ایران سرزمینی با پیشینهای چند هزار ساله است و در سراسر آن میتوان آثار و بناهایی از دورههای مختلف تاریخ و تمدن ایران را مشاهده کرد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، جاذبههای تاریخی ایران از محوطههای باستانی و بناهای ارزشمند گرفته تا قلعهها، کاخها، مساجد، بازارها، آرامگاهها و شهرهای تاریخی معرفی میشوند. این مجموعه راهنمایی برای شناخت میراث تاریخی ایران و برنامهریزی سفر به مهمترین مقاصد تاریخی کشور است.
باغچه جوق، نام روستایی در جوار شهر ماکو است که حدود 2 کیلومتری جنوب غربی جاده ترانزیتی ماکو- بازرگان قرار دارد. ساختمان مجلل و با شکوه قصر باغچه جوق در این روستا قرار دارد و در محوطه بسیار وسیع و مساحت ان حدود 11 هکتار است. تاریخ احداث آن 1313- 1324 ه.ق بوده است. آغاز بنای قصر در زمان حکومت تیمور پاشا خان بوده و در زمان حکومت فرزندش مرتضی قلی خان اقبال السلطنه که از سرداران مظفرالدین شاده بود به پایان رسیده است.
خانه تاریخی بروجردی ها نمونه یکی از خانه های مسکونی اعیان نشین دوره قاجار است که در سال 1242 هجری شمسی یکی از بازرگانان معروف کاشان به نام حاج سید حسن نطنزی آن را ساخته است. این بنا از نظر فضاسازی به طور کلی شامل دو بخش بیرونی و اندرونی و فاقد گودال باغچه است. بر خلاف تصور عامه، این خانه به اهالی بروجرد متعلق نبوده بلکه به دلیل مراودات تجاری این بازرگانان نطنزی الاصل کاشانی که بیشتر با تجار شهر بروجرد انجام می شده، کاشانیها به آنها بروجردی می گفته اند.
عمارت آصف که امروزه با نام خانه کرد شناخته میشود، یکی از مهمترین بناهای تاریخی شهر سنندج و از ارزشمندترین مجموعههای فرهنگی استان کردستان است. این عمارت علاوه بر ارزش معماری، به دلیل کاربری موزه مردمشناسی، جایگاه ویژهای در معرفی تاریخ، فرهنگ، پوشاک، آداب و رسوم و شیوه زندگی مردم کرد دارد. بخش اولیه بنا به دوره صفویه بازمیگردد و در دورههای قاجار و پهلوی بخشهای دیگری به آن افزوده یا تکمیل شده است.
ارگ کلاه فرنگی، از آثار تاریخی شهر بیرجند، منسوب به امیرحسن خان شیبانى و متعلق به امیرعلم است که وی آن را به فرماندارى بیرجند اهدا نموده و در حال حاضر محل استانداری خراسان جنوبی است. بنای این عمارت مربوط به اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجار بوده و به نام هایی چون: ارگ حسام الدوله، قصر بیبی عروس و ارگ سرکار مشهور است.
بازار تاریخی اراک یکی از مهمترین بناهای تاریخی شهر اراک و از نمونههای شاخص معماری و شهرسازی دوره قاجار در مرکز ایران است. این مجموعه در بافت قدیمی و مرکزی شهر قرار دارد و همزمان با شکلگیری شهر اراک در دوره فتحعلیشاه قاجار ساخته شد. بازار از گذشته تاکنون علاوه بر نقش اقتصادی و تجاری، بخشی از ساختار اجتماعی و فرهنگی شهر بوده و محل رفتوآمد بازرگانان، پیشهوران، کشاورزان و مردم منطقه به شمار میرفته است.
مجموعه امیرچخماق، که با نامهای امیرچقماق و امیرچخماق نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی شهر یزد و از شناختهشدهترین نمادهای این شهر کویری است. این مجموعه در میانه بافت تاریخی یزد قرار گرفته و در طول چندین قرن، علاوه بر نقش مذهبی، کارکردهای اجتماعی، اقتصادی و شهری داشته است. معماری شاخص، سردر مرتفع، طاقها و صفههای باشکوه و قرار گرفتن بناها در کنار یک میدان تاریخی، مجموعه امیرچخماق را به یکی از مهمترین نقاط دیدنی یزد تبدیل کرده است. این مجموعه همچنین نمونهای ارزشمند از پیوند معماری، زندگی اجتماعی و ساختار شهری در یزد تاریخی به شمار میرود.
قلعه الموت یکی از مشهورترین دژهای تاریخی ایران در شمال غربی استان قزوین است که در نزدیکی روستای گازرخان و در منطقه کوهستانی الموت قرار دارد. این قلعه بر فراز صخرهای مرتفع ساخته شده و موقعیت طبیعی آن باعث شده است که از چندین جهت به پرتگاههای عمیق مشرف باشد. صخرهای که قلعه بر روی آن قرار گرفته، حدود ۲۰۰ متر از زمینهای پیرامون خود بلندتر است و همین اختلاف ارتفاع، یکی از مهمترین عوامل شکلگیری ساختار دفاعی قلعه به شمار میرود. موقعیت دشوار و راه دسترسی محدود به دژ، در طول تاریخ به آن اهمیت نظامی و راهبردی ویژهای بخشیده است.
پل سفید یا پل هلالی در مركز شهر اهواز اولین پل معلق ایران، بهعنوان چهارمین پل فلزی معلق دنیا، کمتر از پنجاه سال پس از احداث و افتتاح پل بروکلین (اولین پل فلزی جهان)، به دست خانواده مهندسی آلمانی در سال 1315 بر روی رودخانه زیبای کارون با دو قوس بتنی 12 و 20 متری و بر روی پایهای بتنی ساخته شده است.
خانه آقازاده یکی از مشهورترین بناهای تاریخی شهر ابرکوه در استان یزد و نمونهای ارزشمند از معماری مسکونی مناطق گرم و خشک ایران است. این خانه در بافت تاریخی شهر قرار گرفته و به دلیل طراحی متناسب با شرایط اقلیمی، استفاده از مصالح بومی و وجود بادگیر دوطبقه و کلاهفرنگی، جایگاه ویژهای در میان خانههای تاریخی ایران دارد. بنای خانه به سید حسین ابرقویی، از افراد ثروتمند دوره قاجار، نسبت داده میشود و ساختار آن تصویری روشن از شیوه زندگی خانوادههای متمول در شهرهای کویری ایران ارائه میدهد.
خانه ابویی یکی از بناهای تاریخی شهر زاهدان و از نمونههای ارزشمند معماری مسکونی در نخستین سالهای شکلگیری این شهر است. این خانه در بافت تاریخی زاهدان قرار دارد و ساخت آن با دورهای همزمان است که هسته اولیه شهر در حال شکلگیری بود. استفاده از عناصر معماری سنتی و اقلیمی، بهویژه بادگیرها و حوضخانه، مهمترین ویژگی این بنا محسوب میشود. خانه ابویی از این نظر اهمیت دارد که برخلاف بسیاری از بناهای تاریخی ایران که پیشینهای چندصدساله دارند، بخشی از تاریخ نسبتاً معاصر زاهدان را روایت میکند و تصویری از نخستین دورههای توسعه شهری این منطقه ارائه میدهد.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
