ایران سرزمینی با پیشینهای چند هزار ساله است و در سراسر آن میتوان آثار و بناهایی از دورههای مختلف تاریخ و تمدن ایران را مشاهده کرد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، جاذبههای تاریخی ایران از محوطههای باستانی و بناهای ارزشمند گرفته تا قلعهها، کاخها، مساجد، بازارها، آرامگاهها و شهرهای تاریخی معرفی میشوند. این مجموعه راهنمایی برای شناخت میراث تاریخی ایران و برنامهریزی سفر به مهمترین مقاصد تاریخی کشور است.
پل خواجو یکی از مشهورترین بناهای تاریخی اصفهان و از برجستهترین آثار معماری دوره صفوی است که بر روی رودخانه زایندهرود ساخته شده است. این پل در دوره شاه عباس دوم صفوی و در حدود سال ۱۰۶۰ هجری قمری ساخته شد و از همان ابتدا تنها یک مسیر ارتباطی برای عبور از رودخانه نبود؛ بلکه مجموعهای از کارکردهای عمرانی، معماری، تفریحی و اجتماعی را در خود جای داده بود. پل خواجو به دلیل معماری منسجم، کاشیکاریهای نفیس، وجود فضاهای شاهنشین و نقش آن در تنظیم جریان آب زایندهرود، جایگاهی متفاوت در میان پلهای تاریخی ایران دارد.
این بنا مدفن یکی از مشهورترین شخصیتهای تاریخ هنر معاصر ایران، محمد غفاری معروف به کمالالمُلک، نقاش ایرانی (۱۲۲۴ کاشان- ۱۳۱۹ نیشابور) است که در نزدیکی آرامگاه عطار نیشابوری، شاعر و عارف نامی ایران، در محوطه باغ عطار قرار دارد. آرامگاه کمالالملک به طراحی هوشنگ سیحون با تلفیقی موزون از معماری سنتی و مدرن است که در آن هندسه نقشی اساسی و ارتباطی عميق با نظام معماري ايرانی دارد. نقشه بنا از دو مربع با تناسب یک به دو تشکیل شده است.
مسجد جامع یزد یا مسجد جامع کبیر یزد یکی از برجستهترین آثار معماری اسلامی ایران و یکی از مهمترین بناهای تاریخی شهر یزد است. این مسجد در قلب بافت تاریخی شهر قرار گرفته و سردر بلند، دو مناره مرتفع، کاشیکاریهای ظریف، گنبد دوپوسته و کتیبههای ارزشمند آن، تصویری شاخص از هنر معماری ایران در دورههای میانه اسلامی به وجود آوردهاند. مسجد جامع در طول چند قرن شکل گرفته و بخشهای مختلف آن حاصل ساختوساز، توسعه و مرمت در دورههای گوناگون تاریخی است؛ به همین دلیل نمیتوان آن را متعلق به یک دوره یا یک معمار دانست. منابع معماری، بخش عمده بنای کنونی را به دوره ایلخانی و مظفری و تکمیل و توسعه بخشهایی از آن را به دوره تیموری و دورههای بعد نسبت میدهند.
حمام قجر یا گرمابه قجر یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی شهر قزوین و از نمونههای شاخص گرمابههای سنتی ایران است. این بنای تاریخی که امروزه با عنوان موزه مردمشناسی قزوین شناخته میشود، علاوه بر معماری، تزئینات و ساختار پیچیده یک حمام سنتی، بخشی از شیوه زندگی، آداب و رسوم، مشاغل و تنوع فرهنگی مردم قزوین را نیز به نمایش میگذارد. حمام قجر در بافت قدیمی شهر و در خیابان عبید زاکانی قرار دارد و از جمله بناهایی است که بازدید از آن میتواند همزمان تجربهای از معماری تاریخی و مردمشناسی قزوین باشد.
تبریز سرگُل شهرهای ایران است، شهری تاریخی و زیبا و پر از جاذبههای تاریخی، فرهنگی و مذهبی متنوع که هر گردشگری با دیدن آن با کولهباری لبریز از تاریخ، فرهنگ، لذت و شادمانی باز میگردد. یکی از جاذبههای تاریخیمذهبی تبریزِ زیبا و اصیل «مسجد کبود» است، مسجدی به رنگ آبی دریا و کبودی آسمان. مسجدی که با قدم زدن در آن هم به زیبایی و غنای معماری ایرانیاسلامی پی خواهید برد و هم لبریز از آرامشی عمیق خواهید شد.
ساختمان شهرداری رشت یکی از شناختهشدهترین بناهای تاریخی شهر و از مهمترین نمادهای معماری معاصر رشت است که در ضلع شمالی میدان شهرداری قرار دارد. نمای سفیدرنگ، برج ساعت و قرار گرفتن بنا در میان مجموعه تاریخی میدان شهرداری باعث شده این ساختمان به یکی از نخستین تصاویر ذهنی گردشگران از رشت تبدیل شود. مجموعه میدان شهرداری در مرکز بافت تاریخی شهر قرار گرفته و در کنار ساختمان شهرداری، بناهایی مانند ساختمان قدیمی پست و هتل ایران را نیز در خود جای داده است. این مجموعه در سال ۱۳۵۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و ساختمان شهرداری نیز با شماره ۳۴۹۸ به عنوان یک اثر ملی ثبت شده است. ( Wikidata )
مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی و موزهای تهران است که در شمال پایتخت، در دامنههای جنوبی البرز و در محدوده دربند و تجریش قرار دارد. این مجموعه علاوه بر ارزش تاریخی و معماری، به دلیل قرار گرفتن در میان باغی وسیع و سرسبز، یکی از متفاوتترین فضاهای گردشگری تهران محسوب میشود؛ جایی که بازدیدکننده میتواند در یک روز هم با بخش مهمی از تاریخ معاصر ایران آشنا شود و هم در میان درختان کهنسال، رودخانه، باغچهها و مسیرهای سبز قدم بزند. مجموعه سعدآباد حدود ۱۱۰ هکتار وسعت دارد و رودخانه دربند از میان آن عبور میکند.
نقش رستم یکی از مهمترین محوطههای باستانی استان فارس است که در نزدیکی مرودشت و در فاصله کمی از مجموعه جهانی تخت جمشید قرار دارد. این محوطه در دامنه کوهی بلند و صخرهای شکل گرفته و مجموعهای کمنظیر از آثار تاریخی متعلق به دورههای ایلامی، هخامنشی و ساسانی را در کنار یکدیگر جای داده است. مهمترین ویژگی نقش رستم، وجود چهار آرامگاه شاهی هخامنشی است که در ارتفاع قابل توجهی از سطح زمین و در دل صخره تراشیده شدهاند.
ارگ تاریخی گوگد در شهر گوگد، در بخش مرکزی شهرستان گلپایگان استان اصفهان قرار دارد و حدود ۵ تا ۶ کیلومتر با شهر گلپایگان فاصله دارد. این بنا در یکی از مسیرهای ارتباطی تاریخی منطقه قرار گرفته و موقعیت آن در نزدیکی مسیرهای قدیمی کاروانی، یکی از دلایل اهمیت آن در گذشته بوده است. ارگ گوگد با ساختاری خشتی و گلی، چهار برج گوشهای و دیوارهای بلند دفاعی، نمونهای ارزشمند از معماری قلعهها و کاروانسراهای مناطق مرکزی ایران به شمار میرود. این بنا در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده و امروزه یکی از شناختهشدهترین جاذبههای تاریخی شهرستان گلپایگان است.
آرامگاه ابوعلی سینا بنای یادبود شیخ الرئیس ابن سینا فیلسوف، دانشمند و پزشک مشهور ایرانی است. محل فعلی آرامگاه بوعلی سینا منزل مسکونی ابوسعید دخوک دوست صمیمی ابوعلی سینا بوده است که او نیز در جوار ابوعلی سینا مدفون است. بنای ابتدایی این آرامگاه در زمان قاجاریه ساخته شده است و آرامگاه جدیدی که انجمن آثار ملی ایران به دستور محمدرضا پهلوی ساخته است در سال 1333 شمسی افتتاح گردیده است.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
