استان کردستان در غرب ایران و در میان ارتفاعات زاگرس قرار گرفته و با کوهستانهای مرتفع، دریاچهها، رودخانهها، درههای سرسبز و روستاهای زیبای خود، یکی از مقاصد برجسته طبیعتگردی ایران است. شهرهایی مانند سنندج، مریوان و بانه در کنار روستاهای تاریخی و پلکانی، بناهای ارزشمند و فرهنگ غنی مردم کرد، مجموعهای متنوع از جاذبههای تاریخی، طبیعی و فرهنگی را شکل دادهاند. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، شهرها و مقاصد استان کردستان، جاذبههای تاریخی و طبیعی، روستاها، فرهنگ و دیگر دیدنیهای این منطقه معرفی میشوند.
مسجد دومناره سقز یکی از قدیمیترین بناهای مذهبی شهر سقز و از آثار شاخص بافت تاریخی این شهر در استان کردستان است. این مسجد در محله میانقلعه و خیابان امام خمینی، پشت حسینیه سقز قرار گرفته و به دلیل داشتن دو مناره، ایوان چوبی، شبستان سنتی و حوضخانه تاریخی، یکی از متفاوتترین مساجد تاریخی کردستان به شمار میرود.
سقز، شمالیترین شهر استان کردستان است و در حدود ۱۸۷ کیلومتری سنندج، مرکز استان، قرار دارد. این منطقه از گذشتههای دور یکی از نواحی مهم شمال غرب ایران بوده و آثار باستانی متعددی در اطراف آن به چشم میخورد. در میان این آثار، تپه زیویه جایگاه ویژهای دارد؛ محوطهای باستانی که بقایای یک دژ حکومتی مهم را در خود جای داده و نام آن با یکی از مشهورترین گنجینههای باستانشناسی ایران گره خورده است.
بازار تاریخی سنندج یکی از مهمترین بناهای تاریخی و جاذبههای فرهنگی شهر سنندج در استان کردستان است. این بازار در مرکز شهر و در دو سوی خیابان انقلاب، که در گذشته با نام خیابان سیروس شناخته میشد، قرار دارد و همچنان بخشی از فعالیتهای تجاری شهر در آن جریان دارد.
با نزدیک شدن به دخمه فخریگاه، تابلوی راهنمایی باعث شگفتی گردشگران میشود. «قدمت: هزاره اول پیش از میلاد» و پس از آن، دخمهای در دل کوه خودنمایی میکنند که دو ستون سنگی، دهانه آن را از پس سالیان دور و دراز استوار کردهاند. به جز حفرهای که به چشم میآید، راه ورودی دیگری به داخل دخمه وجود ندارد و باید از کوه بالا رفت تا به دهانه آن رسید.
قلعه قمچقای، که با نام دژ قمچقای و در برخی روایتهای محلی با نام قلعه آیتوس نیز شناخته میشود، یکی از شگفتانگیزترین دژهای تاریخی استان کردستان است. این قلعه در منطقه کرانی شهرستان بیجار، بر فراز صخرهای مرتفع و مشرف به درههای عمیق ساخته شده و موقعیت طبیعی آن چنان است که در بخش زیادی از پیرامون، خود صخره و پرتگاه نقش دیوار دفاعی را ایفا میکند.
در اواخر دوران صفویه و در زمان پادشاهی شاه عباس دوم (حدود ۲۵۰ سال پیش)، گروهی از ارامنه که از سوی امپراتوری عثمانی آواره شده بودند، به ایران مهاجرت کردند و برخی از آنان در شهر سنندج ساکن شدند. با استقبال از این جامعه، کلیسای سنندج به عنوان تنها کلیسای استان کردستان بنا شد. هویت معمار این بنا، همچون رازی در تاریخ پنهان مانده است. این کلیسا در محله تاریخی و مسیحینشین «آغهزمان»، واقع در غرب خیابان نمکی سنندج قرار دارد.
عمارت خسرو آباد در بلوار خسروآباد (شبلي) شهر سنندج قرار دارد. عمارت در نوع خود بينظيربوده وسالها مركز حكومت حكام اردلان به ويژه خسروخان بوده است. مجموعه عمارت و باغ آن افزون بر دو بخش اصلي يعني قصر سلطنتي با ورودي ستون دار در بخش غربي و ساختمان شرقي باغلام گردشها و ايوان ستوندار مشرف بر صحن عمارت و فضاي بيروني بنا داراي فضاهاي ديگري چون حمام، اتاق قاپي چيان و خدمتكاران است. تزئينات معماري اين بنا شامل گچبري، آجر كاري، اروسيهاي زيبا و حوض چليپا شكل داخل عمارت است.
غار کَرَفتو غاری است که در شهرستان ديواندره در استان کردستان ایران قرار گرفتهاست. این غار، یک غار آهکی است که در دوران سوم زمینشناسی شکل گرفتهاست. غار کرفتو بی شک یکی از جذاب ترین نقاط دیدنی مربوط به ایرانیان باستان است که بخش هایی از آن به صورت دست کند و بدون داشتن ابزار برقی شکل پیدا کرده است. این غار از نوع غارهای آهکی و طبیعی است و به احتمال زیاد در دوران سوم زمین شناسی شکل گرفته است. در گذشته بر اثر سکونت انسان ها در ادوار مختلف، تغییرات و دخل و تصرفاتی در غار ایجاد شده و فضاهایی به صورت اتاق های تو در تو، راهروها و دالان های عبوری و غیره به وجود آمده و از این جهت غار کرفتو در میان غارهای دست کَند از شهرت خاصی برخوردار شده است.
عمارت آصف که امروزه با نام خانه کرد شناخته میشود، یکی از مهمترین بناهای تاریخی شهر سنندج و از ارزشمندترین مجموعههای فرهنگی استان کردستان است. این عمارت علاوه بر ارزش معماری، به دلیل کاربری موزه مردمشناسی، جایگاه ویژهای در معرفی تاریخ، فرهنگ، پوشاک، آداب و رسوم و شیوه زندگی مردم کرد دارد. بخش اولیه بنا به دوره صفویه بازمیگردد و در دورههای قاجار و پهلوی بخشهای دیگری به آن افزوده یا تکمیل شده است.
منظر فرهنگی هورامانات/ اورامانات در تاریخ پنجم مرداد ماه سال 1400 خورشیدی، مقارن با 25 ژوئن سال 2021 میلادی، در جریان 44مین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو تأیید شد و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. هورامان یا اورامان گسترهای تاریخی-فرهنگی واقع در استانهای کردستان و کرمانشاه است که از منظر معماری بافتی پلکانی دارد و آداب و رسوم آن کاملاً خاص این منطقه است. این منظر فرهنگی بخشهایی در شهرستانهای سروآباد، سنندج و کامیاران در کردستان و شهرهای روانسر، پاوه، جوانرود و ثلاث باباجانی در کرمانشاه را دربرمیگیرد. این منطقه همچنین درههای ژاوه رود، اورامان تخت و لهون را شامل میشود. در واقع، دو بخش اصلی برای این منظر تعریف شده است: دره مرکزی-شرقی (ژاوهرود و تخت، در استان کردستان) و دره غربی (لهون در استان کرمانشاه).
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
