ایران سرزمینی با پیشینهای چند هزار ساله است و در سراسر آن میتوان آثار و بناهایی از دورههای مختلف تاریخ و تمدن ایران را مشاهده کرد. در این بخش از مجله گردشگری سفرهای ناز، جاذبههای تاریخی ایران از محوطههای باستانی و بناهای ارزشمند گرفته تا قلعهها، کاخها، مساجد، بازارها، آرامگاهها و شهرهای تاریخی معرفی میشوند. این مجموعه راهنمایی برای شناخت میراث تاریخی ایران و برنامهریزی سفر به مهمترین مقاصد تاریخی کشور است.
مسجد جامع ساوه یکی از مهمترین بناهای تاریخی شهر ساوه در استان مرکزی است که در بخش تاریخی شهر و در انتهای خیابان سلمان ساوجی قرار گرفته است. این مسجد از نمونههای کمنظیر معماری مذهبی ایران است که در طول چندین قرن توسعه یافته و لایههای مختلف معماری و تزئینی را در خود حفظ کرده است. اهمیت مسجد جامع ساوه فقط به قدمت آن محدود نمیشود؛ بلکه ارزش اصلی آن در امکان مطالعه سیر تحول مسجد ایرانی از شبستانهای خشتی و ستوندار دورههای نخستین اسلامی تا گنبدخانه، ایوان، مناره و تزئینات دورههای سلجوقی، ایلخانی و صفوی است.
عمارت چهلستون قزوین که با نام کلاهفرنگی نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین بناهای بهجامانده از دوران پایتختی قزوین در دوره صفویه است. این کوشک تاریخی در میان باغ سعادتآباد و در محدوده دولتخانه صفوی، در مجاورت سبزهمیدان یا میدان آزادی قزوین قرار دارد و امروزه به عنوان موزه خوشنویسی قزوین مورد استفاده قرار میگیرد. بنا در سال ۱۳۳۴ خورشیدی با شماره ۳۸۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران یکی از مهمترین مجموعههای کاخموزهای تهران است که در شمال شهر و در دامنه جنوبی البرز قرار دارد. این مجموعه در باغی تاریخی با مساحت حدود ۱۱ هکتار شکل گرفته و بناهای آن بخشهایی از تاریخ دو سلسله قاجار و پهلوی را در خود جای دادهاند. نیاوران از این نظر با بسیاری از کاخموزههای تهران تفاوت دارد که تنها یک ساختمان یا یک دوره تاریخی را نمایش نمیدهد. باغ و بناهای آن حاصل نزدیک به دو قرن تحول تاریخی است؛ از باغ ییلاقی شاهان قاجار و ساخت کاخ صاحبقرانیه تا احداث کاخ مدرن نیاوران در دوره محمدرضا پهلوی و تبدیل مجموعه به یک مجموعه موزهای پس از انقلاب. امروزه نیاوران را باید مجموعهای از میراث معماری، تاریخ سیاسی معاصر، هنر ایرانی و خارجی، کتاب و نسخههای ارزشمند، باغ ایرانی و خاطره تاریخی تهران دانست.
مسجد نصیرالملک یکی از مشهورترین بناهای تاریخی شیراز و از شاخصترین نمونههای معماری دوره قاجار در ایران است؛ مسجدی که بیش از هر چیز با شبستان غربی، شیشههای رنگی، کاشیکاریهای صورتی و بازی شگفتانگیز نور و رنگ شناخته میشود. این مسجد در محله تاریخی گود عربان، در جنوب خیابان لطفعلیخان زند و در کوچه نصیرالملک قرار گرفته و به دلیل نزدیکی به مجموعه تاریخی ـ مذهبی شاهچراغ، در یکی از مهمترین بخشهای بافت تاریخی شیراز واقع شده است. نام دیگر این بنا مسجد صورتی است؛ عنوانی که به دلیل استفاده گسترده از کاشیهای صورتی و گلدار در تزئینات آن رواج پیدا کرده است.
این محوطه باستانی در منطقه ای به نام تنگ کول فرح یا کول فره در انتهای دشت ایذه واقع شده است. تنگ درهای است که بیش از اندازه طبیعی ژرف و باریک باشد. در سمت راست ورودی این دره در کنار یک رشته کوه دو قطعه سنگ عظیم و نامنظم وجود دارد که بر بدنه آنها نقوش ظریف و زیبایی از شمایل انسان ها و جانوران در حالات نیایش و احترام، حمل خدایان، قربانی کردن و اجرای موسیقی قابل مشاهده است.
معبد هندوها را در سال 1310 هجری شمسی و در زمان حکومت محمد حسن خان سعدالملک حاکم وقت بندرعباس، تجّار هندیِ شهری به نام شیکارپور(غرب هند) براى هندوهایی ساختهاند كه از سال هاى 1300 تا 1344 هجری شمسی در این شهر سكونت داشتند و به كارهاى تجارى مىپرداختند.
عمارت تاریخی کاخ هشت بهشت نمونهای است از کاخ های محل سکونت آخرین سلاطین دوره صفویه و در گذشته به زیباترین کاخ عالم مشهور بوده است. باغ وسیعی که عمارت درآن واقع شده است جزئی از باغ بزرگ نقش جهان به نام باغ بلبل بوده است که به دستور شاه اسماعیل اول احداث گردید. این بنا در تاریخ 1080هـ.ق ساخته شده و نام های دیگر آن هشت به هشت، هشت در بهشت و باغ بلبل است.
حمام حاج آقای تراب یا حمام دوقلو که در محله علیآباد یا کوچه سیدهاو روبروی مسجد حاج آقا تراب شهر نهاوند قرار دارد نمادی از هنر ایرانی اسلامی است که در سال ۱۲۳۰ و در زمان ناصرالدین شاه قاجار بنا نهاده شدنهاوند از شهرستانهای مهم تاریخی استان همدان به شمار میآید و نظریههای مختلفی از پیشینه تاریخی این منطقه باستانی باقی مانده است شهرستان نهاوند از شمال به شهرستان تویسرکان و از شمال غربی به شهرستان کنگاور در استان کرمانشاه از شرق به بخش ثامن در شهرستان ملایر و از جنوب به شهرستان سلسه و دلفان در استان لرستان و از غرب به شهرستان کرمانشاه محدود میشود.
خانه حاج آقا علی یکی از بزرگ ترین و زیبا ترین خانه های خشتی و سنتی جهان در شهر رفسنجان است که حاج آقا علی معروف به زعیم الله رفسنجانی (بزرگترین تاجر ایرانی آن دوره) در سال 1136 هجری شمسی آن را بنا کرده است. این خانه در گذشته به خانه وقفی شهرت داشته که در ساخت آن، هماهنگی با اقلیم منطقه، قرینه سازی و حفظ تقارن از اصول مد نظر معمار ساختمان بوده است. خانه حاج آقا علی با دیوار چینه ای نسبتاً بلندی محصور گردیده و حالتی درونگرا داشته و از خانه های چهارفصل به شمار می رود.
خانه مشروطه تبریز یکی از مهمترین بناهای تاریخی ایران و از شناختهشدهترین مکانهای مرتبط با انقلاب مشروطه است؛ خانهای که در یکی از حساسترین دورههای تاریخ معاصر ایران، محل گردهمایی، گفتوگو و تصمیمگیری چهرههای تأثیرگذار جنبش مشروطه بود. این خانه در بافت تاریخی تبریز و در نزدیکی بازار بزرگ شهر قرار گرفته و امروزه به عنوان موزه مشروطه بخشی از اسناد، تصاویر، وسایل شخصی و یادگارهای مربوط به آن دوران را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار میدهد. اهمیت خانه تنها به معماری قاجاری آن محدود نیست؛ بلکه خاطره تاریخی شخصیتهایی مانند ستارخان و باقرخان و حوادث مهم جنبش مشروطه با این بنا پیوند خورده است.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
