استان خراسان رضوی در شمالشرق ایران، یکی از مهمترین مناطق تاریخی، فرهنگی و گردشگری کشور است و شهر مشهد بهعنوان مرکز استان و یکی از مهمترین مقاصد زیارتی ایران در آن قرار دارد. این استان علاوه بر جاذبههای مذهبی، مجموعهای ارزشمند از آثار تاریخی، شهرها و روستاهای کهن، مناطق کوهستانی و طبیعت متنوع را در خود جای داده است. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، شهرها و مقاصد خراسان رضوی، جاذبههای تاریخی و طبیعی، روستاها، فرهنگ و دیگر دیدنیهای استان معرفی میشوند تا راهنمایی جامع برای شناخت و برنامهریزی سفر به این منطقه باشد.
آرامگاه خیام نیشابوری یکی از شناختهشدهترین بناهای معاصر ایران و از مهمترین جاذبههای فرهنگی و گردشگری نیشابور است. این آرامگاه در مجموعهای سرسبز در نزدیکی آرامگاه امامزاده محمد محروق قرار دارد و یادمان حکیم عمر خیام، دانشمند، ریاضیدان، ستارهشناس و شاعر بزرگ سده پنجم هجری است. ترکیب معماری مدرن با مفاهیم ریاضی، نجوم و شعر، این بنا را به یکی از شاخصترین آثار معماری یادمانی ایران در دوره معاصر تبدیل کرده است.
نیشابور، شهر فیروزه و شعر و دانش، یکی از مهمترین شهرهای تاریخی خراسان رضوی است؛ شهری که نام بسیاری از بزرگان علم، ادب و فرهنگ ایران با آن گره خورده است. در میان جاذبههای تاریخی این شهر، آرامگاه عطار نیشابوری جایگاه ویژهای دارد؛ بنایی که یادمان فریدالدین عطار نیشابوری، شاعر و عارف نامدار ایرانی، است و در میان باغی سرسبز در محدوده تاریخی نیشابور قرار گرفته است.
گنبد هارونیه در شهر توس، به فاصله 25 کیلومتری شمالغربی مشهد و 600 متری آرامگاه فردوسی قرار گرفته است که آن را کهنترین بنای بر جای مانده در شهر توس میدانند. جایی شبیه به مقبره یا خانقاه که یادگاری است از قرن هشتم هجری قمری. هارونیه را به «امام محمد غزالی» نسبت میدهند چرا که در کنار این بنا، سنگ سیاهی به عنوان یادبود امام محمد غزالی از عرفای سده پنجم و ششم هجری به چشم میخورد.
باغ موزه نادری یکی از مهمترین جاذبههای تاریخی و فرهنگی مشهد است که در مرکز شهر و در نزدیکی حرم امام رضا قرار دارد. این مجموعه شامل آرامگاه نادرشاه افشار، موزهای با آثار مربوط به دوره افشاریه و باغی است که طراحی آن با الهام از عناصر باغ ایرانی انجام شده است.
مجموعه تاریخی قطبالدین حیدر یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی تربت حیدریه در استان خراسان رضوی است؛ مجموعهای که در کنار ارزش معماری، بخش مهمی از تاریخ مذهبی، اجتماعی و تجاری این شهر را روایت میکند. آرامگاه قطبالدین حیدر، ایوان باقیمانده از مسجد جامع قدیم و رباط طبسی، سه بخش اصلی این مجموعه را تشکیل میدهند و قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر تصویری از ساختار تاریخی شهر در دورههای مختلف ارائه میدهد.
کاخ کلات، معروف به قصر خورشید، یکی از شاخصترین بناهای تاریخی شهر کلات در خراسان رضوی است؛ عمارتی سنگی که در دوره افشاریه و در زمان نادرشاه افشار بر روی شالوده بنایی قدیمیتر ساخته شد. این بنا اگرچه در منابع و روایتهای محلی گاه با عنوان آرامگاه یا برجمقبرهای نیمهتمام معرفی شده، در شکل نهایی خود مجموعهای سلطنتی با کارکرد اقامتی و خزانهای بوده است.
آسبادهای نشتیفان یکی از شگفتانگیزترین نمونههای معماری بومی و فناوری سنتی ایران هستند؛ مجموعهای از سازههای خشتی، گلی و چوبی که در دل یکی از بادخیزترین مناطق شرق کشور شکل گرفتهاند. این آسبادها حاصل شناخت دقیق انسان از اقلیم و استفاده هوشمندانه از نیروی طبیعت برای تأمین یکی از مهمترین نیازهای زندگی، یعنی آسیاب کردن غلات، بودهاند.
قنات قصبه در شهر گناباد استان خراسان رضوی قرار دارد و یکی از شگفتانگیزترین نمونههای مهندسی آب در ایران باستان است. این قنات با قدمتی حدود ۲۵۰۰ سال، شبکهای از تونلهای زیرزمینی و چاههای عمودی است که آب سفرههای زیرزمینی را بدون استفاده از پمپ و تنها با کمک شیب زمین به سمت مناطق پاییندست هدایت میکرده است. قنات قصبه امروزه نیز اهمیت خود را حفظ کرده و در سال ۲۰۱۶ به همراه ۱۰ قنات دیگر ایران در قالب پرونده «قنات ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر بزرگ حماسهسرای ایران و خالق شاهنامه، در باغی وسیع در شمال شهر تاریخی توس قرار دارد. این مجموعه یکی از مهمترین جاذبههای فرهنگی و ادبی خراسان رضوی است و به دلیل نزدیکی به مشهد، مقصدی محبوب برای زائران و گردشگرانی است که میخواهند با یکی از تأثیرگذارترین شخصیتهای تاریخ ادبیات ایران آشنا شوند. فضای آرامگاه تنها به بنای یادبود فردوسی محدود نمیشود و باغ، استخر، مجسمه فردوسی، موزه، کتابخانه و آرامگاه مهدی اخوان ثالث را نیز دربر میگیرد.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
