میراث جهانی یونسکو در ایران مجموعهای از ارزشمندترین آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی کشور است که به دلیل اهمیت جهانی در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو به ثبت رسیدهاند. این آثار شامل بناهای تاریخی، شهرهای باستانی، محوطههای فرهنگی، باغهای ایرانی، سازههای آبی، بیابانها و چشماندازهای طبیعی هستند که بخشی از تاریخ و تمدن چند هزار ساله ایران را به جهان معرفی میکنند. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، آثار ثبت جهانی ایران در یونسکو معرفی میشوند و اطلاعاتی درباره پیشینه، ویژگیها، موقعیت جغرافیایی و اهمیت هر یک از این میراث ارزشمند ارائه خواهد شد.
کاروانسرای مرنجاب یکی از شناختهشدهترین بناهای تاریخی کویر ایران است که در شمال شهرستان آران و بیدگل و در مجاورت دریاچه نمک قرار گرفته است. این کاروانسرای صفوی در سال ۱۰۱۲ هجری قمری به فرمان شاه عباس اول ساخته شد و در گذشته یکی از توقفگاههای مهم کاروانهایی بود که در مسیرهای ارتباطی میان اصفهان، کاشان و خراسان رفتوآمد میکردند. امروزه ترکیب معماری تاریخی، سکوت کویر، تپههای شنی و آسمان پرستاره، مرنجاب را به یکی از مقاصد مهم کویرگردی ایران تبدیل کرده است.
زندان اسکندر یزد که با نام مدرسه ضیائیه نیز شناخته میشود، یکی از بناهای تاریخی شاخص محله فهادان و از یادگارهای معماری قرون میانی شهر یزد است. این بنا با خشت و گل ساخته شده و گنبد، ایوانها، محراب و فضای زیرزمینی آن، نمونهای ارزشمند از معماری تاریخی یزد به شمار میرود. نام «زندان اسکندر» بیشتر با روایتها و شهرت تاریخی بنا پیوند خورده است و درباره کاربری واقعی آن در منابع دیدگاههای متفاوتی وجود دارد.
خانه لاریها یکی از ارزشمندترین خانههای تاریخی شهر یزد و از بناهای شاخص محله تاریخی فهادان است. این عمارت حدود ۱۵۰ سال پیش و در دوره قاجار ساخته شد و به حاج محمدابراهیم لاری، از تجار شناختهشده یزد، نسبت داده میشود. ترکیب حیاط مرکزی، فضاهای اندرونی و بیرونی، بادگیر، اتاقهای چهار فصل و تزئینات ظریف گچبری و آینهکاری، این خانه را به نمونهای برجسته از معماری مسکونی سنتی یزد تبدیل کرده است.
استان سمنان یکی از مهمترین بخشهای مسیر تاریخی میان ری و خراسان بوده است؛ راهی که در دورههای مختلف تاریخی، رفتوآمد بازرگانان، کاروانها، مسافران و زائران را میان مرکز ایران و خراسان امکانپذیر میکرد. در امتداد این مسیر، مجموعهای از کاروانسراها برای استراحت، تأمین آب، نگهداری کالا و پشتیبانی از سفر ساخته شد و کاروانسراهای میاندشت یکی از شاخصترین نمونههای آن به شمار میآیند.
مسجد شیخ لطفالله یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی اصفهان و یکی از چهار بنای اصلی پیرامون میدان نقش جهان است. این مسجد در ضلع شرقی میدان و روبهروی کاخ عالیقاپو قرار دارد و به دلیل گنبد کمنظیر، کاشیکاریهای ظریف، محراب نفیس و طراحی متفاوت خود، جایگاه ویژهای در معماری دوره صفوی دارد.
کوچه آشتیکنان که به کوچه عشاق و مهربانی نیز معروف است، کوچهای تنگ و باریک بوده که اسباب نزدیکی آدمها میشده و در واقع هنر و خلاقیت معماران ایرانی را به رخ میکشد به خصوص در شهرهای کویری. این کوچهها در محلههای قدیمیِ شهرهایی چون اصفهان و یزد همچنان سرحال و سرزنده نفس میکشند اما در بعضی شهرها مانند تهران تک و توک به جا ماندهاند آنهم در دلِ تهران قدیم؛ مثلا در محله عودلاجان.
آهوان یکی از مناطق کوهستانی استان سمنان است که در مسیر تاریخی سمنان به دامغان قرار گرفته و به دلیل طبیعت کوهستانی، کلاتههای پایکوهی و کاروانسراهای تاریخی خود اهمیت دارد. این منطقه در حدود ۳۰ کیلومتری شرق سمنان قرار گرفته و آبوهوایی متفاوت با دشتهای گرم و خشک اطراف دارد؛ زمستانهای آن سرد و تابستانهایش معتدل و ییلاقی است.
مسجد امام اصفهان یکی از برجستهترین بناهای دوره صفوی و یکی از مهمترین آثار معماری ایران در میدان نقش جهان است. این مسجد در ضلع جنوبی میدان قرار گرفته و در کنار مسجد شیخ لطفالله، کاخ عالیقاپو و سردر قیصریه، یکی از چهار عنصر اصلی مجموعه تاریخی میدان نقش جهان را شکل میدهد.
کاروانسرای قصر بهرام یا رباط سیاهکوه یکی از بناهای به جا مانده از دوران صفویان است که در طول تاریخ، گرمای زندگی را در دل کویر زنده نگه داشته است. کاروانسرایی که پس از دوران رونق خود به فراموشی سپرده شد، اما اکنون و پس از سالها این بار میزبان گردشگرانی است که برای دور شدن از زندگی روزمرهی شهری به آن از آن بازدید میکنند.
تمام شهرهای توریستی دنیا فضاهایی را به عنوان پاتوق برای گردشگران پیشبینی میکنند؛ جایی که مسافران بتوانند قدم بزنند، خرید کنند، نوشیدنی میل کنند وغذا بخورند و با فرهنگ جامعه میزبان ارتباط برقرار کنند. سرای سعدالسلطنه قزوین مهمترین پاتوق این شهر است و بدون شک از حضور در آن لذت خواهید برد.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
