استان زنجان
استان زنجان در شمالغرب ایران و در میان ارتفاعات زاگرس و البرز قرار گرفته و از مناطقی با پیشینه تاریخی و فرهنگی قابلتوجه است. گنبد سلطانیه، غار کتلهخور، بازار تاریخی زنجان، آثار باستانی، روستاهای دیدنی و طبیعت کوهستانی، بخشی از جاذبههای متنوع این استان هستند. زنجان همچنین بهواسطه صنایع دستی و هنرهای سنتی خود، بهویژه چاقوسازی، جایگاه ویژهای در فرهنگ و هنر ایران دارد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، شهرها و مقاصد استان زنجان، جاذبههای تاریخی و طبیعی، روستاها، صنایع دستی و دیگر دیدنیهای این منطقه معرفی میشوند.
در حدود ۵۰۰ متری جنوبغربی گنبد سلطانیه، بر مسیر سلطانیه به خدابنده، مجموعهای تاریخی قرار گرفته است که از مهمترین یادگارهای دوره ایلخانی در این شهر به شمار میرود. مجموعه چلبی اوغلو شامل بخش آرامگاهی و خانقاهی است و به دلیل پیوند با سنتهای عرفانی و معماری دوره ایلخانان، جایگاه ویژهای در میان آثار تاریخی سلطانیه دارد. این مجموعه که در منابع با نامهای بقعه چلبی اوغلو، آرامگاه شیخ براق بابا و خانقاه چلبی اوغلو نیز شناخته میشود، یکی از دیدنیهای مهم در کنار گنبد سلطانیه است.
پل میر بهاالدین در جنوب شهر زنجان و در ابتدای مسیر زنجان به بیجار، بر روی زنجانرود قرار دارد. این پل تاریخی که با نامهای «پل کهنه» و «پل اژدهاتو» نیز شناخته میشود، از یادگارهای دوره قاجار و یکی از پلهای تاریخی ارزشمند استان زنجان است. پل در سالهای پایانی قرن سیزدهم هجری قمری و در دوره ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد و امروزه در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد.
پل سردار یکی از سه پل روی رودخانه زنجانرود است که در پیرامون شهر زنجان و بر سر راه به تکاب و تخت سلیمان قرار دارد. این یادگار دوره قاجار که نامش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در گویش بومی با نام «قلتوق» شناخته میشود. قلتوق نام روستایی در بخش مرکزی زنجان است که دژی قاجاری نیز دارد.
قلعه بهستان یکی از متفاوتترین دژهای تاریخی استان زنجان است که در نزدیکی روستای بهستان و در کنار رودخانه قزلاوزن قرار دارد. این قلعه بخشی از پیکره سنگی کوه را در خود جای داده و بسیاری از فضاهای آن با تراشیدن صخره و ایجاد اتاق، دالان و پلکان شکل گرفتهاند. همین ویژگی باعث شده است قلعه بهستان در میان نمونههای شاخص معماری دستکند ایران قرار گیرد.
بازار تاریخی زنجان در مرکز بافت قدیم شهر زنجان قرار دارد و یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی و اقتصادی استان زنجان به شمار میرود. ورودیهای بازار از بخشهایی مانند سبزهمیدان، خیابان سعدی و خیابان امیرکبیر به شبکه بازار و راستههای آن راه پیدا میکنند و مسجد جامع یا مسجد سید نیز در محدوده همین مجموعه قرار دارد. بازار زنجان امروزه علاوه بر ارزش تاریخی و معماری، همچنان بخشی زنده از فعالیت تجاری شهر است.
در میان دشت تاریخی سلطانیه در استان زنجان، بنایی عظیم و باشکوه قرار دارد که یکی از مهمترین دستاوردهای معماری ایران در دوره اسلامی محسوب میشود. گنبد سلطانیه آرامگاه سلطان محمد خدابنده معروف به الجایتو، هشتمین پادشاه ایلخانی، بزرگترین گنبد آجری جهان و یکی از ارزشمندترین آثار معماری ایران است.
