جاذبه‌های تاریخی ایران

برج پیر علمدار یکی از نمونه های برجسته معماری قرن پنجم ایران است. بر اساس کتیبه خط کوفی پیرامون برج ، این بنا بین سال های 417 تا 420 هجری قمری به دستور ابوحرب بختیاربن محمد، فرزند محمدابن ابراهیم ، برای پدرش ساخته شده است. براساس شعری از منوچهری، ابوحرب دامغانی حاجب دربار قابوس ابن وشمگیر« فلک المعالی» پادشاه زیاری بود که از جانب او به حکومت دامغان رسید. این برج در محله خوریا نزدیک مسجد جامع دامغان و در خیابان شهید مطهری ( ایستگاه)  واقع گردیده است.

بنای آجری گنبد چهل دختر دامغان که قدمت آن به دوران سلجوقی برمی گردد در سال 466 هجری به دستور ابوشجاع موسوم به اسفاربکی بن اصفهانی ساخته شده است. این برج در مرکز شهر دامغان در خیابان امام خمینی واقع شده است. بنا دارای محیط خارجی 23 متر، قطر داخلی 5/5 متر و حدود 15 متر ارتفاع است. در قسمت تزیینات آجری بالای گنبدکتیبه ای به خط کوفی وجود دارد که ابتدای آن جمله (( امر ببناء هذالقبه الامیر الجلیل ابوشجاع اسفها)) و در قسمت آخر آن(( ثلثمائه))آمده است. کتیبه دیگری نیز به خط کوفی در بالای درب تازه نصب شده این گنبد وجود دارد. در داخل گنبد قبری ساده و گچی به ابعاد 74×216 و ارتفاع 30 سانتی متر بدون تزئین و سنگ نبشته وجود دارد. داخل برج نیز با گچ سفید شده است.

مسجد شیخ لطف‌الله یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی اصفهان و یکی از چهار بنای اصلی پیرامون میدان نقش جهان است. این مسجد در ضلع شرقی میدان و روبه‌روی کاخ عالی‌قاپو قرار دارد و به دلیل گنبد کم‌نظیر، کاشی‌کاری‌های ظریف، محراب نفیس و طراحی متفاوت خود، جایگاه ویژه‌ای در معماری دوره صفوی دارد.

مدرسه چهارباغ اصفهان که با نام‌های «مدرسه سلطانی» و «مدرسه مادرشاه» نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی دوره صفوی در اصفهان است. این بنا در محور تاریخی چهارباغ عباسی قرار گرفته و به دلیل معماری چهارایوانی، کاشی‌کاری‌های نفیس، گنبد و مناره‌های باشکوه، حیاط مرکزی و حجره‌های پیرامون آن، جایگاه ویژه‌ای در میان بناهای تاریخی اصفهان دارد.

کوچه آشتی‌کنان که به کوچه عشاق و مهربانی نیز معروف است، کوچه‌ای تنگ و باریک بوده که اسباب نزدیکی آدم‌ها می‌شده و در واقع  هنر و خلاقیت معماران ایرانی را به رخ می‌کشد به خصوص در شهرهای کویری. این کوچه‌ها در محله‌های قدیمیِ شهرهایی چون اصفهان و یزد هم‌چنان سرحال و سرزنده نفس می‌کشند اما در بعضی شهرها مانند تهران تک و توک به جا مانده‌اند آن‌هم در دلِ تهران قدیم؛ مثلا در محله عودلاجان.

عمارت صمیمی یکی از بناهای تاریخی شهر رامهرمز در استان خوزستان است که در محله کیمه و خیابان امت قرار دارد. این مجموعه با نام‌های «باغ صمیمی»، «عمارت کیمه» و «باغ امیر سپهدار» نیز شناخته می‌شود و از نمونه‌های ارزشمند معماری دوره قاجار در جنوب غربی ایران به شمار می‌رود.

دروازه تهران یکی از شناخته‌شده‌ترین بناهای تاریخی قزوین و یکی از دو دروازه تاریخی باقی‌مانده از مجموعه دروازه‌های شهر است. این بنا در بخش شرقی قزوین و در میدان هاشمی قرار دارد و در گذشته ورودی اصلی مسافرانی بود که از مسیر تهران، ری و شمیرانات به قزوین می‌رسیدند.

خانه عباسی‌ها یکی از مشهورترین خانه‌های تاریخی کاشان است که در محله سلطان امیراحمد قرار دارد. این خانه تاریخی نمونه‌ای برجسته از معماری مسکونی دوره قاجار در ایران است و مجموعه‌ای از حیاط‌های اندرونی و بیرونی، اتاق‌های متعدد، شاه‌نشین‌ها، ایوان‌ها، حوض‌ها و فضاهای خدماتی را در خود جای داده است.

خانه زینت‌الملک یکی از بناهای مهم شهر شیراز است که بخشی از نارنجستان قوام به‌شمار می‌رود. زیرزمین این خانه سال‌هاست که به موزه‌ی مشاهیر شیراز تبدیل شده است. هر کسی که به معماری و تاریخ علاقه‌مند باشد، قطعا از دیدن این عمارت تاریخی لذت خواهد برد.

دزفول یکی از آن شهرهایی‌ست که بخشی از بافت قدیمی آن دست‌نخورده باقی مانده است. بی‌دلیل نیست که به این شهر موزه‌‌ی آجر هم می‌گویند. کافی است سری به محله‌های تاریخی آن بزنید تا چند سال در زمان به عقب برگردید، جایی نزدیک رودخانه‌ دز آرام و در عین حال پرخروش!