ایران سرزمینی با پیشینهای چند هزار ساله است و در سراسر آن میتوان آثار و بناهایی از دورههای مختلف تاریخ و تمدن ایران را مشاهده کرد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، جاذبههای تاریخی ایران از محوطههای باستانی و بناهای ارزشمند گرفته تا قلعهها، کاخها، مساجد، بازارها، آرامگاهها و شهرهای تاریخی معرفی میشوند. این مجموعه راهنمایی برای شناخت میراث تاریخی ایران و برنامهریزی سفر به مهمترین مقاصد تاریخی کشور است.
ریجاب یا «ریژاو» یکی از زیباترین مناطق کوهستانی استان کرمانشاه است که در شهرستان دالاهو قرار دارد و به دلیل چشمههای فراوان، آبشارهای بلند، رودخانه خروشان، درههای سرسبز و آثار تاریخی ارزشمند، یکی از مقصدهای جذاب طبیعتگردی و تاریخی غرب ایران به شمار میرود. این منطقه حدود ۱۲۰ کیلومترمربع وسعت دارد و در ناحیهای کوهستانی با آبوهوایی نسبتاً معتدل قرار گرفته است. نام ریجاب در واقع شکل فارسیشده واژه کردی «ریژاو» است که به معنای محل ریزش آب یا آبشار دانسته میشود؛ نامی که با طبیعت پرآب و چشمههای متعدد این منطقه تناسب زیادی دارد.
مسجد عمادالدوله یکی از بناهای شاخص تاریخی شهر کرمانشاه است که در قلب بازار سنتی و در محدوده تاریکهبازار قرار دارد. قرار گرفتن مسجد در میان راستههای تجاری بازار، موقعیتی متفاوت به آن بخشیده است؛ زیرا این بنا از گذشته نهتنها محلی برای عبادت، بلکه فضایی برای گردهمایی مردم، تعامل اصناف و حضور طلاب علوم دینی بوده است. کرمانشاه نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در غرب ایران و قرار گرفتن در مسیر ارتباطی میان ایران و سرزمینهای غربی، همواره محل برخورد فرهنگها و سنتهای گوناگون بوده و معماری مسجد عمادالدوله را نیز میتوان در چنین بستری مورد بررسی قرار داد.
یکی از منحصر بهفردترین و ترسناکترین سایت -موزههای جهان «سایت- موزه عصر آهن» گورستانی باستانی در قعر زمین است، جایی که 38 گور در کنار هم قرار گرفته و محل به خاک سپردن زن و مرد، پیر و جوان و چندین کودک است که از عصر آهن تاکنون یعنی حدود 4 هزار سال اینجا بیصدا خفتهاند. فاصله طبقاتی، گور اغنیا و فقرا از هم قابل تشخیص است؛ ثروتمندان با مال و اموال خود، زنان با زیورالات و کودکان با اسباببازیهایشان به خاک سپرده شدهاند.
تکیه بیگلربیگی از بناهای بهجا مانده از دوران قاجار، در مرکز و بافت قدیم کرمانشاه و در محله فیضآباد است که حتی در بین مردم محلی کمتر شناخته شده است. از رهگذران خیابان مدرس آدرس تکیه را که بپرسید اکثرا اظهار بیاطلاعی میکنند. اما اگر به دنبال آدرس هستید بهتر است سراغ مغازههای قدیمیتر محله بروید البته سر کوچه تابلوی کوچکی هم هست که شما را به سمت تکیه بیگلر بیگی هدایت میکند. کوچه را که داخل شوید، ناگهان با خانههای مخروبه قدیمی و مغازه های متروک مواجه می شوید که زمانی دور رونقی داشته و برو بیایی؛ اما حالا نشانی از زندگی در این کوچه پس کوچهها نیست.
گرمای تهران قدیم طبع ملوکانه قبله عالم، خان بابا خان، فتحعلی شاه قاجار را می آزرد. همین آزردگی موجب حکم همایونی مبنی بر ساخت اقامتگاهی تابستانی در سال 1187 خورشیدی شد که آن را باغ نگارستان نامیدند. این بنا آن زمان در بیرون تهران و در سرحد شمالی شهر ساخته شد و بعدها که ناصرالدین شاه دست به توسعه تهران زد در محدوده حصار جدید و در محدوده جنوب خیابان آتشکده (اعلایی)، شمال میدان بهارستان، غرب خیابان دروازه شمیران و شرق خیابان صفی علیشاه قرار گرفت. 20 سال بعد این بنا در اختیار عدلیه و پس از بازگشت مظفرالدین شاه از فرنگ و تاسیس مدرسه فلاحت ایران و بعدها نیز در بناهای جنوبی باغ، مدرسه مستظرفه به ریاست استاد کمال الملک تاسیس شد.
حمدالله مستوفی مورخ بزرگ دوره ایلخانان جایگاه ویژهای درمیان مردم قزوین دارد. نسبِ حمدالله مستوفی به حُربن یزید ریاحی میرسد و سه کتاب شامل «ظفرنامه»، «تاریخ گزیده» و «نهضتالقلوب» دارد و به دلیل احترام و علاقه مردم به او، بعد از فوتش در سال 750 هجری قمری برای این چهره فرهنگی آرامگاهی زیبا میسازند که درمیان مردم قزوین به دلیل بلندی و کشیدگی بنا و گنبد مخروطی شکلش به «گنبز دراز» یا «گنبد دراز» مشهور است.
غار کَرَفتو غاری است که در شهرستان ديواندره در استان کردستان ایران قرار گرفتهاست. این غار، یک غار آهکی است که در دوران سوم زمینشناسی شکل گرفتهاست. غار کرفتو بی شک یکی از جذاب ترین نقاط دیدنی مربوط به ایرانیان باستان است که بخش هایی از آن به صورت دست کند و بدون داشتن ابزار برقی شکل پیدا کرده است. این غار از نوع غارهای آهکی و طبیعی است و به احتمال زیاد در دوران سوم زمین شناسی شکل گرفته است. در گذشته بر اثر سکونت انسان ها در ادوار مختلف، تغییرات و دخل و تصرفاتی در غار ایجاد شده و فضاهایی به صورت اتاق های تو در تو، راهروها و دالان های عبوری و غیره به وجود آمده و از این جهت غار کرفتو در میان غارهای دست کَند از شهرت خاصی برخوردار شده است.
«تجریش» یکی از قدیمیترین منطقههای تهران است؛ جایی که انگار سنت و فرهنگ در آن رسوب کرده و یکی از خاطرهانگیزترین و خاصترین محلات تهران را خلق کرده، جایی که هنوز میتوان کوچههای سالخورده و باریک و خانههای قدیمی و پُر درخت را دید و در حال و هوای زیبای این محله غرق شد. یکی از زیباترین جاذبههای این محله زیبا و خوش آب و هوا «بازار سنتی تجریش» است، بازاری بزرگ و تاریخی که از کنارِ صحن امامزاده صالح (ع) شروع میشود و دالانها و راستههایش تا میدان قدس ادامه مییابد و مجموعهای از مغازهها و بساط دست فروشها را در بر میگیرد.
کلیسای وانک یا آمناپرکیچ یکی از مهمترین بناهای تاریخی و مذهبی ارامنه ایران و شاخصترین جاذبه تاریخی محله جلفای نو در اصفهان است. این کلیسا که با نام «کلیسای نجاتدهنده مقدس» نیز شناخته میشود، در دوره صفوی و در پی استقرار ارامنه جلفا در اصفهان شکل گرفت و به تدریج به مرکز مذهبی، فرهنگی، آموزشی و هنری جامعه ارمنی شهر تبدیل شد. ارزش وانک تنها به ساختمان کلیسا محدود نیست؛ مجموعهای شامل صومعه، کلیسای جامع، موزه، کتابخانه، چاپخانه، ناقوسخانه، برج ساعت، فضاهای اداری و اقامتی و حیاط و باغ پیرامون آن، مجموعهای تاریخی را پدید آورده که بخش مهمی از تاریخ همزیستی فرهنگی ارامنه و جامعه ایرانی در اصفهان را روایت میکند.
محوطهی تاریخی طاق بستان در دامنهی کوهی به همین نام و در کنار چشمهای در شمال شرقی حاشیهی شهر کرمانشاه واقع شده است. این مجموعه در قرن سوم میلادی ساخته و از ارزش هنری و تاریخی زیادی برخوردار است. شاهان ساسانی ابتدا نواحی اطراف تخت جمشید را برای تراشیدن تندیسهای خود برگزیدند.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
