ایران سرزمینی با پیشینهای چند هزار ساله است و در سراسر آن میتوان آثار و بناهایی از دورههای مختلف تاریخ و تمدن ایران را مشاهده کرد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، جاذبههای تاریخی ایران از محوطههای باستانی و بناهای ارزشمند گرفته تا قلعهها، کاخها، مساجد، بازارها، آرامگاهها و شهرهای تاریخی معرفی میشوند. این مجموعه راهنمایی برای شناخت میراث تاریخی ایران و برنامهریزی سفر به مهمترین مقاصد تاریخی کشور است.
شهر یری یکی از شگفتانگیزترین محوطههای باستانی شمالغرب ایران است؛ مجموعهای رازآلود از سنگافراشتههای انسانی، گورستان، محوطههای مسکونی، استحکامات سنگی و فضاهای آیینی که در دامنه صخرههای مشرف به درههای عمیق رودخانه قرهسو قرار گرفته است. این محوطه باستانی در نزدیکی مشگینشهر در استان اردبیل واقع شده و از آن به عنوان یکی از مهمترین محوطههای پیشاتاریخی منطقه یاد میشود.
مجموعه تاریخی قطبالدین حیدر یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی تربت حیدریه در استان خراسان رضوی است؛ مجموعهای که در کنار ارزش معماری، بخش مهمی از تاریخ مذهبی، اجتماعی و تجاری این شهر را روایت میکند. آرامگاه قطبالدین حیدر، ایوان باقیمانده از مسجد جامع قدیم و رباط طبسی، سه بخش اصلی این مجموعه را تشکیل میدهند و قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر تصویری از ساختار تاریخی شهر در دورههای مختلف ارائه میدهد.
در بهشهر مازندران گورستانی به نام «سفیدچاه» قرار گرفته که مردم محلی اعتقاد دارند به خاطر خاک سفیدش، جنازه مردهها در آن نمیپوسد. بومیان خاک سفید این گورستان را جادویی میدانند. گورستان اسرارآمیز سفیدچاه یا گورستان سپید یکی از عجیبترین گورستانهای ایران متعلق به دوره تیموریان است و نخستین گورستان مسلمانان ایرانی در منطقه شمال ایران است. روستائیان معتقدند خاک سفید این گورستان سبب نپوسیدن جنازهها و بخشودگی تمامی گناهان میشود، به همین سبب مردم از مناطق اطراف نیز گرایش دارند مردگان خود را به این گورستان بسپارند.
کبوترخانهها یا کفترخانهها از بناهای منحصربهفرد معماری سنتی ایران هستند؛ سازههایی که در نگاه نخست شاید تنها برجهایی برای نگهداری کبوتر به نظر برسند، اما در واقع بخشی از نظام هوشمند کشاورزی در ایران گذشته بودهاند. هدف اصلی از ساخت این بناها، جمعآوری فضولات کبوتران و دیگر پرندگان و استفاده از آن به عنوان کود کشاورزی بود. کود کبوتر علاوه بر کشاورزی، در گذشته در صنایعی مانند دباغی، چرمسازی و حتی ساخت باروت نیز کاربرد داشت.
کاروانسرای شاه عباسی کرج بنایی سنگی- آجری است که بین سال های ۱۰۷۸ تا ۱۱۰۹ هجری شمسی در زمان شاه سلیمان صفوی ساخته شده است. این بنا در جاده ابریشم قرار دارد و تنها کاروانسرای درون شهری ایران است.
کاخ کلات، معروف به قصر خورشید، یکی از شاخصترین بناهای تاریخی شهر کلات در خراسان رضوی است؛ عمارتی سنگی که در دوره افشاریه و در زمان نادرشاه افشار بر روی شالوده بنایی قدیمیتر ساخته شد. این بنا اگرچه در منابع و روایتهای محلی گاه با عنوان آرامگاه یا برجمقبرهای نیمهتمام معرفی شده، در شکل نهایی خود مجموعهای سلطنتی با کارکرد اقامتی و خزانهای بوده است.
دروازه ارگ سمنان یکی از شناختهشدهترین بناهای تاریخی این شهر و از یادگارهای ارزشمند معماری دوره قاجار است. این بنا اگرچه امروزه تنها بخش باقیمانده از مجموعه بزرگ ارگ دولتی قدیم سمنان به شمار میرود، اما به واسطه معماری چشمگیر، کاشیکاریهای رنگارنگ و بهویژه تصویر مشهور نبرد رستم با دیو سپید، جایگاه ویژهای در میان آثار تاریخی استان سمنان دارد.
خانه امام خمینی در قم یکی از بناهای مهم تاریخی و سیاسی این شهر است که در محله یخچال قاضی قرار دارد و به همین دلیل گاهی با عنوان «خانه یخچال قاضی» نیز شناخته میشود. اهمیت این خانه بیش از آنکه به معماری پرزرقوبرق یا تزئینات وابسته باشد، به رویدادهای سیاسی و اجتماعی مهمی بازمیگردد که در دوران اقامت امام خمینی در قم در آن اتفاق افتاده است.
باغ تکیه هفتتنان یکی از قدیمیترین اماکن تاریخی شیراز است که در دامنه کوه چهلمقام و در شمال آرامگاه حافظ قرار گرفته است. این مجموعه ترکیبی از باغ، عمارت تاریخی، آرامگاه و مجموعهای ارزشمند از نقاشیهای دوره زندیه است و به همین دلیل در میان جاذبههای تاریخی شیراز جایگاه ویژهای دارد.
آسبادهای نشتیفان یکی از شگفتانگیزترین نمونههای معماری بومی و فناوری سنتی ایران هستند؛ مجموعهای از سازههای خشتی، گلی و چوبی که در دل یکی از بادخیزترین مناطق شرق کشور شکل گرفتهاند. این آسبادها حاصل شناخت دقیق انسان از اقلیم و استفاده هوشمندانه از نیروی طبیعت برای تأمین یکی از مهمترین نیازهای زندگی، یعنی آسیاب کردن غلات، بودهاند.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
