میراث جهانی یونسکو در ایران مجموعهای از ارزشمندترین آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی کشور است که به دلیل اهمیت جهانی در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو به ثبت رسیدهاند. این آثار شامل بناهای تاریخی، شهرهای باستانی، محوطههای فرهنگی، باغهای ایرانی، سازههای آبی، بیابانها و چشماندازهای طبیعی هستند که بخشی از تاریخ و تمدن چند هزار ساله ایران را به جهان معرفی میکنند. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، آثار ثبت جهانی ایران در یونسکو معرفی میشوند و اطلاعاتی درباره پیشینه، ویژگیها، موقعیت جغرافیایی و اهمیت هر یک از این میراث ارزشمند ارائه خواهد شد.
مجموعه ی پاسارگاد محوطه ای باستانی و گستره ای عظیم از سازه های برجای مانده از دوران اولیه ی پایتخت هخامنشیان (سده ی ششم قبل از میلاد) در ایران است که در دشت رودخانه ی پُلوار واقع شده است. این مجموعه به دستور کوروش کبیر ساخته شد.
شهر سوخته یکی از مهمترین محوطههای باستانی ایران و جهان است که در استان سیستان و بلوچستان و در نزدیکی شهر زابل قرار دارد. این محوطه باستانی در محدوده دشت سیستان و در نزدیکی مسیر تاریخی رودخانه هیرمند و دریاچه هامون شکل گرفته و یکی از برجستهترین نمونههای شهرنشینی در عصر مفرغ به شمار میرود. موقعیت جغرافیایی شهر سوخته در سرزمینی که از گذشته محل ارتباط میان مناطق مختلف فلات ایران، آسیای مرکزی و سرزمینهای پیرامون بوده، نقش مهمی در شکلگیری و توسعه این تمدن داشته است.
آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی، عارف و شاعر بزرگ، بزرگ ترین، کامل ترین و برجسته ترین خانگاه است که با استفاده از معماری سنتی ایرانی (ایلخانی و تیموری) و با الهام از تصوف بنا شده است. این مجموعه آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی، جد سلاطین صفوی، است که در سال ۷۳۵ هجری قمری به دست فرزند ایشان صدرالدین موسی ساخته شد. پس از شروع حکومت صفویه واحدهای مختلف دیگری نیز به این شاهکار هنری و معماری اضافه گردید.
در شهر تاریخی شوشتر در استان خوزستان، مجموعهای قرار دارد که یکی از شگفتانگیزترین نمونههای مهندسی آب در جهان باستان به شمار میرود. مجموعه سازههای آبی تاریخی شوشتر شبکهای پیچیده از سدها، بندها، پلها، کانالها، تونلهای انتقال آب، آسیابها و آبشارهای مصنوعی است که نشاندهنده دانش پیشرفته ایرانیان در مدیریت منابع آب است.
در میان دشت تاریخی سلطانیه در استان زنجان، بنایی عظیم و باشکوه قرار دارد که یکی از مهمترین دستاوردهای معماری ایران در دوره اسلامی محسوب میشود. گنبد سلطانیه آرامگاه سلطان محمد خدابنده معروف به الجایتو، هشتمین پادشاه ایلخانی، بزرگترین گنبد آجری جهان و یکی از ارزشمندترین آثار معماری ایران است.
شهر باستانی شوش از مهم ترین و باشکوه ترین سکونتگاه های شناخته شده در جهان با قدمتی حدود 4000 سال پیش از میلاد (بنا به نظریاتی 7000 سال پیش از میلاد) است. این محوطه ی تاریخی، به عنوان کهن ترین شهر جهان، روزگاری مرکز برخورد دو تمدن «میان رودان» و «عیلام» بوده است. زندگی شهرنشینی همچنان در این منطقه ادامه دارد. دراین شهر باستانی علاوه بر عیلامی ها (به معنای سرزمین خدایان)، اقوامی نظیر آشوری ها، هخامنشیان، سلوکیان، پارتیان، بابلی ها و ساسانیان حکمرانی داشته اند.
در قلب شهر تبریز، مجموعهای گسترده از راستهها، سراها، تیمچهها، دالانها، مسجدها و فضاهای تجاری قرار گرفته که یکی از مهمترین یادگارهای معماری و فرهنگ شهری ایران است. بازار تاریخی تبریز فقط محلی برای خرید و فروش نیست؛ مجموعهای زنده است که در آن معماری، تجارت، مذهب، فرهنگ و زندگی اجتماعی طی قرنها در کنار یکدیگر شکل گرفتهاند.
مجموعه فرهنگی تاریخی تخت سلیمان ناحیه ای است که در ادوار مختلف محل سکونت اقوامی نظیر مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و مغولان بوده است. تخت سلیمان بزرگترین مرکز آموزشی، مذهبی، اجتماعی و مهم ترین عبادتگاه ایرانیان در قبل از اسلام به شمار می رفت و به روایتی زادگاه زرتشت پیامبر بوده است.
چغازنبیل یکی از مهمترین آثار باستانی ایران و یکی از ارزشمندترین یادگارهای تمدن ایلام است که در استان خوزستان، در نزدیکی شهر شوش و در محدوده میان شوش و شوشتر قرار دارد. این محوطه باستانی بقایای شهر مقدس دوراونتاش یا Dūr Untaš را در خود جای داده است.
باغ ایرانی یکی از ارزشمندترین جلوههای فرهنگ، هنر و معماری ایران است؛ فضایی که در آن طبیعت، آب، هندسه، معماری و اندیشههای فلسفی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند تا تصویری از نظم و زیبایی جهان ایجاد کنند. این باغها تنها محلی برای کاشت درخت و گل نبودهاند، بلکه بازتابی از نگاه ایرانی به رابطه میان انسان، طبیعت و مفهوم زندگی بودهاند.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
