌فردترین و ترسناک‌ترین سایت -موزه‌های جهان «سایت- موزه عصر آهن» گورستانی باستانی در قعر زمین است، جایی که 38 گور در کنار هم قرار گرفته و محل به خاک سپردن زن و مرد، پیر و جوان و چندین کودک است که از عصر آهن تاکنون یعنی حدود 4 هزار سال اینجا بی‌صدا خفته‌اند. فاصله طبقاتی، گور اغنیا و فقرا از هم قابل تشخیص است؛ ثروتمندان با مال و اموال خود، زنان با زیورالات و کودکان با اسباب‌بازی‎هایشان به خاک سپرده شده‌اند.

خانه مشروطه تبریز یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی ایران و از شناخته‌شده‌ترین مکان‌های مرتبط با انقلاب مشروطه است؛ خانه‌ای که در یکی از حساس‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران، محل گردهمایی، گفت‌وگو و تصمیم‌گیری چهره‌های تأثیرگذار جنبش مشروطه بود. این خانه در بافت تاریخی تبریز و در نزدیکی بازار بزرگ شهر قرار گرفته و امروزه به عنوان موزه مشروطه بخشی از اسناد، تصاویر، وسایل شخصی و یادگارهای مربوط به آن دوران را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار می‌دهد. اهمیت خانه تنها به معماری قاجاری آن  محدود نیست؛ بلکه خاطره تاریخی شخصیت‌هایی مانند ستارخان و باقرخان و حوادث مهم جنبش مشروطه با این بنا پیوند خورده است.

باغچه جوق، نام روستایی در جوار شهر ماکو است که حدود 2 کیلومتری جنوب غربی جاده ترانزیتی ماکو- بازرگان قرار دارد. ساختمان مجلل و با شکوه قصر باغچه جوق در این روستا قرار دارد و در محوطه بسیار وسیع و مساحت ان حدود 11 هکتار است. تاریخ احداث آن 1313- 1324 ه.ق بوده است. آغاز بنای قصر در زمان حکومت تیمور پاشا خان بوده و در زمان حکومت فرزندش مرتضی قلی خان اقبال السلطنه که از سرداران مظفرالدین شاده بود به پایان رسیده است.  

آئین زیارت کلیسای تادئوس چندی است که در فهرست میراث معنوی  یونسکو قرار گرفته است. مجموعه رهبانی تادئوس قدیس که تحت عنوان کلیسای طاطاووس در فهرست آثار ملی ثبت شده است و با نام قره کلیسا نیز شناخته می شود، در استان آذربایجان غربی، در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی شهر ماکو و در مجاورت روستایی به همین نام قرار گرفته است.