میراث جهانی یونسکو در ایران مجموعهای از ارزشمندترین آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی کشور است که به دلیل اهمیت جهانی در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو به ثبت رسیدهاند. این آثار شامل بناهای تاریخی، شهرهای باستانی، محوطههای فرهنگی، باغهای ایرانی، سازههای آبی، بیابانها و چشماندازهای طبیعی هستند که بخشی از تاریخ و تمدن چند هزار ساله ایران را به جهان معرفی میکنند. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، آثار ثبت جهانی ایران در یونسکو معرفی میشوند و اطلاعاتی درباره پیشینه، ویژگیها، موقعیت جغرافیایی و اهمیت هر یک از این میراث ارزشمند ارائه خواهد شد.
کاخ ساسانی سروستان، یکی از برجستهترین آثار بهجایمانده از دوران شکوهمند ساسانی، بهعنوان بخشی از «محور ساسانی فارس» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. این محور شامل مجموعهای از سایتهای تاریخی در استان فارس است که اهمیت سیاسی، مذهبی و هنری این امپراتوری بزرگ ایرانی را نمایان میسازد.
باغ دولتآباد یزد یکی از باغهای ایرانی به شمار میرود که به واسطه بادگیر بلندش زبانزد است. این باغ که در چهار منار یزد قرار گرفته است، نه تنها در فهرست آثار ملی ایران جای دارد، بلکه به عنوان یکی از باغهای برجسته ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز جای دارد.
مجموعه تاریخی عباسآباد در حدود ۹ کیلومتری جنوب شرقی بهشهر، در دامنههای پوشیده از جنگل رشتهکوه البرز در استان مازندران قرار دارد. این مجموعه تاریخی در محیطی سرسبز شکل گرفته و ترکیب کمنظیری از باغ ایرانی، معماری صفوی، سامانههای مدیریت آب و چشمانداز طبیعی شمال ایران را در خود جای داده است.
کاروانسرای دیر گچین یکی از مهمترین کاروانسراهای تاریخی ایران است که در مرکز پارک ملی کویر و در مسیر تاریخی ری به قم قرار دارد. این کاروانسرا در حدود ۸۰ کیلومتری شمال شرقی شهر قم و در محدوده شهرستان قم قرار گرفته و از گذشته یکی از ایستگاههای مهم مسیرهای ارتباطی میان مرکز ایران و نواحی شرقی بوده است.
قلعه الموت یکی از مشهورترین دژهای تاریخی ایران در شمال غربی استان قزوین است که در نزدیکی روستای گازرخان و در منطقه کوهستانی الموت قرار دارد. این قلعه بر فراز صخرهای مرتفع ساخته شده و موقعیت طبیعی آن باعث شده است که از چندین جهت به پرتگاههای عمیق مشرف باشد. صخرهای که قلعه بر روی آن قرار گرفته، حدود ۲۰۰ متر از زمینهای پیرامون خود بلندتر است و همین اختلاف ارتفاع، یکی از مهمترین عوامل شکلگیری ساختار دفاعی قلعه به شمار میرود. موقعیت دشوار و راه دسترسی محدود به دژ، در طول تاریخ به آن اهمیت نظامی و راهبردی ویژهای بخشیده است.
منظر فرهنگی هورامانات/ اورامانات در تاریخ پنجم مرداد ماه سال 1400 خورشیدی، مقارن با 25 ژوئن سال 2021 میلادی، در جریان 44مین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو تأیید شد و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. هورامان یا اورامان گسترهای تاریخی-فرهنگی واقع در استانهای کردستان و کرمانشاه است که از منظر معماری بافتی پلکانی دارد و آداب و رسوم آن کاملاً خاص این منطقه است. این منظر فرهنگی بخشهایی در شهرستانهای سروآباد، سنندج و کامیاران در کردستان و شهرهای روانسر، پاوه، جوانرود و ثلاث باباجانی در کرمانشاه را دربرمیگیرد. این منطقه همچنین درههای ژاوه رود، اورامان تخت و لهون را شامل میشود. در واقع، دو بخش اصلی برای این منظر تعریف شده است: دره مرکزی-شرقی (ژاوهرود و تخت، در استان کردستان) و دره غربی (لهون در استان کرمانشاه).
راهآهن سراسری ایران یکی از مهمترین پروژههای زیربنایی تاریخ معاصر کشور و یکی از برجستهترین نمونههای مهندسی راهآهن در جهان است. این خط ریلی از بندر ترکمن در ساحل دریای کاسپین آغاز میشود و تا بندر امام خمینی در ساحل خلیج فارس ادامه پیدا میکند و در مسیر خود از رشتهکوهها، رودخانهها، جنگلها، دشتها و چهار منطقه اقلیمی متفاوت عبور میکند. راهآهن سراسری ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و یونسکو آن را به دلیل مقیاس کمنظیر، کیفیت ساخت، مجموعه گسترده پلها و تونلها و نقش آن در تحولات اقتصادی، اجتماعی و صنعتی ایران دارای ارزش جهانی برجسته دانسته است.
جنگلهای هیرکانی یکی از ارزشمندترین میراثهای طبیعی ایران و از کهنترین زیستبومهای جنگلی باقیمانده در جهان هستند. این جنگلهای پهنبرگ در امتداد دامنههای شمالی البرز و سواحل جنوبی دریای خزر گسترده شدهاند و تاریخ شکلگیری آنها به حدود ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش بازمیگردد؛ زمانی که جنگلهای پهنبرگ معتدل بخش وسیعی از نیمکره شمالی را پوشانده بودند.
منظر باستانشناسی ساسانی فارس یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی ایران و یکی از ارزشمندترین شواهد برجایمانده از شکلگیری و گسترش حکومت ساسانی است. این مجموعه شامل آثار معماری، شهرسازی، سنگتراشی و هنرهای وابسته به دوره ساسانی در سه منطقه فیروزآباد، بیشاپور و سروستان است و در سال ۲۰۱۸ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت.
قنات یکی از مهمترین دستاوردهای مهندسی و تمدنی ایرانیان برای زندگی در مناطق خشک و نیمهخشک است. این سازه زیرزمینی با انتقال آب از سفرههای زیرزمینی به سطح زمین، امکان شکلگیری سکونتگاهها، کشاورزی و باغداری را در بسیاری از مناطق کمآب ایران فراهم کرده است.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
