استان اصفهان در مرکز ایران یکی از مهمترین مناطق تاریخی، فرهنگی و هنری کشور است و شهر اصفهان بهعنوان مرکز استان، مجموعهای کمنظیر از بناهای تاریخی و آثار معماری ایران را در خود جای داده است. از میدان نقش جهان و مساجد و کاخهای تاریخی تا روستاها، کویرها، زایندهرود و شهرهای تاریخی اطراف، این استان تنوع قابلتوجهی از جاذبههای گردشگری را پیش روی مسافران قرار میدهد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، شهرها و مقاصد استان اصفهان، آثار تاریخی و جاذبههای طبیعی، روستاها، صنایع دستی و فرهنگ این منطقه معرفی میشوند.
مسجد جامع گلپایگان یکی از مساجد بسیار زیبا و بزرگ دوران سلجوقی در ایران و در استان اصفهان است که ویژگیهای بسیار منحصربه فردی دارد. مسجد در مرکز بافت قدیم شهر قرار گرفته و از غرب به بازار گلپایگان، از شمال به امامزادۀ سیدالسادات، از فرزندان امام موسی کاظم (ع)، از شرق به خیابان مسجد جامع و از جنوب به کوچۀ مسجد جامع میرسد. گلپایگان از شهرهای باستانی استان اصفهان است که در زمان ساسانی ورتپاتکان و پس از اسلام جرفاذقان نامیده میشد و در دورههای بعد به گلپایگان تغییر نام داد.
کاروانسرای مرنجاب یکی از شناختهشدهترین بناهای تاریخی کویر ایران است که در شمال شهرستان آران و بیدگل و در مجاورت دریاچه نمک قرار گرفته است. این کاروانسرای صفوی در سال ۱۰۱۲ هجری قمری به فرمان شاه عباس اول ساخته شد و در گذشته یکی از توقفگاههای مهم کاروانهایی بود که در مسیرهای ارتباطی میان اصفهان، کاشان و خراسان رفتوآمد میکردند. امروزه ترکیب معماری تاریخی، سکوت کویر، تپههای شنی و آسمان پرستاره، مرنجاب را به یکی از مقاصد مهم کویرگردی ایران تبدیل کرده است.
عصارخانه شاهی کارخانه قدیمی روغنگیری بوده و از عصر صفویه تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی مشغول به کار بوده و از سال 92 به عنوان موزه افتتاح شده است. عصارخانه شاهی یک عصارخانه تاریخی در شهر اصفهان است که در سال ۱۰۲۱ هجری قمری همزمان با احداث بازار بزرگ قیصریه و مدرسه ملا عبدالله به دستور شاه عباس اول ساخته شده است.
زواره یکی از شهرهای تاریخی استان اصفهان است که در شمال شرقی اردستان و در حاشیه کویر مرکزی ایران قرار دارد. این شهر با بافت تاریخی، خانههای سنتی، بازار، حسینیهها، مساجد و بناهای کهن خود، بخشی ارزشمند از معماری تاریخی مناطق کویری ایران را حفظ کرده است. در میان این مجموعه، مسجد جامع زواره جایگاهی ویژه دارد؛ بنایی که تاریخ ساخت آن به دوره سلجوقی بازمیگردد و از مهمترین نمونههای تحول معماری مسجد ایرانی به شمار میرود.
اردستان یکی از شهرهای تاریخی شمال استان اصفهان است؛ شهری که در میان مسیرهای قدیمی فلات مرکزی ایران شکل گرفته و در منابع تاریخی نیز از باغها، آبادیها و استحکامات آن یاد شده است. در میان آثار تاریخی این شهر، مسجد جامع اردستان جایگاهی ویژه دارد؛ بنایی که تاریخ معماری آن تنها به یک دوره محدود نمیشود و لایههایی از تحولات معماری ایران اسلامی را در خود جای داده است.
در گوشه و کنار شهر اصفهان، در اطراف و اکنافش برجهایی است که در نظر اول به چشم بیننده شبیه برج مراقبت ویژه یا قلعه به نظر میرسند اما اینها همان برجهای کبوترخانه هستند. «لیدی شیل» در کتاب خاطراتش در مورد این برجها مینویسد: "اصفهان برای کبوتران در حکم ارض موعود است. برای این کار نیز محلهای مخصوص به شکل برجهای مرتفع به رنگ سفید ساختهاند که در سراسر ایالت پراکنده است و از آنها بیشتر از هر بنای دیگری مواظبت میکنند"
انارک یکی از شهرهای تاریخی و کویری استان اصفهان و از توابع شهرستان نایین است که در پهنه خشک و کمبارش شرق استان قرار گرفته است. این شهر در گذشته در مسیرهای ارتباطی میان اصفهان و نواحی شرقی ایران قرار داشت و به دلیل موقعیت خود در شبکه راههای کویری، از توقفگاههای مهم مسافران و کاروانها به شمار میآمد. امروزه نیز قرار گرفتن انارک در مسیر جادههای ارتباطی شرق اصفهان، این شهر را به مقصدی مناسب برای توقف در سفرهای کویری و تاریخی تبدیل کرده است.
اصفهان جاذبههای گردشگری زیادی دارد که خیلی مشهورند و گردشگران داخلی و خارجی زیادی را جذب خود میکنند. در این میان، دیدنیهای کمتر شناختهشده آن بازدیدکننده کمتری دارند. جاذبهای مانند مقبره بابارکنالدین که اگر به آثار تاریخی و دینی علاقهمند باشید، محو تماشای آن خواهید شد.
با گشتی در میدان نقش جهان، پس از دیدار از بناهایی چون عالیقاپو و دو مسجد بزرگ، به ورودی بازار میرسیم. سردری که با نقش و نگار خود، حکایت از زیباییهای درون بازار دارد. سردر بازار قیصریه که در ضلع شمالی ميدان امام و درست در سمت مقابل مسجد امام قرار دارد، به دوره شاه عباس اول منسوب است و معمار آن «استاد علی اکبر اصفهانی» نام دارد.
خانه پیرنیا یکی از شاخصترین خانههای تاریخی شهر نائین در استان اصفهان است؛ بنایی که در نزدیکی مسجد جامع نائین قرار گرفته و امروزه با عنوان «موزه مردمشناسی کویر نائین» شناخته میشود. این خانه از نمونههای ارزشمند معماری مسکونی مناطق کویری ایران است و مجموعهای از ویژگیهای معماری سنتی مانند هشتی، دالان، حیاط مرکزی، گودالباغچه، شاهنشین، ایوان، اتاقهای تابستانی و زمستانی و فضاهای اندرونی و بیرونی را در خود جای داده است.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
