ایران سرزمینی با پیشینهای چند هزار ساله است و در سراسر آن میتوان آثار و بناهایی از دورههای مختلف تاریخ و تمدن ایران را مشاهده کرد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، جاذبههای تاریخی ایران از محوطههای باستانی و بناهای ارزشمند گرفته تا قلعهها، کاخها، مساجد، بازارها، آرامگاهها و شهرهای تاریخی معرفی میشوند. این مجموعه راهنمایی برای شناخت میراث تاریخی ایران و برنامهریزی سفر به مهمترین مقاصد تاریخی کشور است.
مسجد و مدرسه آقابزرگ یکی از شاخصترین بناهای معماری ایرانی ـ اسلامی در شهر کاشان و از زیباترین آثار معماری دوره قاجار است. این مجموعه تاریخی در قلب بافت قدیم شهر قرار گرفته و ترکیبی هوشمندانه از مسجد، مدرسه، حیاط، گودالباغچه و فضاهای خدماتی را در کنار یکدیگر شکل داده است. آنچه این بنا را از بسیاری از مساجد دوره قاجار متمایز میکند، فقط تزئینات فراوان یا گنبد آجری بزرگ آن نیست؛ بلکه نحوه قرارگیری فضاها در چند تراز و استفاده از معماری گودالباغچه است که هم به زیبایی بنا کمک کرده و هم با اقلیم گرم و خشک کاشان هماهنگی دارد.
معبد آناهیتا کنگاور یکی از مهمترین و بحثبرانگیزترین آثار معماری باستانی ایران است؛ بنایی سنگی که بر فراز یک تپه طبیعی در شهر کنگاور استان کرمانشاه ساخته شده و بقایای آن هنوز تصویری از عظمت معماری و مهندسی دوران باستان را پیش چشم بازدیدکننده قرار میدهد. ساختار پلکانی بنا، دیوارهای سنگی عظیم، ستونهای متعدد و توجه ویژه به آب، از مهمترین ویژگیهایی هستند که این محوطه را به یکی از آثار شاخص باستانشناسی غرب ایران تبدیل کردهاند.
میل اژدها یکی از بناهای سنگی شگفتانگیز و کمتر شناختهشده ایران است؛ برجی چهارگوش و بلند که در منطقهای کوهستانی و نسبتاً دورافتاده از استان فارس قرار گرفته و به دلیل ظاهر خاص، معماری سنگی و کاربری اسرارآمیزش، از آثار قابل توجه دوره اشکانی به شمار میرود. این بنا با نامهایی مانند آتشگاه، دیمهمیل و میل آزاد نیز شناخته میشود و در میان کوه و دره، در مجاورت یکی از مسیرهای مهم باستانی قرار گرفته است.
قنات قصبه در شهر گناباد استان خراسان رضوی قرار دارد و یکی از شگفتانگیزترین نمونههای مهندسی آب در ایران باستان است. این قنات با قدمتی حدود ۲۵۰۰ سال، شبکهای از تونلهای زیرزمینی و چاههای عمودی است که آب سفرههای زیرزمینی را بدون استفاده از پمپ و تنها با کمک شیب زمین به سمت مناطق پاییندست هدایت میکرده است. قنات قصبه امروزه نیز اهمیت خود را حفظ کرده و در سال ۲۰۱۶ به همراه ۱۰ قنات دیگر ایران در قالب پرونده «قنات ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
قلعه رودخان یا قلعه حسامی یکی از مشهورترین دژهای تاریخی گیلان است که در ارتفاعات جنگلی شهرستان فومن و در نزدیکی روستای رودخان قرار دارد. این قلعه در ارتفاعی حدود ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر از سطح دریا ساخته شده و موقعیت آن در میان جنگلهای انبوه، شیبهای کوهستانی و درهای که رودخانه رودخان از کنار آن میگذرد، یکی از مهمترین ویژگیهای تجربه بازدید از آن است. فاصله قلعه از فومن حدود ۲۵ کیلومتر است و مسیر رسیدن به آن پس از پایان جاده خودرو، با یک صعود نسبتاً طولانی پیاده ادامه پیدا میکند.
عمارت مفخم یکی از مهمترین بناهای تاریخی بجنورد و از شاخصترین یادگارهای معماری دوره قاجار در خراسان شمالی است. این بنا در شهر بجنورد قرار دارد و امروزه بخشی از مجموعه تاریخی مفخم به شمار میرود؛ مجموعهای که در گذشته بسیار گستردهتر از بنای امروزی بوده و فضاهایی مانند آینهخانه، حوضخانه، باغ فواره و عمارت کلاهفرنگی را در خود جای میداده است.
شهر زیرزمینی کاریز کیش با توجه به عمق کم این جزیره در عمق 12 متری زیر زمین قرار دارد و ارتفاع آن به 8 متر میرسد. این شهر زیرزمینی شامل سه رشته قنات و 274 حلقه چاه و مكانی تفريحی است و امكان بازديد قناتهای باستانی جزيره زيبای كيش در آن فراهم است.
شهر زیرزمینی نوشآباد که با نام «اویی» یا «اوئی» شناخته میشود، یکی از شگفتانگیزترین سازههای دستکند ایران است که در زیر بافت تاریخی شهر نوشآباد، از توابع شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد. این مجموعه در زیر سطح زمین ساخته شده و بخشهایی از آن در محدوده مجموعه تاریخی آبانبار چالهسی قرار گرفته است.
برج شمس تبریزی در شهر خوی، در کنار آرامگاه شمس تبریزی قرار دارد و یکی از شاخصترین بناهای تاریخی این شهر به شمار میرود. این برج استوانهای و میانتهی از بناهای متفاوت معماری منطقه است و بیش از آنکه تنها یک مناره تاریخی باشد، پیوندی میان تاریخ تصوف، معماری دوره صفوی و شخصیت شمس تبریزی ایجاد میکند.
سردر باغ ملی یکی از شناختهشدهترین بناهای تاریخی تهران و یکی از مهمترین نشانههای معماری شهری پایتخت در دوره گذار از قاجار به پهلوی است. این بنای آجری در محدوده میدان مشق، در قلب بافت تاریخی تهران قرار دارد و امروزه در میان مجموعهای از مهمترین ساختمانهای تاریخی و فرهنگی شهر دیده میشود.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
