ایران سرزمینی با پیشینهای چند هزار ساله است و در سراسر آن میتوان آثار و بناهایی از دورههای مختلف تاریخ و تمدن ایران را مشاهده کرد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، جاذبههای تاریخی ایران از محوطههای باستانی و بناهای ارزشمند گرفته تا قلعهها، کاخها، مساجد، بازارها، آرامگاهها و شهرهای تاریخی معرفی میشوند. این مجموعه راهنمایی برای شناخت میراث تاریخی ایران و برنامهریزی سفر به مهمترین مقاصد تاریخی کشور است.
در جنوب شهر مراغه و در نزدیکی روستای ورجوی، مجموعهای تاریخی در دل زمین قرار گرفته که به دلیل معماری صخرهای، فضای زیرزمینی و کارکردهای آیینی گوناگون، یکی از متفاوتترین جاذبههای تاریخی آذربایجان شرقی به شمار میرود. این مجموعه با نام معبد مهر ورجوی، نیایشگاه مهری ورجوی و امامزاده معصوم مراغه شناخته میشود و در کنار معبد، گورستان تاریخی، فضاهای صخرهای و چلهخانه نیز در محوطه آن قرار دارد.
با انتخاب آذربایجان به عنوان پایتخت حکومت ایلخانی در دوره آباقا و پس از آن در دوره غازانخان، ساخت بناهای تازه برای گسترش و تقویت پایتخت جدید امپراتوری ضروری شد. در این میان، منطقه «شام» در غرب تبریز مورد توجه غازانخان قرار گرفت و به تدریج شهری بزرگ با نام غازانیه در این محدوده شکل گرفت؛ شهری که در دوره ایلخانی به یکی از مراکز مهم اداری، تجاری، علمی و فرهنگی ایران تبدیل شد.
تپه های باستانی با تپه های معمولی تفاوت بسیار دارند. لایههای مختلف باستانی در درازنای تاریخ بر روی یکدیگر ساخته شده و در طول سالیان بعد جایشان را به تمدن بعدی میدهند. تپه حسنلو نیز یکی از تپههای باستانی ایران است که آثار منحصربهفرد تاریخی مانند جام زرین حسنلو را در دل خود جای داده است. حسنلو بقایای باستانی تمدنی کهن، بر روی تپهای با قطر متوسط 265 متر است که در ارتفاع ۲۰ متری قرار دارد.
قلعه ضحاک در استان آذربایجان شرقی، در حدود ۲۰ کیلومتری جنوبشرقی شهرستان هشترود و در بخش مرکزی، دهستان علیآباد قرار دارد. این دژ در حدود ۵ کیلومتری جنوب روستای عربلو و در محدوده کوهستانی سرمهلو قرار گرفته و موقعیت آن در میان ارتفاعات و درههای عمیق، یکی از مهمترین ویژگیهای دفاعی آن بوده است. در منابع مختلف از این مجموعه با نامهایی مانند دژ اژدهاک، نارین قالا، قیز قلعهسی، داش قلعهسی، باروآس و روییدژ نیز یاد شده است.
پل سردار یکی از سه پل روی رودخانه زنجانرود است که در پیرامون شهر زنجان و بر سر راه به تکاب و تخت سلیمان قرار دارد. این یادگار دوره قاجار که نامش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در گویش بومی با نام «قلتوق» شناخته میشود. قلتوق نام روستایی در بخش مرکزی زنجان است که دژی قاجاری نیز دارد.
با ورود به شهر کرج از سمت خاوری، پلی تاریخی به چشم میآید که به نام های «پل دختر»، «پل سلیمانیه»، «پل شاه عباسی» و «پل خاتون» شناخته میشود. ساخت پل دختر کرج به دوران سلجوقیان می رسد. این پل که در کنار ساختمان «صمصام» جای دارد یادگاری برجای مانده از سده های پنجم و ششم، بر سر راه ری به قزوین است.
کوشک اردشیر یکی از بناهای تاریخی ارزشمند استان بوشهر است که در دشت «پشتپر» یا «بزپر»، در نزدیکی روستایی با همین نام در بخش ارم شهرستان دشتستان قرار دارد. این یادگار باستانی به دوره آغازین شاهنشاهی ساسانی و اردشیر بابکان، بنیانگذار این دودمان، منسوب شده است. موقعیت کوشک در یک چشمانداز کوهستانی و در نزدیکی گور دختر، مجموعهای از آثار باستانی را در این بخش از دشتستان شکل داده که برای شناخت پیشینه تاریخی منطقه اهمیت زیادی دارد.
با نزدیک شدن به دخمه فخریگاه، تابلوی راهنمایی باعث شگفتی گردشگران میشود. «قدمت: هزاره اول پیش از میلاد» و پس از آن، دخمهای در دل کوه خودنمایی میکنند که دو ستون سنگی، دهانه آن را از پس سالیان دور و دراز استوار کردهاند. به جز حفرهای که به چشم میآید، راه ورودی دیگری به داخل دخمه وجود ندارد و باید از کوه بالا رفت تا به دهانه آن رسید.
بازار سرپوشیده شاهرود یکی از مهمترین بناهای تاریخی مرکز شهر شاهرود در استان سمنان است که شکلگیری آن به دوره قاجار بازمیگردد. این مجموعه با راستههای تجاری، چهارسوق، سهسوق، حجرهها و بناهای وابسته، تصویری از ساختار اقتصادی و اجتماعی شاهرود در دورهای را نشان میدهد که شهر به یکی از مراکز مهم بازرگانی منطقه تبدیل شده بود. بازار شاهرود در سال ۱۳۷۸ با شماره ۲۲۸۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
باغ شوکتآباد یک نمونه از باغهای ایرانی است که در اطراف بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی و توسط اسماعیلخان شوکت الملک از خاندان علم احداث شده است. باغ ایرانی یکی از شاخصههای شهرهای کویری ایران است. جنگلی در میانه بیابان، و این همان چیزی است که شکوه علوم و فناوریهای تاریخ ایران را در کنار هنری چشمنواز به تصویر میکشد.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
