مقدمه
تنگ سولک یا سروک یکی از مهمترین محوطههای تاریخی شهرستان بهمئی در استان کهگیلویه و بویراحمد است که در میان کوهپایههای زاگرس و در نزدیکی شهر لیکک قرار دارد. این محوطه باستانی به دلیل وجود مجموعهای از نقشبرجستهها و کتیبههای مربوط به دوره الیمایی و اشکانی، استودانها و بقایای راه سنگفرش باستانی، اهمیت ویژهای در شناخت تاریخ جنوبغرب ایران دارد. برخی از نقشبرجستههای تنگ سولک صحنههایی از تاجگذاری، شکار شاهی، نبرد، درباریان، سربازان و آیینهای مذهبی را به تصویر کشیدهاند و شماری از آنها نیز دارای کتیبههایی به زبان و خط دوره اشکانی هستند. ( Tasnim News )
اهمیت تنگ سولک تنها به آثار سنگی آن محدود نمیشود. این محوطه در منطقهای کوهستانی و نسبتاً سرسبز قرار گرفته که پوشش جنگلی، چشمهها و تنوع گیاهی و جانوری زاگرس، فضای طبیعی متفاوتی در اطراف آثار تاریخی ایجاد کردهاند. به همین دلیل، بازدید از تنگ سولک ترکیبی از شناخت میراث باستانی و تجربه طبیعت زاگرس است.
تنگ سولک کجاست؟
تنگ سولک در شهرستان بهمئی، در استان کهگیلویه و بویراحمد و در نزدیکی شهر لیکک قرار دارد. این محوطه در حدود ۱۲ کیلومتری شمالشرقی لیکک و حدود ۴۵ تا ۵۰ کیلومتری بهبهان واقع شده و در مسیر تنگ ماغر قرار گرفته است. روستای گچبلند نیز از آبادیهای نزدیک به این محوطه به شمار میرود. دسترسی به تنگ سولک از مسیر لنده به لیکک و همچنین از محدوده شهرک گودبن امکانپذیر است. ( Tripyar )
قرار گرفتن تنگ سولک در کوهپایههای زاگرس باعث شده است که محوطه تاریخی در میان عوارض طبیعی، درختان و چشمهها قرار گیرد. همین موقعیت طبیعی احتمالاً در شکلگیری اهمیت این منطقه در دورههای باستان نیز بیتأثیر نبوده است؛ زیرا مسیرهای کوهستانی جنوبغرب ایران از گذشته محل ارتباط میان مناطق داخلی فلات ایران و سرزمینهای جنوب و جنوبغربی بودهاند.
نام سولک یا سروک از کجا آمده است؟
تنگ سولک با نام تنگ سروک نیز شناخته میشود و هر دو نام در منابع گردشگری و پژوهشی برای اشاره به این محوطه به کار رفتهاند. در فارسنامه ناصری ، نام سولک به «گردنه سروهای کوچک» نسبت داده شده است. وجود درختان سرو زربین در منطقه نیز با این نام ارتباط داده شده است. ( آفتاب زاگرس )
در اطراف تنگ سولک آبادیهای فصلی مانند آبدولی، سینه سولک، چال انجیر و زیرچک قرار داشتهاند و چشمههای منطقه نیز در شکلگیری باغها و پوشش گیاهی پیرامون آن نقش داشتهاند. این پیوند میان نام منطقه، پوشش گیاهی و چشمانداز طبیعی، بخشی از هویت جغرافیایی تنگ سولک را شکل داده است.
تنگ سولک و حکومت الیماییان
مهمترین ارزش تاریخی تنگ سولک به دوره الیماییان بازمیگردد. الیماییان حکومتی محلی در جنوبغرب ایران بودند که در دوره اشکانی در بخشهایی از خوزستان و نواحی زاگرس قدرت داشتند. آثار برجایمانده در تنگ سولک یکی از مهمترین شواهد برای شناخت فرهنگ سیاسی، هنری و مذهبی این حکومت محلی است. ( Tasnim News )
نقشبرجستههای تنگ سولک تصویری از جامعهای ارائه میکنند که در آن پادشاه، جنگجویان، درباریان و شخصیتهای مذهبی در مراسم رسمی و آیینی حضور دارند. نمایش تاجگذاری، صحنههای شکار، جنگ و نیایش در کنار کتیبهها، این محوطه را به یکی از منابع مهم برای مطالعه ساختار قدرت و هنر الیمایی در دوره اشکانی تبدیل کرده است.
نقشبرجستههای تنگ سولک
در تنگ سولک چند مجموعه نقشبرجسته بر روی تختهسنگهای جداشده از کوه دیده میشود. منابع مختلف تعداد این نقشها را متفاوت گزارش کردهاند، اما وجود پنج مجموعه یا قطعه سنگ اصلی دارای حجاری و کتیبه از ویژگیهای شناختهشده محوطه است. برخی منابع نیز از ۱۳ نقشبرجسته و سنگنوشته بر روی پنج قطعه سنگ سخن گفتهاند. ( Tripyar )
این نقشها صحنههای گوناگونی را نمایش میدهند؛ از جمله پادشاهانی که بر تخت نشستهاند، شخصیتهایی که در مراسم تاجگذاری حضور دارند، سوارانی که با شیر میجنگند، سربازان مسلح، درباریان و صحنههایی مرتبط با نیایش و آتشدان. سبک نمایش پیکرهها و لباس و سلاح شخصیتها نیز اطلاعات ارزشمندی درباره هنر و فرهنگ دوره الیمایی در اختیار پژوهشگران قرار میدهد. ( Khabarban )
برد رستم؛ مهمترین نقشبرجسته تنگ سولک
یکی از شناختهشدهترین سنگهای حجاریشده تنگ سولک برد رستم یا سنگ رستم است. در نقشهای این سنگ، صحنههایی از شکار شیر، پادشاه، سربازان و شخصیتهای درباری دیده میشود و تخت شاهی نیز در میان عناصر تصویری آن قرار دارد.
نمایش پادشاه در حال شکار شیر اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا شکار شاهی در هنر ایران باستان تنها یک صحنه تفریحی نبود، بلکه میتوانست نمادی از قدرت، توانایی و اقتدار فرمانروا باشد. حضور سلاحها، اسب و شخصیتهای همراه نیز فضای سیاسی و نظامی نقشبرجسته را کامل میکند.
در بخشهایی از این مجموعه کتیبههایی نیز دیده میشود که برای مطالعه زبان و خط دوره الیمایی اهمیت دارند. درباره زبان و خط کتیبههای تنگ سروک در منابع پژوهشی گاه تعبیرهای متفاوتی آمده، اما کتیبههای این محوطه عموماً در چارچوب کتیبههای آرامی و پارتی دوره الیمایی بررسی میشوند. ( Shidrokh Travel )
صحنههای تاجگذاری و قدرت شاهی
یکی از مهمترین موضوعات نقشبرجستههای تنگ سولک، نمایش مراسم مرتبط با قدرت شاهی و تاجگذاری است. در این صحنهها، فرمانروا در جایگاه مرکزی قرار دارد و شخصیتهایی در اطراف او دیده میشوند. این نوع ترکیببندی به بیننده نشان میدهد که فرمانروا در مرکز ساختار سیاسی و آیینی جامعه قرار داشته است.
در برخی نقشها نیز پادشاه بر تخت نشسته و اطراف او شخصیتهایی از دربار یا نیروهای نظامی دیده میشوند. این تصاویر در کنار کتیبههای همراه، برای شناخت جایگاه سیاسی فرمانروایان الیمایی و روابط میان قدرت سیاسی و آیینهای مذهبی اهمیت دارند. ( Khabarban )
نقش شکار شیر در تنگ سولک
صحنه شکار شیر یکی از مشهورترین تصاویر تنگ سولک است. در این نقش، سواری سلاح در دست دارد و به شیری حمله میکند. نمایش پادشاه یا جنگجو در حال شکار حیوانی قدرتمند، در هنر ایران باستان سابقهای طولانی دارد و معمولاً با مفاهیمی مانند قدرت، شجاعت و پیروزی پیوند خورده است.
وجود چنین تصویری در تنگ سولک نشان میدهد که هنر الیمایی، اگرچه ویژگیهای محلی خود را داشته، از سنتهای تصویری گستردهتر هنر ایران باستان نیز بهره میبرده است. این نقشها همچنین اطلاعاتی درباره نوع پوشش، سلاح، تجهیزات و شیوه نمایش اسب و سوار در آن دوره در اختیار پژوهشگران قرار میدهند. ( Khabarban )
نقشهای مذهبی و آتشگاه
در میان نقشهای تنگ سولک، تصاویری از شخصیتهای نیایشگر و آتشدان نیز دیده میشود. این بخش از مجموعه برای شناخت باورهای مذهبی مردم منطقه در دوره الیمایی اهمیت دارد و نشان میدهد که فضای تنگ سولک احتمالاً علاوه بر کارکرد سیاسی و یادمانی، با آیینهای مذهبی نیز ارتباط داشته است.
برخی پژوهشگران تنگ سولک را یک مرکز آیینی یا پرستشگاه مهم برای الیماییان دانستهاند. با این حال، درباره کارکرد دقیق محوطه باید با احتیاط سخن گفت؛ زیرا شواهد موجود امکان تفسیرهای مختلف را فراهم میکنند و نمیتوان همه بخشهای محوطه را صرفاً یک معبد یا آتشکده دانست. ( Earth Watchers Center )
کتیبههای تنگ سولک
کتیبههای تنگ سولک یکی از مهمترین بخشهای این محوطه باستانی هستند. این کتیبهها در کنار نقشبرجستهها قرار گرفتهاند و اطلاعاتی درباره زبان، خط، نامها و فضای سیاسی و مذهبی دوره الیمایی در اختیار پژوهشگران قرار میدهند.
وجود کتیبههای پارتی و آرامی در مجموعه تنگ سروک اهمیت آن را برای مطالعه تاریخ زبانهای ایرانی و سنت نوشتاری جنوبغرب ایران افزایش داده است. پژوهشهای والتر هنینگ در قرن بیستم نیز نقش مهمی در بررسی دقیقتر این کتیبهها داشت. ( Shidrokh Travel )
کشف و پژوهشهای باستانشناختی تنگ سولک
نقشبرجستههای تنگ سولک در سال ۱۸۴۱ میلادی توسط بارون دوبود، جهانگرد روس، به پژوهشگران غربی معرفی شد و بعدها در آثار پژوهشی منتشر شد. در ادامه، پژوهشگرانی مانند هنینگ به بررسی کتیبهها و نقشهای این محوطه پرداختند. ( Shidrokh Travel )
در قرن بیستم، مطالعات درباره هنر و تاریخ الیماییان افزایش یافت و تنگ سولک نیز در کنار دیگر محوطههای جنوبغرب ایران، به عنوان یکی از منابع مهم شناخت این حکومت محلی مورد توجه قرار گرفت. بنابراین، اهمیت امروزی تنگ سولک تنها به خود آثار موجود در محوطه محدود نیست، بلکه تاریخ پژوهش و نقش آن در شناخت تمدن الیمایی نیز بخشی از ارزش علمی آن است.
استودانهای تنگ سولک
در پیرامون تنگ سولک و منطقه بهمئی، نمونههایی از استودانها نیز شناسایی شدهاند. استودان به محفظه یا فضایی گفته میشود که در سنتهای تدفینی ایران باستان برای نگهداری استخوانهای مردگان مورد استفاده قرار میگرفت.
وجود استودانها در کنار نقشبرجستهها و کتیبههای تنگ سولک، اهمیت محوطه را از نظر مطالعه آیینهای تدفینی نیز افزایش میدهد. در منابع مختلف تعداد استودانهای منطقه متفاوت گزارش شده و نمیتوان همه آنها را لزوماً در محدوده مستقیم نقشبرجستههای تنگ سولک قرار داد؛ اما حضور این آثار در حوزه فرهنگی پیرامون محوطه، تصویری گستردهتر از سنتهای مذهبی و تدفینی منطقه ارائه میکند. ( Earth Watchers Center )
راه سنگفرش باستانی تنگ سولک
یکی دیگر از عناصر مهم محوطه، بقایای راه سنگفرش باستانی است که در کنار نقشبرجستهها قرار دارد. وجود این مسیر نشان میدهد که تنگ سولک تنها مجموعهای از سنگنگارههای منفرد نبوده و احتمالاً در گذشته دارای شبکه دسترسی مشخصی بوده است.
راه سنگفرش همچنین اهمیت جغرافیایی منطقه را نشان میدهد. قرار گرفتن تنگ سولک در مسیرهای کوهستانی زاگرس میتوانسته آن را به یکی از نقاط ارتباطی میان نواحی مختلف جنوبغرب ایران تبدیل کند. برخی پژوهشها نیز مسیرهای سنگی منطقه را در ارتباط با شبکه راههای باستانی میان خوزستان و بخشهای داخلی ایران بررسی کردهاند. ( Earth Watchers Center )
آیا تنگ سولک ساسانی است؟
درباره دوره تاریخی نقشبرجستههای تنگ سولک گاهی نسبتهایی به دوره ساسانی، از جمله زمان پادشاهانی مانند بهرام دوم، بهرام سوم، هرمز دوم و شاپور دوم مطرح شده است. با این حال، شواهد و پژوهشهای جدیدتر، بخش اصلی نقشبرجستههای تنگ سروک را به دوره الیمایی و دوره اشکانی نسبت میدهند. ( Tasnim News )
بنابراین، برای معرفی دقیقتر این محوطه بهتر است گفته شود که هسته اصلی مجموعه نقشبرجستههای تنگ سولک متعلق به دوره الیمایی در چارچوب دوره اشکانی است . وجود آثار یا شواهد تاریخی از دورههای بعدی در منطقه به معنای ساسانی بودن نقشبرجستههای اصلی نیست.
تنگ سولک و تاق بستان
از نظر موضوع و جایگاه نقشبرجستهها، گاهی تنگ سولک با تاق بستان مقایسه شده است. هر دو محوطه دارای نقشهایی مرتبط با فرمانروایان و صحنههای رسمی و آیینی هستند، اما از نظر تاریخ، سبک و زمینه سیاسی تفاوتهای مهمی میان آنها وجود دارد.
تاق بستان مجموعهای شاخص از هنر سنگتراشی دوره ساسانی است، در حالی که نقشبرجستههای تنگ سولک عمدتاً به سنت هنری الیمایی و دوره اشکانی مربوط میشوند. بنابراین، مقایسه این دو محوطه بیشتر برای درک جایگاه نقشبرجستههای سلطنتی در ایران باستان مفید است و نباید به معنای همدوره بودن آنها تلقی شود.
جنگل تنگ سولک
تنگ سولک تنها یک محوطه باستانی نیست و در محدودهای جنگلی از زاگرس قرار گرفته است. جنگلهای منطقه در حدود ۲ هزار هکتار گستردگی دارند و ترکیبی از گونههای درختی و گیاهان بوتهای زاگرسی را در خود جای دادهاند.
بلوط ایرانی، زربین، کیکم، زالزالک و بنه از گونههای مهم پوشش گیاهی منطقه هستند. وجود تودههایی از زربین در کنار بلوط نیز از ویژگیهای قابل توجه پوشش گیاهی تنگ سولک است و در شکلگیری چشمانداز خاص منطقه نقش دارد.
گیاهان دارویی تنگ سولک
پوشش گیاهی تنگ سولک تنها به درختان جنگلی محدود نیست. گیاهان دارویی و خوراکی متنوعی نیز در این منطقه میرویند که از جمله آنها میتوان به بنسرخ، هلپه، تره، کارده، بومادران، پشموک، کنگر، گل لاله سرنگون و آویشن اشاره کرد. ( آفتاب زاگرس )
این تنوع گیاهی باعث شده است که تنگ سولک از نظر طبیعتگردی نیز اهمیت داشته باشد. با این حال، در زمان بازدید نباید اقدام به چیدن گیاهان یا آسیب رساندن به پوشش طبیعی منطقه کرد؛ بهویژه آنکه بخشی از ارزش منطقه به تنوع زیستی و پوشش جنگلی آن وابسته است.
حیات وحش تنگ سولک
چشمانداز کوهستانی و جنگلی تنگ سولک زیستگاه گونههای مختلف جانوری است. در منابع منطقه از گونههایی مانند کل و بز و پرندگانی همچون کبک، تیهو، کبوتر جنگلی و کلاغ نام برده شده است.
حضور چنین گونههایی نشان میدهد که تنگ سولک را باید همزمان به عنوان یک محوطه میراثی و بخشی از زیستبوم زاگرس دید. هنگام طبیعتگردی در منطقه بهتر است از ایجاد سر و صدای زیاد، نزدیک شدن به حیات وحش و رها کردن زباله خودداری شود.
چشمهها و باغهای پیرامون تنگ سولک
در اطراف آبادیهای فصلی منطقه چندین چشمه وجود دارد که در شکلگیری باغهای پیرامون تنگ سولک نقش داشتهاند. باغهای انار و درختان فراوان منطقه، در کنار جنگل زاگرسی، منظرهای ایجاد میکنند که با بسیاری از محوطههای باستانی واقع در مناطق خشک ایران تفاوت دارد.
همین وجود آب و پوشش گیاهی احتمالاً یکی از دلایل اهمیت این منطقه در دورههای تاریخی بوده است. قرار گرفتن یک محوطه آیینی و یادمانی در کنار منابع آب و مسیرهای طبیعی زاگرس، تصویری متفاوت از زندگی و سازمان اجتماعی جوامع جنوبغرب ایران باستان ارائه میکند.
بهترین زمان بازدید از تنگ سولک
بهار بهترین زمان سفر به تنگ سولک است. در این فصل، پوشش گیاهی منطقه سرسبز میشود، چشمهها پرآبتر هستند و درختان و گیاهان زاگرسی چشمانداز زیبایی ایجاد میکنند. هوای کوهستانی منطقه نیز در بهار نسبت به تابستان ملایمتر است.
پاییز نیز برای علاقهمندان به طبیعتگردی و عکاسی زمان مناسبی است. تابستان در این بخش از استان میتواند گرم باشد، بهویژه در ساعات میانی روز، بنابراین اگر در این فصل سفر میکنید، بازدید صبحگاهی انتخاب مناسبتری است. زمستان نیز به دلیل شرایط کوهستانی و احتمال بارندگی، نیازمند آمادگی بیشتر و بررسی وضعیت مسیر است.
راه دسترسی به تنگ سولک
برای رسیدن به تنگ سولک میتوان ابتدا خود را به لیکک ، مرکز شهرستان بهمئی، رساند و سپس از مسیر شمالشرقی شهر به سمت محوطه تاریخی حرکت کرد. تنگ سولک در نزدیکی روستای گچبلند و در مسیر تنگ ماغر قرار دارد. مسیرهای دسترسی از لنده به لیکک و محدوده شهرک گودبن نیز برای رسیدن به منطقه معرفی شدهاند. ( Tripyar )
با توجه به کوهستانی بودن بخش پایانی مسیر، بهتر است پیش از حرکت وضعیت جاده و شرایط آبوهوایی را بررسی کنید. برای بازدید کامل از نقشبرجستهها و طبیعت اطراف نیز کفش مناسب پیادهروی و آب آشامیدنی همراه داشته باشید.
فاصله تنگ سولک از شهرهای اطراف
مبدأ | فاصله تقریبی |
|---|---|
لیکک | حدود ۱۲ کیلومتر |
بهبهان | حدود ۴۵ تا ۵۰ کیلومتر |
گچبلند | در نزدیکی محوطه |
لنده | مسیر دسترسی منطقهای |
فاصلهها تقریبی هستند و بسته به نقطه آغاز مسیر و مسیر جادهای ممکن است اندکی تفاوت داشته باشند.
مدت زمان پیشنهادی برای بازدید
برای مشاهده نقشبرجستهها و کتیبههای اصلی تنگ سولک حدود ۱ تا ۲ ساعت زمان مناسب است. اگر قصد دارید راه سنگفرش، طبیعت اطراف، چشمهها و جنگل منطقه را نیز ببینید، بهتر است حداقل نیمروز برای بازدید اختصاص دهید.
برای علاقهمندان به تاریخ و باستانشناسی، بازدید عجولانه از تنگ سولک توصیه نمیشود؛ زیرا بسیاری از جزئیات نقشها، کتیبهها و ارتباط آنها با یکدیگر در نگاه نخست قابل تشخیص نیستند.
نکات مهم بازدید از تنگ سولک
نقشبرجستهها و کتیبههای تنگ سولک آثار سنگی آسیبپذیری هستند و لمس کردن، خراشیدن یا مرطوب کردن سطح آنها میتواند به فرسایش اثر کمک کند. هنگام عکاسی نیز بهتر است از روشهایی مانند پاشیدن آب برای واضحتر کردن نقشها استفاده نشود.
از سوی دیگر، محوطه در منطقهای طبیعی قرار دارد و باید از روشن کردن آتش در نقاط نامناسب، رها کردن زباله، شکستن شاخههای درختان و جمعآوری گیاهان جلوگیری کرد. ارزش تنگ سولک در پیوند همزمان میراث باستانی و طبیعت زاگرس است و حفاظت از هر دو بخش برای تداوم ارزش گردشگری منطقه ضروری است.
وضعیت ثبتی تنگ سولک
نقشبرجستههای تنگ سولک در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدهاند . شماره ثبت این اثر در منابع منتشرشده ۳۱۰ و تاریخ ثبت آن ۲۹ آذر ۱۳۱۶ خورشیدی ذکر شده است. ( ایران گردی )
از نظر میراث جهانی، تنگ سولک در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده است و در بررسی فهرست رسمی میراث جهانی یونسکو نیز پروندهای با عنوان تنگ سولک یا تنگ سروک برای این محوطه مشاهده نمیشود. همچنین این محوطه در حال حاضر به عنوان یک پرونده مستقل در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار ندارد.
بنابراین وضعیت ثبتی تنگ سولک را میتوان چنین خلاصه کرد:
نوع ثبت | وضعیت |
|---|---|
فهرست آثار ملی ایران | ثبتشده |
شماره ثبت ملی | ۳۱۰ |
تاریخ ثبت ملی | ۲۹ آذر ۱۳۱۶ خورشیدی |
میراث جهانی یونسکو | ثبت نشده |
فهرست موقت یونسکو | ثبت نشده |
توصیه سفرهای ناز
تنگ سولک یکی از آن مقصدهایی است که ارزش آن را باید در کنار هم دید؛ نقشبرجستههای الیمایی، کتیبههای اشکانی، استودانها، راه سنگفرش، چشمهها و جنگلهای زاگرسی همه بخشی از یک چشمانداز تاریخی و طبیعی هستند. به همین دلیل، سفر به این منطقه برای علاقهمندان به تاریخ ایران باستان و طبیعتگردی میتواند تجربهای متفاوت باشد.
پیشنهاد سفرهای ناز این است که بازدید از تنگ سولک را به فصل بهار موکول کنید و برای آن دستکم نیمروز زمان در نظر بگیرید. در هنگام مشاهده نقشها نیز بهتر است به جزئیات لباس شخصیتها، سلاحها، تخت شاهی، صحنه شکار، آتشدان و کتیبهها توجه کنید؛ زیرا همین عناصر هستند که تصویری از جامعه و فرهنگ الیماییان در دوره اشکانی ارائه میکنند.
نکته مهم دیگر این است که در معرفی تنگ سولک، نباید نقشبرجستههای الیمایی را بدون توضیح به دوره ساسانی نسبت داد. برخی منابع قدیمیتر یا روایتهای محلی چنین انتسابهایی را مطرح کردهاند، اما شواهد پژوهشی موجود، مجموعه اصلی نقشبرجستههای تنگ سروک را به دوره الیمایی در بستر سیاسی اشکانی مرتبط میدانند. ( Tasnim News )
پرسشهای متداول درباره تنگ سولک
تنگ سولک کجاست؟
تنگ سولک یا سروک در شهرستان بهمئی، استان کهگیلویه و بویراحمد و در نزدیکی شهر لیکک قرار دارد. این محوطه حدود ۱۲ کیلومتری شمالشرقی لیکک و حدود ۴۵ تا ۵۰ کیلومتری بهبهان واقع شده است. ( Tripyar )
تنگ سولک مربوط به کدام دوره تاریخی است؟
مجموعه اصلی نقشبرجستهها و کتیبههای تنگ سولک به دوره الیمایی و دوره اشکانی تعلق دارد. برخی منابع، قدمت بعضی نقشها را به سده سوم میلادی نسبت دادهاند. ( Khabarban )
در تنگ سولک چه آثاری وجود دارد؟
نقشبرجستههای سلطنتی، کتیبههای باستانی، استودانها و بقایای راه سنگفرش از مهمترین آثار تاریخی این منطقه هستند. در اطراف آن نیز جنگلهای زاگرسی، چشمهها و پوشش گیاهی متنوع وجود دارد.
نقشبرجستههای تنگ سولک چه چیزی را نشان میدهند؟
در این نقشها صحنههایی از تاجگذاری، پادشاهان بر تخت، شکار شیر، نبرد، سربازان، درباریان، سواران و آیینهای مذهبی دیده میشود. ( Khabarban )
آیا تنگ سولک ساسانی است؟
خیر، انتساب اصلی نقشبرجستههای تنگ سولک به الیماییان در دوره اشکانی است. شباهت برخی موضوعات و فرمهای هنری با آثار دوره ساسانی نباید باعث شود کل مجموعه را ساسانی بدانیم.
آیا تنگ سولک در فهرست آثار ملی ثبت شده است؟
بله. نقشبرجستههای تنگ سولک با شماره ثبت ۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدهاند و تاریخ ثبت آنها ۲۹ آذر ۱۳۱۶ خورشیدی است. ( ایران گردی )
آیا تنگ سولک در یونسکو ثبت شده است؟
خیر. تنگ سولک در حال حاضر در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده و در فهرست موقت یونسکو نیز پرونده مستقلی ندارد.
بهترین زمان بازدید از تنگ سولک چه زمانی است؟
بهار بهترین زمان بازدید است؛ زیرا پوشش گیاهی زاگرس سرسبز میشود، چشمهها شرایط بهتری دارند و هوای منطقه برای پیادهروی و طبیعتگردی مناسبتر است.
منابع و مراجع
منابع فارسی
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ، اطلاعات و مستندات مربوط به میراث تاریخی استان کهگیلویه و بویراحمد.
خبرگزاری تسنیم ، گزارش درباره نقشبرجستهها و محوطه تاریخی تنگ سولک بهمئی. ( Tasnim News )
خبرگزاری صداوسیما، مرکز کهگیلویه و بویراحمد ، گزارش معرفی تنگه تاریخی سولک و نقشبرجستههای آن. ( Khabarban )
ویزیت ایران و منابع گردشگری داخلی، اطلاعات جغرافیایی و تاریخی تنگ سولک.
منابع رسمی و بینالمللی
مرکز میراث جهانی یونسکو ، فهرست میراث جهانی ایران و بررسی وضعیت ثبت آثار ایران.
فهرست آثار ملی ایران ، اطلاعات ثبتی نقشبرجستههای تنگ سولک با شماره ثبت ۳۱۰.
منابع انگلیسی
منابع پژوهشی مرتبط با هنر الیمایی، نقشبرجستههای تنگ سروک و کتیبههای پارتی جنوبغرب ایران.
موقعیت روی نقشه
نام مکان: نقشبرجستههای تنگ سولک (سروک)
استان: کهگیلویه و بویراحمد
شهر: لیکک
موقعیت: در نزدیکی روستای گچبلند، حدود ۱۲ کیلومتری شمالشرقی لیکک و در مسیر تنگ ماغر
دوره تاریخی: الیمایی ـ اشکانی
ثبت ملی: بله
شماره ثبت ملی: ۳۱۰
تاریخ ثبت ملی: ۲۹ آذر ۱۳۱۶ خورشیدی
ثبت جهانی یونسکو: خیر
← موقعیت تنگ سولک روی نقشه:
دیدگاه خود را بنویسید