استان همدان

گنبد علویان در شهر همدان و در محدوده تاریخی چهارباغ علویان، در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله قرار گرفته است. این بنا یکی از شاخص‌ترین یادگارهای معماری دوره اسلامی در همدان به شمار می‌رود و قرارگیری آن در بافت تاریخی شهر باعث شده بازدید از آن را بتوان با دیدن چند جاذبه مهم دیگر همدان ترکیب کرد.

برج قربان در بافت قدیمی شهر همدان و در محله زندی‌ها، در نزدیکی دبیرستان ابن‌سینا قرار گرفته است. این بنا در میان بافت امروزی شهر تا حد زیادی محصور شده و برخلاف گذشته، فضای باز و گسترده‌ای در اطراف آن دیده نمی‌شود؛ با این حال، ساختار برج همچنان یکی از نشانه‌های معماری تاریخی همدان محسوب می‌شود.

مجسمه شیر سنگی در انتهای خیابان ۱۲ متری سنگ شیر و در میدانی به همین نام در شهر همدان قرار دارد. این اثر امروزه در فضای شهری و در میان ساختمان‌های امروزی دیده می‌شود، اما محل قرارگیری آن با یکی از محوطه‌های باستانی مهم شهر ارتباط دارد. در پیرامون این محدوده، آثار مربوط به دوره‌های تاریخی مختلف کشف شده و همین موضوع باعث شده شیر سنگی تنها یک مجسمه منفرد نباشد، بلکه بخشی از چشم‌انداز تاریخی شهر باستانی همدان محسوب شود.

همدان را به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن ایران می‌شناسند؛ وجود آثار باستانی و تاریخی چون بقایای شهر هگمتانه، شیرِ سنگی، کتیبه‌های گنجنامه، مقبره ابوعلی سینا و بابا طاهر، گنبد علویان و... باعث شد این شهر در سال 2018 به‌ عنوان پایتخت گردشگری کشورهای آسیایی شناخته شود.

به پارسی باستان «هگَمَتانَه»، به پهلوی «هَمَتان»، به فارسی نو «همدان» و به یونانی باستان «اِکباتانا» نامیده شده است. تاریخ این ابرشهر باستانی ایران به پیش از 3 هزار سال پیش باز می­گردد. هگمتانه نخستین پایتختِ نخستین پادشاهی آریایی در سال 708 پیش از میلاد، شاهنشاهی مادها به پادشاهی دیاکو و نیز پایتخت تابستانی شاهنشاهی هخامنشی است. نام هگمتانه در دیوارنوشته داریوش بزرگ و نیز سنگ­نوشته هِرکول در بیستون حجاری شده است.

همدان از شهر‌های قدیمی و کهن ایران و پایتخت نخستین سلسله شاهنشاهی ایران یعنی ماد بوده است. همدان به عنوان پنجمین شهر فرهنگی توریستی ایران در سال 1385 پایتخت تاریخ و تمدن ایران نیز شد. این شهر با آب و هوایی کوهستانی در غرب ایران قرار دارد. محوطه باستانی هگمتانه، کتیبه گنج‌نامه و مجسمه شیرسنگی سندی است بر باستانی بودن این شهر و وجود مقبره ابوعلی سینا و بابا طاهر، گنبد علویان، آرامگاه استرومردخای، برج قربان وحمام قلعه، این ادعا را کامل می‌کند.

آرامگاه باباطاهر در میدان باباطاهر، در بخش شمال‌غربی شهر همدان و بر فراز تپه‌ای کم‌ارتفاع قرار دارد. این آرامگاه رو به دامنه‌های الوند ساخته شده و در اطراف آن فضای سبز و محوطه‌ای وسیع شکل گرفته است. موقعیت بنا در یکی از محورهای تاریخی همدان باعث شده آرامگاه  باباطاهر در کنار ارزش ادبی و معماری، یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های شهری این شهر نیز باشد.

حمام حاج آقای تراب یا حمام دوقلو که در محله علی‌آباد یا کوچه سیدهاو روبروی مسجد حاج آقا تراب شهر نهاوند قرار دارد نمادی از هنر ایرانی اسلامی است که در سال ۱۲۳۰ و در زمان ناصرالدین شاه قاجار بنا نهاده شدنهاوند از شهرستانهای مهم تاریخی استان همدان به شمار می‌آید و نظریه‌های مختلفی از پیشینه تاریخی این منطقه باستانی باقی مانده است شهرستان نهاوند از شمال به شهرستان تویسرکان و از شمال غربی به شهرستان کنگاور در استان کرمانشاه از شرق به بخش ثامن در شهرستان ملایر و از جنوب به شهرستان سلسه و دلفان در استان لرستان و از غرب به شهرستان کرمانشاه محدود می‌شود.

آرامگاه ابوعلی سینا بنای یادبود شیخ الرئیس ابن سینا فیلسوف، دانشمند و پزشک مشهور ایرانی است. محل فعلی آرامگاه بوعلی سینا منزل مسکونی ابوسعید دخوک دوست صمیمی ابوعلی سینا بوده است که او نیز در جوار ابوعلی سینا مدفون است. بنای ابتدایی این آرامگاه در زمان قاجاریه ساخته شده است و آرامگاه جدیدی که انجمن آثار ملی ایران به دستور محمدرضا پهلوی ساخته است در سال 1333 شمسی افتتاح گردیده است.

روستای حیدره قاضی‌خانی، که با نام حیدره دارامام نیز شناخته می‌شود، یکی از روستاهای خوش‌آب‌وهوا و سرسبز استان همدان است. این روستا در شهرستان بهار و در منطقه‌ای کوهستانی قرار دارد و به دلیل بافت پلکانی، باغ‌های گسترده، چشمه‌های متعدد، دره‌های سرسبز و فرهنگ بومی، از روستاهای دارای ظرفیت گردشگری استان به شمار می‌رود. نزدیکی حیدره به شهر همدان نیز باعث شده است که بتوان آن را به‌عنوان مقصدی مناسب برای یک سفر یک‌روزه یا نیم‌روزه در برنامه گردشگری غرب استان قرار داد.